Tanzania imechukua hatua muhimu katika vita dhidi ya changamoto za afya ya akili nchini baada ya Serikali, kupitia Kaimu Mganga Mkuu wake, Bi. Ziada Sellah, kuzindua rasmi kampeni kabambe ya kitaifa yenye kauli mbiu "Afya ya Akili ni Afya". Uzinduzi huu wa kihistoria ulifanyika Mei 7, 2025, jijini Dodoma, katika viunga vya Hospitali ya Taifa ya Afya ya Akili Mirembe, ikiwa ni sehemu ya maadhimisho ya Mwezi wa Uhamasishaji Jamii juu ya Uelewa wa Afya ya Akili unaoadhimishwa duniani kote kila mwezi Mei.
Bi. Ziada Sellah alisisitiza umuhimu wa kampeni hii, akieleza kuwa inalenga kuhamasisha jamii nzima kutambua afya ya akili kama sehemu isiyoweza kutenganishwa na afya ya binadamu kwa ujumla. “Kauli mbiu hii, 'Afya ya Akili ni Afya', inabeba ujumbe mzito na wa msingi: hatuwezi kujenga jamii imara, yenye tija na yenye furaha, bila kuhakikisha kila mmoja wetu ana ustawi wa akili usio na dosari,” alifafanua Bi. Sellah. Aliongeza kuwa afya ya akili iliyo imara ni kichocheo muhimu cha maendeleo ya kijamii na kiuchumi; bila hiyo, ufanisi katika sehemu za kazi hudorora, amani na furaha katika familia hupungua, na mshikamano ndani ya jamii hudhoofika.
Kupitia kampeni hii, Serikali inatarajia kuondoa unyanyapaa mkubwa unaogubika masuala ya afya ya akili nchini. Lengo ni kuhamasisha mazungumzo ya wazi na ya uhuru kuhusu changamoto hizi, huku ikihakikisha kuwa kila raia anapata huduma bora za afya ya akili bila hofu yoyote ya kubaguliwa au kunyanyapaliwa. Ni ukweli usiopingika kwamba matatizo ya akili yanatokana na mchanganyiko wa sababu za kibaiolojia, kisaikolojia, kijamii, na kiuchumi. Hali kama umaskini uliokithiri, ukosefu wa ajira kwa vijana na wanawake, magonjwa sugu, na majanga makubwa kama janga la UVIKO-19, yameongeza kwa kiasi kikubwa mzigo wa changamoto za afya ya akili katika jamii yetu ya Kitanzania.
Takwimu za Shirika la Afya Duniani (WHO) zinaashiria picha isiyopendeza, ikikadiria kuwa mtu mmoja kati ya wanne duniani kote hukumbana na tatizo la afya ya akili katika maisha yake. Nchini Tanzania, magonjwa kama sonona (depression), wasiwasi (anxiety), na utegemezi wa dawa za kulevya yamekuwa yakiongezeka, hali inayoashiria dharura ya kuchukua hatua za haraka na za pamoja.
Kampeni hii ya "Afya ya Akili ni Afya" imejikita kufikia malengo makuu manne: kuelimisha jamii kwa upana wake kuhusu afya ya akili, kutambua dalili zake za awali, na namna ya kupata msaada; kupunguza kwa kiwango kikubwa unyanyapaa unaohusishwa na matatizo ya akili; kuwezesha upatikanaji wa huduma bora na za uhakika za afya ya akili; na kushirikisha wadau wote muhimu kuanzia ngazi ya kaya hadi taifa.
Serikali, kupitia Wizara ya Afya, imesisitiza kuwa inaendelea kuchukua hatua madhubuti kuboresha huduma za afya ya akili. Hii inajumuisha kuimarisha vituo vya utoaji huduma katika hospitali za rufaa za mikoa na wilaya, pamoja na kutoa mafunzo endelevu kwa wataalamu wa afya ili kuwawezesha kutambua na kushughulikia masuala ya afya ya akili kwa ufanisi zaidi. Hata hivyo, Bi. Sellah alikiri kuwa bado kuna mapambano dhidi ya changamoto za kifedha na unyanyapaa unaowazuia watu wengi kufika kwenye vituo vya kutolea huduma kupata msaada unaohitajika.
Kampeni hii ni jukwaa la kuunganisha nguvu za wadau mbalimbali. Wito umetolewa kwa waajiri, walimu, wazazi, walezi, viongozi wa dini, na vijana kote nchini kushiriki kikamilifu. Kila mmoja ana nafasi ya kuwa sehemu ya suluhisho, iwe ni kwa kutoa msaada kwa rafiki mwenye changamoto kwa kumwezesha kupata ushauri, kusikiliza bila kuhukumu, au kwa kushiriki kikamilifu katika shughuli za uelimishaji jamii.
Dkt. Paul Lawala, Mkurugenzi Mtendaji wa Hospitali ya Taifa ya Afya ya Akili Mirembe, alibainisha kuwa ingawa kampeni hii ya uzinduzi itafanyika kwa mwezi mmoja, harakati nzima ni endelevu na itadumu kwa muda wa miaka mitatu. Alieleza kuwa huu ni mpango wa muda mrefu wa kuleta mabadiliko ya kifikra, kitabia, na kimfumo, kwa kushirikiana na vyombo vya habari, shule, sehemu za kazi, vituo vya huduma za afya, na viongozi wa jamii. Lengo ni kuifikia jamii nzima kwa njia mbalimbali ikiwemo mikutano ya hadhara, vipindi vya redio na televisheni, matumizi ya mitandao ya kijamii, na semina katika mashirika na taasisi mbalimbali. Hatimaye, ustawi wa akili wa Watanzania ndio nguzo kuu ya maendeleo ya kweli ya taifa.