Tume ya Haki za Binadamu Yatoa Elimu kwa Wanafunzi Iringa na Kuhamasisha Uanzishwaji wa Klabu za Haki

Tume ya Haki za Binadamu na Utawala Bora imeendesha ziara ya kuelimisha katika shule 11 za sekondari zilizopo mkoani Iringa. Lengo kuu la ziara hii lilikuwa ni kutoa elimu kwa wanafunzi kuhusu haki zao msingi na kuwahamasisha kuunda klabu zitakazokuwa mstari wa mbele katika kusimamia na kutetea haki za binadamu mashuleni na katika jamii kwa ujumla.

Katika mikutano iliyofanyika katika shule hizo, wanafunzi walipata fursa ya kujifunza kwa kina kuhusu haki zao kama watoto, wajibu wao kwa jamii, na mbinu mbalimbali wanazoweza kutumia kujilinda dhidi ya vitendo vya ukatili na unyanyasaji wa aina yoyote. Mkuu wa Shule ya Sekondari ya Kidamali, Mwalimu Yoram Mponzi, ambaye shule yake inajumla ya wanafunzi zaidi ya 850, alieleza kuwa mpango huu ni muhimu sana kwa wanafunzi kwani unawasaidia kujitambua, kuelewa umuhimu wao, na kutambua thamani yao kama raia wema katika jamii.

Kamishna wa Haki za Binadamu, Bwana Thomas Masanja, alifafanua kuwa klabu za haki za binadamu zitakuwa chini ya usimamizi wa walimu wawili, mmoja mwanamke na mwingine mwanaume, ili kuhakikisha uwiano na usawa wa kijinsia katika uongozi. Alisisitiza kuwa uanachama katika klabu hizi utakuwa wa hiari, akitaka wanafunzi wenyewe kujitolea kwa moyo wao wote kushiriki katika kujifunza kuhusu haki za binadamu na masuala ya utawala bora. Alisema: "Tunataka watoto wenyewe wawe sehemu hai ya mchakato wa kujifunza haki zao. Ninyi ndio viongozi wa kesho, hivyo ni muhimu sana kuanza kujifunza haki zenu mapema ili mweze kuzitetea na kuzisimamia kwa ufanisi katika jamii zenu."

Ofisa wa Haki za Binadamu na Utawala Bora, Bi. Frolence Chaki, aliwafundisha wanafunzi kwa undani kuhusu makundi makuu manne ya haki za mtoto:

1. Haki ya kuishi: Kila mtoto anapaswa kulindwa dhidi ya vitendo vyote vinavyoweza kuhatarisha maisha yake.
2. Haki ya kuendelezwa: Mtoto anastahili kupata elimu bora, huduma za afya zinazofaa, lishe bora ili kukua vizuri, na malezi mema yanayomjenga.
3. Haki ya kulindwa: Mtoto anapaswa kupewa ulinzi dhidi ya aina zote za ukatili, unyanyasaji wa kijinsia, kuozwa au kuolewa katika umri mdogo, kuajiriwa katika kazi hatarishi, na unyonyaji wa aina yoyote ile.
4. Haki ya kushiriki: Mtoto ana haki ya kutoa maoni yake na kushirikishwa katika maamuzi yanayomhusu, kwa kuzingatia umri wake na uwezo wake wa kufikiri.

Bi. Chaki alisisitiza kuwa ni wajibu wa jamii nzima kuhakikisha kuwa watoto wote wanalindwa dhidi ya vitendo vyote vya ukatili, ikiwa ni pamoja na unyanyasaji wa kijinsia na kuwalinda dhidi ya kuajiriwa katika kazi ambazo zinaweza kuwa hatari kwa afya zao au maendeleo yao. Aidha, aliwashauri wanafunzi kuwa na nidhamu shuleni na kuepuka matumizi mabaya ya simu za mkononi na mitandao ya kijamii, akionya kuwa teknolojia, ikiwa haitumiwi kwa busara, inaweza kuathiri vibaya maisha yao ya baadaye.

Katika mikutano hiyo, baadhi ya wanafunzi walizungumza kwa uwazi kuhusu hofu yao kuhusiana na vitendo vya unyanyasaji wa kijinsia ambavyo wengine wao wamekuwa wakivifanyiwa na watu wanaowazunguka, ikiwa ni pamoja na ndugu, walimu wachache wasio waadilifu, na watu wengine wa karibu. Kamishna Masanja alionya vikali dhidi ya vitendo vya ulawiti, ubakaji, na unyanyasaji mwingine wa kijinsia, akisisitiza kuwa jamii haipaswi kuvifumbia macho vitendo hivyo, bali inapaswa kushirikiana kwa nguvu zote kuripoti wahusika kwa vyombo vya sheria ili hatua kali zichukuliwe dhidi yao.

Aliongeza: "Tukifumbia macho vitendo hivi vya ukatili, hatutakuwa na kizazi chenye maadili mema huko mbele. Wazazi, walezi, na walimu wanapaswa kushirikiana kwa karibu kuhakikisha watoto wanalindwa dhidi ya manyanyaso yote ya kijinsia."

Kuhusu suala la ajira kwa watoto, Tume ilifafanua kuwa mtoto anaweza kushiriki katika kazi ndogo ndogo ambazo zinamfundisha kujitegemea na ambazo haziathiri masomo au afya yake. Hata hivyo, ilisisitizwa kuwa ajira zinazomhatarisha mtoto kimwili, kiakili, au kisaikolojia ni marufuku kabisa kwa mujibu wa sheria za kimataifa (kama vile mikataba ya Shirika la Kazi Duniani – ILO) na sheria za nchi.

Katika mijadala na baadhi ya wazazi, ilibainika kuwa kuna tatizo la baadhi ya wazazi kuwakingia kifua watoto wao wanapofanya makosa, hali ambayo inaelezwa kuchangia mmomonyoko wa maadili na kuongezeka kwa vitendo vya ukiukwaji wa haki za watoto. Tume ilitoa wito kwa wazazi kuwalea watoto kwa upendo lakini pia kwa kuwajibisha pale wanapokosea.

Ziara hii ya Tume ya Haki za Binadamu na Utawala Bora ni sehemu ya juhudi endelevu za kuhakikisha kuwa watoto nchini Tanzania wanalelewa katika mazingira salama na yenye kuwahamasisha kufikia ndoto zao bila hofu ya manyanyaso au unyonyaji wa aina yoyote.