Mtandao wa Watetezi wa Haki za Binadamu Tanzania (THRDC) kwa kushirikiana na Chama cha Wanasheria Tanganyika (TLS) wameelezea kushtushwa na kuhuzunishwa kwao na vitendo vikubwa vya ukiukwaji wa haki za binadamu vilivyoripotiwa kutokea wakati wa mchakato wa Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 29.
Katika tamko lao la pamoja lililotolewa jana na kutiwa saini na Mratibu wa THRDC, Onesmo Olengurumwa, pamoja na Rais wa TLS, Wakili Boniface Mwabukusi, walieleza kuwa vitendo vya ukatili, ikiwemo mauaji na maafa yaliyojitokeza, vinaharibu heshima ya haki za binadamu nchini.
Wito wa Uchunguzi na Haki za Raia
Watetezi hao walibainisha kwa masikitiko kuwa: "Tumeshuhudia vijana wengi wakipigwa risasi, wengine kupoteza maisha na wengine kubaki na majeraha makubwa bila matibabu." Wameitaka Serikali kufanya marekebisho haraka, wakisisitiza kwamba walijaribu kuunda mwafaka wa amani kabla ya uchaguzi, lakini juhudi zao hazikupokelewa na mamlaka husika.
TLS na THRDC wametoa maazimio ya wazi
- Kulaani Mauaji: Wanalaani vikali mauaji na ukatili dhidi ya raia wasio na hatia.
- Haki ya Kuandamana: Wanataka Jeshi la Polisi kuheshimu haki ya kikatiba ya wananchi kuandamana kwa amani. Hata hivyo, walisisitiza kwamba hawauungi mkono uharibifu wa mali za umma au binafsi.
- Kutotumia Risasi za Moto: Walikemea matumizi ya silaha za moto dhidi ya raia, wakisema: "Hakuna sababu halali ya kutumia risasi za moto dhidi ya wananchi, na kuwapiga au kuwafuatilia wakiwa nyumbani mwao, huku wakiwa hawahusiki na vurugu."
- Kuachia Miili: Walisisitiza umuhimu wa wazazi kuruhusiwa kuchukua miili ya watoto wao walioumia au kufariki ili waweze kuwazika kwa heshima.
Ukiukwaji wa Haki za Mawasiliano
Aidha, watetezi hao walielezea kushtushwa kwao na hatua ya serikali kuzuia upatikanaji wa huduma ya mtandao wa intaneti. Walisema hatua hiyo ilisababisha athari kubwa kwa biashara, huduma za kibenki, afya, na upatikanaji wa taarifa muhimu, jambo ambalo ni kinyume na Ibara ya 18 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na mikataba ya kimataifa.
Kauli ya Serikali na Hali ya Sasa
Licha ya wito huo, Rais Samia Suluhu Hassan, katika hotuba yake ya kwanza baada ya kuapishwa Jumatatu Novemba 3, 2025, alilaani vikali uvunjifu wa amani, akikiri kutokea kwa vifo, majeruhi, na uharibifu. Rais Samia alisisitiza kuwa: "Machafuko hayana bei, bali mazungumzo hujenga mshikamano." Alitoa agizo kwa kamati zote za ulinzi na usalama kurejesha hali ya utulivu mara moja. Hata hivyo, Mkuu wa Nchi hakutaja idadi rasmi ya vifo na majeruhi.
Hivi karibuni, Jeshi la Polisi, kupitia Msemaji wake, DCP David Misime, lilitoa taarifa ya kuondoa zuio la wananchi kuwa majumbani, likitekeleza agizo la Rais Samia la kurejesha shughuli zote za kijamii na kiuchumi. Hadi sasa, Jeshi la Wananchi wa Tanzania (JWTZ) linaendelea kuonekana katika maeneo nyeti, likilinda majengo ya serikali.
Watetezi hao wa haki za binadamu wanapendekeza hatua za haraka zichukuliwe kurejesha demokrasia ya kweli, uwazi, na kulinda haki za binadamu ili kujenga taifa lenye amani na upendo.