Mjini Dar es Salaam na miji mingine mikubwa nchini, tatizo la uzito uliopitiliza na vitambi limekuwa changamoto halisi, likichochewa na mtindo wa maisha wa kisasa unaojumuisha vyakula vya haraka na muda mwingi wa kukaa ofisini au kwenye gari. Wakati wengi wakipambana na changamoto hii kwa njia za kawaida, kumeibuka teknolojia mpya duniani ambayo imekuwa gumzo: sindano za kupunguza uzito.
Teknolojia hii, ambayo imetumiwa na watu maarufu duniani kama bilionea Elon Musk na mcheza tenisi Serena Williams, inafanya kazi kwa kupunguza hamu ya kula na imethibitishwa kuweza kusaidia mtu kupoteza hadi asilimia 20 ya uzito wake. Hata hivyo, suluhisho hili la kimapinduzi linakuja na kikwazo kikubwa: gharama yake ni kubwa mno.
Nchini Uingereza, kwa mfano, dozi ya mwezi mmoja inagharimu kati ya Pauni 100 na 350, ambazo ni sawa na takriban Shilingi 320,000 hadi zaidi ya Shilingi milioni 1.1 za Kitanzania. Gharama hii inamaanisha kuwa matibabu haya ni anasa ambayo ni wachache sana wanaweza kuimudu. Katharine Jenner, mkurugenzi wa taasisi ya Obesity Health Alliance nchini humo, anaonya: "Hatuwezi kuruhusu afya kuwa bidhaa ya anasa kwa matajiri."
Kwa muktadha wa Tanzania, hali ni tata zaidi. Iwapo sindano hizi zingepatikana nchini, bei yake ingeweza kuzidi Shilingi milioni moja kwa mwezi, kiasi ambacho ni kikubwa kuliko mishahara ya watumishi wengi wa umma. Hii inazua swali la msingi kuhusu usawa katika huduma za afya. Wakati mijini tunapambana na ongezeko la magonjwa yasiyoambukiza kama kisukari na shinikizo la damu yanayohusishwa na unene, maeneo ya vijijini bado yanakabiliwa na utapiamlo. Hii inaiweka Tanzania katika hali ya "picha mbili zinazokinzana."
Wakati teknolojia hii ikiwa bado ni ndoto ya mchana kwa Mtanzania wa kawaida, wataalamu wa afya nchini wanasisitiza njia mbadala endelevu. Profesa Mohamed Janabi, mmoja wa madaktari bingwa na Mkurugenzi wa Shirika la Afya Duniani (WHO) Kanda ya Afrika, amekuwa akisisitiza mara kwa mara umuhimu wa kubadili mtindo wa maisha.
Katika kitabu chake maarufu, *Mtindo wa Maisha na Afya Yako*, Profesa Janabi anasisitiza kuwa msingi wa kudhibiti uzito ni kuelewa chanzo chake na kufanya maamuzi sahihi kuhusu lishe na mazoezi. Anataja mbinu kama vile kupunguza kalori na kufunga kwa utaratibu kama njia bora na nafuu za kupambana na uzito uliopitiliza, ambazo sio tu zinasaidia kiafya bali pia zinaongeza siku za kuishi.
Mjada huu unaonesha wazi pengo linaloongezeka kati ya walionacho na wasionacho katika sekta ya afya. Wakati dunia inashuhudia maendeleo makubwa ya kiteknolojia, ni muhimu kwa Tanzania kujikita katika sera za afya zinazojumuisha watu wote, ili vita dhidi ya unene na magonjwa mengine isiwe uwanja wa matajiri pekee.