Mkoa wa Songwe unakabiliwa na changamoto kubwa ya kijamii inayohusiana na malezi ya watoto, huku uongozi wa mkoa ukieleza wasiwasi mkubwa. Katibu Tawala wa Mkoa huo, Mheshimiwa Happness Seneda, ametoa wito mzito kwa wazazi, walezi, na jamii nzima kujikita zaidi katika kutoa malezi bora kwa watoto wao, akionya dhidi ya kisingizio cha shughuli nyingi za kiuchumi. Amebainisha kuwa ubize katika kutafuta kipato haupaswi kuchukua nafasi ya jukumu la msingi la malezi.
Mheshimiwa Seneda alitoa kauli hiyo wakati wa kikao cha mapitio ya utekelezaji wa Programu Jumuishi ya Malezi, Makuzi na Maendeleo ya Awali ya Mtoto (PJMT MMMAM) kwa robo ya kwanza ya mwaka, kilichofanyika mkoani Songwe Aprili 29, 2025. Alieleza kusikitishwa kwake na tabia ya wazazi wengi mkoani humo ambao wamejikita zaidi katika harakati za kiuchumi kama vile biashara, kilimo, uchimbaji madini, na ufugaji. Amesema kujikita huko kumefanya wazazi wengi kusahau au kupuuza kabisa suala muhimu la malezi ya watoto wao wadogo.
Madhara ya hali hii, kwa mujibu wa Mheshimiwa Seneda, yamekuwa makubwa na ya kutisha. Amesema imechangia kwa kiasi kikubwa kuongezeka kwa matukio ya ukatili na unyanyasaji dhidi ya watoto wadogo, ikiwa ni pamoja na ongezeko la kutisha la mimba za utotoni. Akitoa takwimu zenye kushtua, Mheshimiwa Seneda alisema kwa mujibu wa matokeo ya utafiti wa Afya ya Uzazi na Mtoto (TDHS), Mkoa wa Songwe unaongoza kitaifa kwa tatizo la mimba za utotoni, ambapo zaidi ya asilimia 45 ya wasichana walio chini ya umri wa miaka 18 wanapata ujauzito. Alisisitiza kuwa idadi hii kubwa ya wasichana kuwa wajawazito wakiwa bado watoto ni moja ya matokeo ya moja kwa moja ya kutokuwa karibu kwa wazazi na watoto wao na kushindwa kujua wanachokutana nacho katika mazingira yanayowazunguka.
Katibu Tawala huyo alisisitiza kuwa malezi bora ya watoto yanahitaji ukaribu wa kila siku wa wazazi na walezi na watoto wao, hasa wale wenye umri mdogo chini ya miaka nane. Alieleza kuwa kuwepo karibu na watoto kunawawezesha wazazi kutambua mahitaji yao ya msingi, kufahamu hisia zao, kubaini mabadiliko yoyote ya kitabia, na muhimu zaidi, kugundua mapema changamoto zozote wanazokutana nazo wakiwa shuleni au katika mazingira mengine. Watoto wanaopata uangalizi na malezi ya kutosha mara nyingi wanakuwa salama na wanapungua hatari ya kukumbwa na matukio ya ukatili na unyanyasaji.
Katika hatua nyingine ya kuhakikisha usalama na ustawi wa watoto wadogo wanaopata huduma nje ya familia, Mheshimiwa Seneda ametoa agizo kwa maafisa ustawi wa jamii katika halmashauri zote za Mkoa wa Songwe. Ameagiza maafisa hao kufanya ukaguzi wa kina na wa mara kwa mara katika vituo vyote vya kulelea watoto mchana (daycare centers) vilivyopo katika maeneo yao. Lengo la ukaguzi huu ni kuhakikisha kuwa vituo hivyo vinakidhi vigezo vyote vinavyotakiwa na Serikali, ikiwa ni pamoja na kuwa na miundombinu salama, safi, na inayofaa kabisa kwa watoto wadogo, kama ilivyoidhinishwa na kupendekezwa na Serikali kwa ajili ya kuhakikisha mazingira bora ya makuzi na maendeleo ya awali ya mtoto. Wito huu mzito wa Katibu Tawala wa Songwe unatoa changamoto kwa jamii nzima kutafakari upya vipaumbele vyao na kuweka malezi bora na ulinzi wa watoto wetu kama jambo la kwanza.