Mchakato wa Kisheria na Utaratibu wa Mahakama
Mahakama Kuu ya Tanzania, Kanda ya Dar es Salaam, imetoa uamuzi wa kutupilia mbali ombi la ghafla lililowasilishwa na Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Tundu Lissu, katika kesi ya uhaini inayomkabili. Lissu, ambaye pia ni mshtakiwa, alikuwa ameomba kuruhusiwa kutumia maelezo ya kwanza ya shahidi wa Jamhuri, Kamishna Msaidizi (ACP) George Bagyemu, kama kielelezo cha utetezi (D1).
Ombi hili liliibuka baada ya ACP Bagyemu, ambaye ni Naibu Mkuu wa Upelelezi Kanda Maalumu ya Dar es Salaam, kukubali maelezo yake ya awali ya shahidi yapokelewe na mahakama kama ushahidi wakati akijibu maswali ya dodoso kutoka kwa Lissu. Shahidi huyo alikiri kuwa aliandika maelezo hayo mara mbili – Aprili 8 na 10, 2025.
Mbele ya jopo la majaji watatu wakiongozwa na Jaji Dunstan Ndunguru, na wasaidizi wake majaji James Karayemaha na Ferdinand Kiwonde, Lissu aliuliza: “Kwa vile juzi hukuziwasilisha, uko tayari ziingie mahakamani kama ushahidi kwa upande wa utetezi?” na shahidi akajibu, “Niko tayari ziingie kama ushahidi.” Hapo ndipo Lissu alipoomba maelezo hayo yapokelewe kama Kielelezo D1.
Mapingamizi Makali ya Upande wa Mashtaka
Mara baada ya ombi hilo, upande wa Jamhuri, ukiongozwa na Wakili Mkuu wa Serikali Ignas Mwinuka, uliweka pingamizi kali. Mwinuka alidai kuwa mshtakiwa hakufuata taratibu sahihi za kisheria za kuwasilisha kielelezo cha kupinga ushahidi wa shahidi. Alieleza kuwa Lissu alikuwa ameanza hatua ya tatu ya mchakato kabla ya kukamilisha hatua mbili za kwanza, akisisitiza kuwa upimaji wa ushahidi wa shahidi una utaratibu unaojulikana. Alirejea shauri la Rufani namba 233/2022 la Shadrack Mangangare dhidi ya Jamhuri na shauri la Jamhuri dhidi ya Mnawala Nyanda na wenzake tisa ili kuthibitisha hoja yake.
Akiongeza uzito katika pingamizi hilo, Wakili Mkuu wa Serikali Nassoro Katuga aliunga mkono pingamizi la wenzake, akisisitiza msimamo wa Mahakama ya Rufani kwamba kielelezo hakiwezi kupokelewa eti tu kwa sababu shahidi amekubali; bali ni lazima yule anayekiwasilisha afuate kanuni zote zinazotakiwa. Katuga alilitaja ombi hilo kama "pre-mature" (lililowasilishwa kabla ya wakati sahihi) na kuomba mahakama ilitupe.
Kukubali Makosa na Uamuzi wa Mahakama
Akijibu mapingamizi ya serikali, Lissu alikiri: “Ninakubaliana nao na kama msimamo ndio huo walioueleza nakubali kwamba nilikosea kuanzia hatua ya tatu. Kwa hiyo tusipoteze muda majaji niko tayari kwa kuanza upya kwa kufuata utaratibu wa Mahakama ya Rufani uliyoelekeza.”
Hata hivyo, Katuga alipinga hatua ya Lissu kuanza upya, akidai kuwa kuruhusu kurudi nyuma na kurekebisha makosa kutaharibu mwenendo wa kesi na kuufanya kuwa mrefu kupita kiasi, akisisitiza kuwa mahakama si sehemu ya kujifunzia.
Katika uamuzi wake, Jaji Ndunguru alifafanua kuwa, endapo Mahakama Kuu ingekubali ombi la kufanya marekebisho hayo, ingekuwa inakwenda kinyume na utaratibu uliowekwa na Mahakama Kuu yenyewe. Kwa mantiki hiyo, ombi la Lissu lilitupiliwa mbali. Uamuzi huu unasisitiza umuhimu wa kufuata utaratibu sahihi na kanuni za kisheria katika uendeshaji wa kesi nchini Tanzania.