Halmashauri ya Jiji la Mwanza imetangaza vita kamili dhidi ya biashara holela ya vyakula mitaani, ikipiga marufuku mara moja shughuli za mamalishe na babalishe pembezoni mwa barabara. Hatua hiyo kali inakuja kufuatia kile kilichoelezwa kuwa ni ongezeko la kutisha la biashara hiyo inayofanyika katika mazingira hatarishi kwa afya ya umma, licha ya kuwepo kwa sheria na maagizo ya serikali kwa miaka mingi.
Akizungumza kwa msisitizo, Ofisa Afya wa Jiji la Mwanza, Audiphace Sabbo, alieleza kuwa serikali haitavumilia tena kuona chakula kikiandaliwa na kuuzwa katika maeneo yasiyo rasmi. Kuanzia sasa, shughuli zote za uuzaji wa chakula kilichopikwa zitalazimika kufanyika ndani ya majengo au vyumba maalum vilivyokaguliwa na kuthibitishwa na wataalamu wa afya.
"Tunapiga marufuku. Hakuna tena kupika na kuuza chakula ovyo barabarani. Mtu anayetaka kufanya biashara hii ni lazima awe na eneo maalum lenye sifa, ikiwemo choo, maji tiririka ya moto kwa ajili ya kunawa, na mazingira safi kwa ujumla," alisisitiza Sabbo. Aliongeza kuwa wapishi wenyewe watalazimika kupimwa afya mara kwa mara na kuvaa mavazi ya kinga kama aproni, kofia na viatu maalum.
Tangazo hili linakuja takriban miaka 10 baada ya aliyekuwa Waziri wa Afya, Ummy Mwalimu, kupiga marufuku kitaifa biashara hiyo mnamo mwaka 2015 kufuatia mlipuko mbaya wa ugonjwa wa kipindupindu uliosababisha vifo vya watu 177. Licha ya agizo hilo la kitaifa na uwepo wa Sheria Ndogo za Afya za Jiji la Mwanza za mwaka 2024, utekelezaji wake umekuwa ni changamoto kubwa.
Kiini cha tatizo hili kustawi kinatajwa kuwa ni hali ngumu ya kiuchumi na ukosefu wa ajira. Kwa mujibu wa Ofisa Afya wa Kata ya Igogo, Chilonge Hamis, wananchi wengi wanaona biashara ya vyakula mitaani kama njia ya haraka ya kujipatia riziki. "Mtu anaamka akiwa na Shilingi 10,000 mfukoni, hana ajira. Anaona ni rahisi kununua mihogo na mafuta na kuanza kukaanga ili apate fedha ya kula. Ni vita kati ya njaa na sheria," anafafanua Hamis.
Hata hivyo, hatari za kiafya ni dhahiri. Sheria Ndogo za Jiji zinataka vyakula vihifadhiwe kwenye masanduku ya vioo na viuzwe juu ya meza, lakini hali halisi ni tofauti. Ni kawaida kuona nyama choma ikiwekwa kwenye karatasi za nailoni chini, ikivamiwa na vumbi na inzi, jambo linaloweza kusababisha magonjwa hatari kama homa ya matumbo na kipindupindu. Utekelezaji wa marufuku hii mpya ndio utakaotoa picha halisi kama Jiji la Mwanza limejipanga kikamilifu kulinda afya ya wakazi wake.