Mamlaka ya Kudhibiti na Kupambana na Dawa za Kulevya (DCEA) nchini Tanzania, kwa kushirikiana na Bodi ya Kimataifa ya Kudhibiti Dawa za Kulevya (INCB), imepata mafanikio makubwa kwa kufanikiwa kuzuia shehena ya kemikali hatari ambazo zingetumiwa kutengeneza aina kali sana za dawa za kulevya kama vile fentanyl na heroin. Hatua hii inatajwa kuwa pigo kubwa kwa mtandao wa biashara haramu ya dawa za kulevya duniani na ndani ya Tanzania.
Akitoa taarifa kwa umma kuhusu mafanikio hayo, Kamishna Jenerali wa DCEA, Ndugu Aretas Lyimo, alifafanua kuwa kemikali zilizokamatwa zinajumuisha kiasi kikubwa sana, ikiwemo kilo 4,000 za kemikali ya 1-Boc-4-piperidone. Kiasi hiki cha kemikali, kwa mujibu wa wataalamu wa udhibiti wa dawa, kina uwezo wa kutengeneza takribani kilo 8,000 za dawa ya kulevya aina ya fentanyl.
Akielezea ukubwa wa athari ambayo ingesababishwa na kiasi hicho cha fentanyl, Kamishna Lyimo alinukulu wataalamu wa afya wakisema kuwa, ikiwa kilo hizo 8,000 zingeweza kuingizwa na kusambazwa kikamilifu kwenye soko haramu la dawa za kulevya, zingeweza kusababisha vifo vya watu takriban bilioni nne duniani kote. Huu ni mfano wa kutisha unaoonesha jinsi hatari ya dawa hizi ilivyo kubwa.
Sambamba na kemikali hizo za fentanyl, DCEA kwa ushirikiano huo pia ilifanikiwa kuzuia kuingizwa nchini kwa kiasi kingine kikubwa cha kemikali, tani 10 (sawa na kilo 10,000) za acetic anhydride. Kemikali hii ni kiungo muhimu katika kutengeneza dawa nyingine hatari ya kulevya aina ya heroin. Kiasi hicho kingeweza kuzalisha takribani kilo 3,704 za heroin, ambazo pia zingesababisha madhara makubwa sana kwa jamii.
Kamishna Lyimo alisisitiza kuwa mafanikio haya ni dhihirisho la ufanisi wa mbinu za kiintelijensia zinazotumiwa na DCEA, pamoja na matunda ya ushirikiano madhubuti uliopo kati ya mamlaka za udhibiti wa ndani ya Tanzania na taasisi washirika za kimataifa kama INCB. Ushirikiano huu ndio unaowezesha kuzima mipango mibaya ya mitandao ya dawa za kulevya kabla haijafanikiwa kusambaza sumu yake na kuleta madhara makubwa kwa wananchi.
Hata hivyo, licha ya hatua hizi za mafanikio, Kamishna Lyimo hakusita kuweka wazi changamoto kubwa inayoikabili DCEA. Alitaja kuwa bado kuna idadi ya watumishi wa umma ndani ya Tanzania ambao wanakosa uzalendo na kujihusisha au kusaidia katika kuvusha dawa hizi hatari kupitia mipaka mbalimbali ya nchi. Aliongeza kuwa vitendo hivi vya uhaini si tu vinahatarisha afya na maisha ya vijana na jamii kwa ujumla, bali pia vinadhoofisha usalama wa taifa.
Kutokana na hali hiyo, DCEA imechukua uamuzi wa kimkakati na imedhamiria kuchukua hatua kali sana za kisheria na kiutawala dhidi ya watumishi wote wa umma watakaobainika kwa namna yoyote kushirikiana na wahalifu wa biashara ya dawa za kulevya. Kamishna Jenerali Lyimo alitangaza wazi kuwa operesheni hii ya kuwaaibisha na kuwawajibisha watumishi wasaliti wa taifa itaanza kuanzia ngazi ya chini kabisa ya utumishi wa umma hadi ngazi za juu, na hakuna mtu yeyote atakayelindwa au kusazwa katika jitihada hizi za kusafisha mfumo.
Mafanikio haya ya kuzuia kemikali hizo yanakuja katika kipindi ambacho Tanzania inazidi kuimarisha na kutekeleza mikakati yake ya kitaifa ya kupambana na janga la dawa za kulevya. Juhudi hizi zinafanyika pia kuelekea maadhimisho ya Siku ya Kimataifa ya Kupinga Matumizi na Biashara Haramu ya Dawa za Kulevya. Serikali inaamini kuwa ushirikiano wa karibu kati ya mamlaka zake, taasisi za kimataifa, na ushiriki hai wa wananchi ndiyo silaha muhimu zaidi katika vita hii ambayo lengo lake kuu ni kuokoa kizazi cha sasa na kulinda kizazi cha baadaye dhidi ya athari mbaya za dawa za kulevya.