Wakati Tanzania ikiwa imesimama kwa tafakuri kumkumbuka Baba wa Taifa, Hayati Mwalimu Julius Kambarage Nyerere, katika kumbukizi ya Oktoba 14, 2025, roho na falsafa zake zinarejea kwa uzito wa kipekee. Kumbukizi hii inakuja katika wakati muhimu mno, zikiwa zimesalia wiki mbili tu kabla ya Watanzania kuingia kwenye chumba cha kupigia kura katika Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 29. Hivyo, si siku ya sherehe tu, bali ni fursa adhimu ya kitaifa ya kujitathmini: Je, tunaelekea wapi na tunatafuta viongozi wa aina gani?
Mwalimu Nyerere hakuwa kiongozi wa kawaida; alikuwa ndiye mjenzi mkuu wa misingi ya taifa hili. Alisimamia kwa vitendo dhana ya utu, akiamini katika usawa na haki kwa wote bila kujali kabila, dini, au rangi. Urithi wake mkuu ni taifa lenye umoja, amani, na mshikamano, tunu ambazo mataifa mengi jirani yanazitamani. Hata hivyo, kuna hofu inayoongezeka kwamba misingi hii imara inaanza kulegalega, huku baadhi ya viongozi na raia wakionekana kuyapuuza maadili yaliyotujenga.
Changamoto kubwa inayotukabili leo, na ambayo Mwalimu aliikemea vikali, ni mtazamo wa kuugeuza uongozi kuwa biashara ya kujilimbikizia mali. Tofauti na viongozi wengi wa sasa, Mwalimu Nyerere alikuwa mfano halisi wa utumishi. Hakuwa na tamaa ya mali; hakumiliki mashamba makubwa, majumba ya kifahari, wala mabilioni ya fedha kwenye akaunti za benki. Inasemekana alipong'atuka madarakani mwaka 1985, alikuwa na kiasi cha Dola za Kimarekani 8,000 tu (sawa na takriban Shilingi Milioni 20.8 za sasa) na nyumba mbili ndogo. Hata pale alipojengewa nyumba na jeshi kijijini kwake Butiama, alinung'unika kuwa ni kubwa mno kwake.
Huu ni unyenyekevu na uadilifu unaopaswa kuwa funzo kwa wanasiasa wanaoomba ridhaa ya kuwaongoza Watanzania. Wanapaswa kujiuliza, je, wanataka madaraka ili kuwatumikia wananchi masikini, vijana wasio na ajira, na wazee, au wanataka fursa za kujitajirisha wao na familia zao? Upendo wa Mwalimu kwa watu wake ulimfanya ajitoe mhanga kwa ajili ya maslahi ya taifa, na ndiyo maana Tanzania ikawa kimbilio la wapigania uhuru wa nchi za Kusini mwa Afrika.
Tunapoelekea kwenye sanduku la kura, ni wajibu wetu sote kutafakari urithi huu. Tusichague viongozi kwa misingi ya fedha wanazotoa, bali kwa uadilifu, uaminifu, na utayari wao wa kuishi maisha ya kawaida kama wananchi wanaowaongoza. Kumbukizi ya Mwalimu Nyerere iwe chachu ya kuamsha tena matumaini ya kupata viongozi wenye roho na maono kama yake, watakaotanguliza maslahi ya Tanzania mbele.