Safari ya Shujaa: Sam Nujoma, Kutoka Kijiji Duni hadi Kuongoza Namibia Kupata Uhuru

politics | Mon Mar 03 2025


Safari ya Shujaa: Sam Nujoma, Kutoka Kijiji Duni hadi Kuongoza Namibia Kupata Uhuru

Katika ardhi kame ya Namibia, katika kijiji kidogo cha Etunda, mkoa wa Omusati, alizaliwa mwaka 1929 mtoto aliyeitwa Sam Shafiishuna Daniel Nujoma. Hakuzaliwa na kijiko cha fedha mdomoni; maisha yake ya awali yalikuwa ya kawaida, kama ilivyo kwa wengi katika eneo hilo. Lakini ndani ya kijana huyu kulikuwa na moto wa ukombozi ambao ungekuja kuangaza taifa zima.


Safari yake ya elimu ilianza akiwa na umri mdogo wa miaka kumi, mwaka 1939. Alisoma kwa bidii na kufanikiwa kumaliza darasa la sita katika Shule ya Misheni ya Kifini ya Okahao mwaka 1945. Hii ilikuwa hatua muhimu katika maisha yake, ikimpa msingi wa maarifa ambao ungekuja kumsaidia baadaye. Mwaka uliofuata, 1946, alihamia Walvis Bay, mji uliokuwa na shughuli nyingi, ambako aliishi na shangazi yake. Baadaye, mwaka 1949, alielekea Windhoek, mji mkuu wa wakati huo, ambako alipata kazi katika Shirika la Reli la Afrika Kusini. Kazi hii ilimwezesha kujitegemea na kujionea hali halisi ya maisha ya Waafrika chini ya utawala wa kibaguzi.


Mwaka 1956 ulikuwa mwaka wa furaha kwake kwani alifunga ndoa na mwanamke mchapa kazi, Kovambo Katjimune. Miaka mitatu baadaye, mwaka 1959, alichaguliwa kuwa Rais wa Ovamboland People’s Organization (OPO). Chama hiki kilikuwa kama mbegu iliyopandwa, ambayo baadaye ilikua na kuwa mti imara wa harakati za ukombozi wa Namibia. OPO ilikusudia kuwakilisha maslahi ya watu wa Ovamboland lakini ilijulikana kuwa ilikuwa na lengo pana la kupigania haki za WaNamibia wote.


Katika harakati zake za kisiasa, Nujoma alionyesha ujasiri na kujitolea kwa kiwango cha juu. Mwaka 1959, alijiunga na kamati ya utendaji ya Umoja wa Kitaifa wa Afrika Kusini Magharibi (SWANU), akitafuta umoja katika mapambano. Hata hivyo, aliona kuwa njia bora ya kufikia uhuru ilikuwa ni kupitia chama imara kilicho na mizizi katika wananchi. Hivyo, mwaka 1960, alichukua uamuzi mgumu wa kuondoka Namibia ili kutafuta msaada wa kimataifa kwa ajili ya uhuru wa nchi yake. Safari yake ilianza kwa kuwasili Tanganyika (sasa Tanzania), nchi ambayo ilikuwa mstari wa mbele katika harakati za ukombozi wa Afrika. Kutoka huko, alisafiri hadi Ghana, ambako alikutana na Rais Kwame Nkrumah, kiongozi mwenye maono ambaye alikuwa akipigania umoja na uhuru wa Afrika.


Mwaka huohuo wa 1960 ulikuwa muhimu sana kwani alianzisha rasmi South West Africa People’s Organization (SWAPO), chama ambacho kikawa ndio nguvu kuu iliyopigania uhuru wa Namibia. Akiwa na dhamira isiyoyumba, alisafiri hadi kwenye makao makuu ya Umoja wa Mataifa huko New York ili kuwasilisha kilio cha watu wa Namibia wanaotaka uhuru. Alieleza kwa ulimwengu mzima kuhusu dhuluma na ukandamizaji waliokuwa wakikumbana nao chini ya utawala wa Afrika Kusini.


Baada ya kurudi Tanzania, Nujoma alianzisha makao makuu ya SWAPO, akitambua umuhimu wa kuwa na msingi imara wa kuongozea harakati. Mwaka 1966, alirudi kwa ujasiri hadi Windhoek kupinga madai ya Afrika Kusini kwamba alikuwa uhamishoni kwa hiari yake. Alitaka kuonyesha kuwa alikuwa tayari kukabiliana na hatari yoyote kwa ajili ya nchi yake. Mwaka 1969, katika Mkutano wa Ushauri wa Tanga, Tanzania, alithibitishwa tena kuwa Rais wa SWAPO, kuonyesha imani kubwa aliyokuwa nayo kutoka kwa wanachama wa chama.


Katika harakati zake za kimataifa, Nujoma alifanya kazi bila kuchoka kuishawishi jumuiya ya kimataifa kuhusu haki ya Namibia kujitawala. Alikuwa kiongozi wa kwanza wa ukombozi wa Afrika kuhutubia Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa mwaka 1971, akieleza kwa kina mateso ya watu wake na umuhimu wa uhuru. Mwaka 1973, juhudi zake zilitambuliwa kimataifa alipotunukiwa Tuzo ya Amani ya Lenin kutoka Umoja wa Kisovieti. Katika miaka ya 1970, aliongoza Namibia katika mazungumzo kuhusu Azimio 435 la Umoja wa Mataifa, azimio ambalo liliweka mfumo wa kufikia uhuru wa nchi hiyo kupitia uchaguzi huru na wa haki.


Mwaka 1988 ulikuwa mwaka wa matumaini kwani Nujoma alionesha nia ya kusitisha mapigano, hatua ambayo hatimaye ilileta mwisho wa vita vya ukombozi vilivyokuwa vimechukua muda mrefu. Mwaka 1989, alirejea Namibia na kupokelewa kwa shangwe na wananchi wake kama shujaa wa taifa aliyewaletea uhuru.


Machi 21, 1990, ilikuwa siku ya kihistoria kwa Namibia kwani Sam Nujoma alichaguliwa na kuapishwa kuwa Rais wa Kwanza wa Jamhuri ya Namibia baada ya taifa hilo kupata uhuru wake. Katika uongozi wake, alipokea tuzo mbalimbali za kimataifa, ikiwemo Tuzo ya Amani ya Indira Gandhi kutoka India mwaka 1990, kutambua mchango wake katika harakati za amani na ukombozi.


Mwaka 1993, aliteuliwa kuwa Chansela wa Chuo Kikuu cha Namibia (UNAM), akionyesha umuhimu wake katika kukuza elimu nchini. Mwaka 1994, alishinda uchaguzi wa urais kwa kishindo cha asilimia 74, kuashiria imani kubwa aliyokuwa nayo kutoka kwa wananchi. Mwaka 1998, alichukua uamuzi mgumu wa kuamuru vikosi vya Namibia kusaidia Rais Laurent Kabila katika vita vya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC), hatua ambayo ilizua mjadala lakini ilionyesha msimamo wake katika masuala ya kikanda.


Mwaka 1999, katiba ya Namibia ilifanyiwa marekebisho ili kumruhusu kugombea muhula wa tatu wa urais, na alishinda uchaguzi kwa asilimia 77. Mwaka 2001, alichapisha wasifu wake ulioitwa "Where Others Wavered: My Life in SWAPO and My Participation in the Liberation Struggle of Namibia", kitabu ambacho kinatoa mtazamo wa ndani kuhusu harakati za ukombozi.


Mwaka 2004, Nujoma alitangaza uamuzi wake wa kustaafu urais na kumuunga mkono Hifikepunye Pohamba kama mrithi wake. Mwaka 2005, alipewa heshima kubwa na bunge la Namibia kwa kumtangaza rasmi kuwa "Baba Mwanzilishi wa Taifa la Namibia".


Baada ya kustaafu siasa, Nujoma alionyesha kuwa kujifunza hakuna mwisho kwa kuendelea na masomo ya shahada ya uzamili katika Jiolojia katika Chuo Kikuu cha Namibia. Mwaka 2007, alistaafu rasmi kama Rais wa SWAPO na chama hicho kikampa jina la heshima la "Kiongozi wa Mapinduzi ya Namibia".


Katika siku zake za mwisho, heshima kubwa ilioneshwa kwake. Rais wa sasa wa Namibia, Nangolo Mbumba, katika salamu zake za rambirambi, alimtaja Nujoma kama mtu wa kipekee aliyeongozwa na hatima na malengo makuu kwa taifa lake.


"Nani mwingine angeweza kuinuka kutoka kwenye makazi duni ya Etunda na kuliongoza taifa kupata uhuru? Nani mwingine angeweza kutoka kijiji chenye vumbi hadi kwenye barabara za Umoja wa Mataifa? Ni binadamu tu wa ajabu angeweza kufikia mafanikio kama haya," alisema Rais Mbumba kwa hisia.


Sam Nujoma ataendelea kubaki katika historia ya Namibia kama shujaa wa mapambano ya uhuru, kiongozi shupavu, na Baba wa Taifa ambaye alisimama imara hadi Namibia ilipopata uhuru wake.

The copyright for this content belongs to the copyright holder or provider. Unauthorized use may result in legal liability under copyright laws and other regulations.