Hali ya sintofahamu na mtafaruku imeikumba nchi ya Kamerun kufuatia tangazo la matokeo ya uchaguzi wa rais. Rais wa sasa, Paul Biya, mzee wa miaka 92 ambaye ndiye kiongozi wa nchi mwenye umri mkubwa zaidi duniani, ametangazwa mshindi kwa muhula wa nane mfululizo. Hii ina maana kwamba Biya, ambaye amekuwa madarakani tangu mwaka 1982, ataendelea kutawala nchi hiyo ya Afrika ya Kati.
Kwa mujibu wa Tume ya Katiba ya nchi hiyo, Biya alipata ushindi wa asilimia 53.7 ya kura zote. Mpinzani wake mkuu, Issa Tchiroma Bakary, ambaye zamani alikuwa msemaji wa serikali na Waziri wa Kazi kabla ya kujitenga na Biya, alipata asilimia 35.2. Ushindi huu unamhakikishia Biya muhula mwingine wa miaka saba, kumaanisha kwamba akimaliza kipindi hiki atakuwa na umri wa miaka 99.
Utawala wa Biya, unaokaribia miongo mitano, umekuwa ukilindwa na mabadiliko ya katiba aliyoyafanya mwaka 2008, ambapo aliondoa ukomo wa mihula ya rais. Tangu wakati huo, amekuwa akishinda kila uchaguzi kwa kishindo, huku wapinzani wakilalamikia udanganyifu. Hali yake kama kiongozi mzee zaidi duniani ilithibitishwa rasmi baada ya kifo cha Malkia Elizabeth II wa Uingereza mwaka 2022.
Uchaguzi huu wa sasa, uliofanyika tarehe 12 Oktoba, ulikuwa na wagombea tisa wa upinzani. Wachambuzi wengi wa siasa walitabiri ushindi rahisi kwa Biya, wakisema kuwa kugawanyika kwa upinzani kulimrahisishia kazi. Mfumo wa uchaguzi wa Kamerun humtangaza mshindi yeyote aliyepata kura nyingi zaidi (first-past-the-post), hata kama hajafikisha zaidi ya asilimia 50 ya kura zote.
Hata hivyo, mara baada ya matokeo kutangazwa na chombo hicho cha kikatiba, hali ya usalama nchini humo ilichafuka mara moja. Maandamano ya kupinga matokeo yamezuka katika miji mbalimbali. Hali ni mbaya zaidi katika jiji kuu la kibiashara, Douala, ambapo mapigano makali kati ya wafuasi wa upinzani na vikosi vya usalama yamesababisha vifo vya watu wasiopungua wanne kufikia sasa.
Waandamanaji wanasisitiza kuwa uchaguzi uligubikwa na wizi mkubwa wa kura. "Kila mtu anajua ukweli kwamba Wakamaruni walio wengi walimpigia kura Tchiroma," mmoja wa waandamanaji aliiambia Reuters. "Hatuwezi kukubali madai kwamba Biya ameshinda hata katika maeneo ambayo yapo vitani."
Mwenyewe Issa Tchiroma Bakary, ambaye alijitangazia ushindi kabla hata ya matokeo rasmi, amekuwa kimya kuhusu kukubali au kukataa matokeo hayo. Badala yake, aliandika kwenye ukurasa wake wa Facebook kwamba kumekuwa na ufyatuaji risasi nje ya makazi yake katika mji wa Garoua, na kusababisha vifo vya watu wawili. Tchiroma alijitenga na serikali ya Biya mapema mwaka huu na aliendesha kampeni iliyovuta hisia za wengi, akiungwa mkono na vyama mbalimbali vya upinzani na asasi za kiraia.
Wachambuzi wa kimataifa wanaonya kuwa Kamerun iko katika hali tete. François Conradie, mchumi mkuu wa siasa katika Oxford Economics, alisema, "Matokeo haya rasmi yanakataliwa na raia wengi wa Kamerun, na tunatarajia hali ya sintofahamu itaendelea kuwa mbaya zaidi. Haijulikani kama serikali ya Biya itaweza kudumu kwa muda mrefu." Vilevile, Murithi Mutiga, Mkurugenzi wa Mpango wa Afrika katika Kundi la Kimataifa la Migogoro (ICG), alionya kuwa "Biya ana uhalali wa uongozi ambao una mashaka makubwa," akimtaka aanze mazungumzo ya kitaifa haraka ili kuzuia machafuko zaidi.
Kamerun, nchi yenye utajiri wa maliasili kama mafuta na kakao na idadi ya watu wapatao milioni 29, inakabiliwa na matatizo makubwa ya rushwa na ukosefu mkubwa wa ajira kwa vijana. Upinzani unalaumu "athari mbaya za utawala wa kimabavu wa muda mrefu" wa Biya kama chanzo kikuu cha matatizo hayo.