Kesi ya uhaini inayomkabili Mwenyekiti wa Chama cha Demokrasia na Maendeleo (CHADEMA), Tundu Lissu, imechukua sura mpya leo katika Mahakama Kuu, Masjala Ndogo ya Dar es Salaam. Katika kile kinachoonekana kama ushindi mkubwa kwa upande wa utetezi, Mahakama imekubaliana na pingamizi zito lililowekwa na Bwana Lissu, akipinga uwezo wa kisheria wa shahidi muhimu wa upande wa Jamhuri.
Uamuzi huo mgumu umepelekea Mahakama kuzuia ushahidi muhimu wa video, uliokuwa umehifadhiwa kwenye diski mweko (flash disk) na kadi ya kumbukumbu (memory card), usiwasilishwe na shahidi huyo.
Uamuzi huo ulitangazwa leo mbele ya pande zote mbili na jopo la majaji watatu wa Mahakama Kuu. Jopo hilo lilikuwa likiongozwa na Jaji Dunstan Ndunguru, akishirikiana na Majaji James Karayemaha pamoja na Ferdinand Kiwonde. Baada ya kupitia kwa kina hoja za kisheria zilizowasilishwa na upande wa utetezi (Lissu) na majibu ya upande wa mashtaka (Jamhuri), jopo hilo liliridhika na hoja za utetezi.
Jaji Ndunguru, akisoma sehemu ya uamuzi huo, alieleza kuwa kiini cha mvutano wote kilikuwa ni uhalali wa shahidi wa tatu wa Jamhuri, aliyetajwa kwa jina la Samwel Kaaya. Bwana Kaaya, ambaye ni Mkaguzi wa Polisi na Mtaalamu wa Uchunguzi wa Kielektroniki, aliletwa na Jamhuri ili kuthibitisha vielelezo hivyo vya picha za mjongeo. Hata hivyo, Bwana Lissu aliwasilisha jumla ya mapingamizi manne akipinga vikali ushahidi wa shahidi huyo.
Hoja kuu iliyojadiliwa na ambayo imezaa uamuzi huo, ni iwapo Bwana Kaaya anastahili kisheria kuwasilisha ushahidi huo kama mtaalamu au la.
Katika hoja zake, Bwana Lissu aliiambia Mahakama kuwa shahidi huyo hana sifa za kitaalamu zinazohitajika kushughulikia ushahidi wa video. Alifafanua kuwa Bwana Kaaya si mtaalamu wa masuala ya video wala teknolojia ya kielektroniki (cyber). Utetezi ulidai kuwa uteuzi wa shahidi huyo ulifanywa kwa mujibu wa Tangazo la Serikali (GN) namba 745 la tarehe 16 Desemba, 2022. Tangazo hilo, ambalo lilitolewa chini ya Kifungu cha 216 cha Sheria ya Mwenendo wa Makosa ya Jinai (CPA), linamtambua shahidi huyo kama mtaalamu wa *picha* (photographs) pekee, na si vinginevyo.
Lissu alisisitiza kuwa uteuzi huo haukumpa mamlaka ya kushughulika na vielelezo vya video. Alisema kuna tofauti kubwa kisheria na kiteknolojia kati ya picha zilizochapishwa (still photos) na picha za mjongeo (video). Kwa mantiki hiyo, alidai kuwa Bwana Kaaya hakuteuliwa na Mkurugenzi wa Mashtaka (DPP) kama mtaalamu wa video, na hivyo kumfanya kukosa mamlaka ya kuwasilisha ushahidi huo mbele ya mahakama.
Kwa upande wao, mawakili wa Serikali (Jamhuri) walipinga vikali hoja hizo. Waliiomba Mahakama itupilie mbali mapingamizi ya Lissu, wakieleza kuwa shahidi wao ana uwezo kamili wa kitaalamu. Walisema ndiye aliyefanya uchunguzi wa kina na kuandaa ripoti kuhusu vielelezo hivyo vinavyobishaniwa. Jamhuri walijaribu kutoa tafsiri pana, wakidai kuwa video ni aina mojawapo ya picha, na hivyo tofauti kati ya hivi viwili si kubwa kiasi cha kumwondolea sifa shahidi wao.
Hata hivyo, Mahakama Kuu haikukubaliana na tafsiri hiyo ya Jamhuri. Baada ya kufanya uchambuzi wa kina wa sheria, majaji walibaini kuwa Kifungu cha 216 cha CPA kinazungumzia *picha (photographs)* pekee na hakijataja popote kuhusu *picha za mjongeo (video)*.
Mahakama ilieleza kuwa video zina mahitaji maalum ya kiteknolojia na zinatambulika kisheria kama ushahidi wa kielektroniki. Aina hii ya ushahidi inahitaji mtaalamu mwenye utaalamu maalum katika fani hiyo ya teknolojia ya kidijitali.
"Shahidi ambaye ni mtaalamu wa picha hana uwezo wa kisheria kushughulikia video zinazohifadhiwa kwenye flash au memory card. Uteuzi wake haukumruhusu kuhusika na video, bali picha tu. Hivyo, hawezi kuwa shahidi sahihi kwa ushahidi huu," alifafanua Jaji Ndunguru.
Kutokana na uchambuzi huo, Mahakama ilikubaliana na pingamizi la Tundu Lissu. Ilisisitiza kuwa hoja hiyo moja pekee inatosha kabisa kulikataa ombi la Jamhuri la kuwasilisha vielelezo hivyo vya video kupitia kwa shahidi huyo. Hii inamaanisha kuwa vielelezo hivyo havitaweza kupokewa kama ushahidi katika shauri hilo.