Je, umewahi kujiuliza kwa nini watu wenye mtazamo chanya na matumaini kuhusu maisha huonekana kufanana katika njia zao za kufikiri? Sasa, sayansi imetoa jibu la kushangaza: huenda si hisia tu, bali ni uhalisia unaoonekana katika ubongo wao. Utafiti mpya kutoka nchini Japan umebaini kuwa watu wenye matumaini huonyesha mifumo inayofanana ya utendaji wa ubongo wanapofikiria kuhusu siku zijazo.
Utafiti huu, uliofanywa na wanasayansi kutoka vyuo vikuu vya Kobe na Kyoto na kuchapishwa katika jarida mashuhuri la PNAS mnamo tarehe 21 Julai, ulitumia teknolojia ya hali ya juu ya kuchunguza ubongo. Watafiti waliwakusanya washiriki 87 na kuwaomba wawazie matukio mbalimbali ya siku zijazo—kwa mfano, matukio mazuri au mabaya yanayoweza kuwapata wao au wenza wao. Wakati wote huo, shughuli katika sehemu ya ubongo iitwayo ‘medial prefrontal cortex’ (MPFC), ambayo huhusika na mawazo ya siku zijazo, ilikuwa ikirekodiwa kwa kutumia mashine ya fMRI.
Baada ya hapo, watafiti walichambua data kwa kulinganisha mifumo ya utendaji wa ubongo wa washiriki wawiliwawili. Matokeo yalikuwa ya kipekee: pale tu ambapo washiriki wote wawili walikuwa na viwango vya juu vya matumaini, ndipo mifumo ya ubongo wao ilionekana kufanana sana. Hata hivyo, ikiwa mmoja au wote wawili katika jozi walikuwa na mtazamo hasi (wenye wasiwasi), mfanano huo ulipotea kabisa.
Hii ina maana gani? Watafiti walieleza kuwa watu wenye matumaini wanaonekana kutumia "ramani" au "fomula" moja ya pamoja ya kiakili wanapofikiria kuhusu mafanikio na mambo mazuri ya baadaye. Kinyume chake, watu wenye mtazamo hasi kila mmoja ana njia yake ya kipekee na tofauti ya kufikiria na kuhofia mabaya yajayo.
Watafiti walifananisha matokeo haya na dondoo maarufu kutoka katika riwaya ya "Anna Karenina" isemayo: "Familia zote zenye furaha hufanana, lakini kila familia isiyo na furaha haina furaha kwa namna yake ya kipekee." Vivyo hivyo, matumaini yanaonekana kuwa na muundo mmoja, huku kukata tamaa kukiwa na sura nyingi tofauti.
Zaidi ya hayo, utafiti uligundua jambo lingine muhimu. Ubongo wa watu wenye matumaini huonyesha tofauti kubwa na ya wazi katika utendaji wake unapofikiria tukio zuri dhidi ya tukio baya. Wana uwezo wa kutenganisha waziwazi kati ya matarajio mazuri na mabaya. Kwa upande mwingine, kwa watu wenye mtazamo hasi, tofauti hii haikuwa wazi sana, ikimaanisha kuwa mawazo ya mambo mazuri na mabaya yanaweza kuchanganyikana katika akili zao.
Akitoa maoni yake, Profesa Lisa Bortolotti kutoka Chuo Kikuu cha Birmingham nchini Uingereza, alisisitiza kuwa kuwa na matumaini si kujidanganya. Badala yake, inaweza kuwa mkakati wa kisaikolojia unaotusaidia. "Kwa kutofautisha wazi kati ya mambo chanya na hasi, tunajikinga na athari za matukio mabaya," alisema. Aliongeza kuwa kufikiria kwa undani kuhusu mustakabali mzuri kunaweza kuongeza umakini na hivyo kuongeza uwezekano wa kufikia malengo hayo.