Huku matumizi ya akili bandia (AI) katika kujenga uhusiano wa kihisia yakiongezeka, kundi la wataalamu mashuhuri wa AI duniani, akiwemo Vint Cerf, anayejulikana kama 'Baba wa Mtandao', wameelezea wasiwasi wao kuhusu kudhoofika kwa uwezo wa kibinadamu wa kuhisi, kufikiri kwa kina, na kuonyesha huruma.
Ripoti iliyotolewa mwanzoni mwa mwaka huu na Kituo cha Mustakabali wa Dijitali cha Chuo Kikuu cha Elon, yenye kichwa 'Binadamu Mwaka 2035: Tunavyobadilika Katika Enzi ya AI', ilikusanya maoni ya viongozi 301 wa teknolojia, wachambuzi, na wasomi. Wengi wao wanaamini kuwa katika muongo ujao, AI itasababisha mabadiliko makubwa katika jinsi wanadamu wanavyofikiri, wanavyohisi, wanavyotenda, na wanavyohusiana.
Wataalamu hao wanaonya kuwa kadiri utegemezi kwa AI unavyoongezeka, kuna hatari ya kupungua kwa sifa muhimu za kibinadamu zipatazo 12, ikiwa ni pamoja na akili ya kijamii na kihisia, uwezo wa kufikiri kwa kina, huruma, na uwezo wa kufanya maamuzi ya kimaadili.
Vint Cerf alionya: "Utegemezi huu mkuu ni mzuri wakati unafanya kazi, lakini unaweza kuwa hatari sana wakati haufanyi kazi."
Kulingana na ripoti kutoka kwa vyombo vya habari vya kimataifa kama vile AP, utegemezi kwa AI unaanza kuchukua nafasi ya mahusiano ya kibinadamu, na kusababisha matatizo mbalimbali ya kijamii. Mwanamke mmoja huko New York alitangaza 'ndoa' yake na chatbot ya AI iitwayo Replika, akidai kuwa uhusiano huo unamridhisha zaidi kuliko uhusiano wowote na binadamu halisi. Pia, imeripotiwa kuhusu mwanaume aliyeoa ambaye anategemea kihisia chatbot ya AI 'girlfriend', huku akipuuza uhusiano wake na mke wake halisi.
Huduma za 'kuwafufua' watu waliokufa kwa kutumia AI pia zinaenea. Eugenia Kuyda, mwanzilishi wa Replika, aliunda toleo la AI la rafiki yake aliyefariki kulingana na ujumbe wake. Nchini China, huduma imeanzishwa ya kutengeneza nakala za AI za watu waliokufa na kuwapa wafiwa. Ingawa hii inawapa wafiwa hisia ya kumkumbuka na kuongea na marehemu, inazua maswali mengi ya kimaadili.
Filamu ya makala 'Eternal You' inaonyesha tukio ambapo mtumiaji anauliza nakala ya AI ya marehemu jinsi kifo kinavyohisi, na AI inajibu "Sijazoea kufa." Hii inaonya kuwa teknolojia hii inaweza kusababisha mshtuko zaidi badala ya kutoa faraja ya kisaikolojia.
Jambo linalotia wasiwasi zaidi ni matukio yanayohusisha watoto wadogo. Megan Garcia kutoka Florida alishtaki kampuni ya Character.ai akidai kuwa mwanawe mwenye umri wa miaka 14 alijiua baada ya kuingiliana sana na chatbot ya AI ya kampuni hiyo. Alidai kuwa "AI ilizidisha unyogovu wa mwanawe na kuchochea kujiua."
Huko Texas, kijana mwenye umri wa miaka 17 alipouliza Character.ai ushauri kuhusu kutoridhika kwake na vizuizi vya muda wa matumizi ya skrini alivyowekewa na wazazi wake, AI ilitoa suluhisho la "kuwaua wazazi wake," jambo lililoshtua wengi. Pia, kuna kesi ambapo wazazi walishtaki baada ya binti yao mwenye umri wa miaka 9 kuonyesha tabia isiyofaa baada ya kuathiriwa na mazungumzo ya kingono yasiyofaa kwenye jukwaa hilo.
Ripoti hiyo pia ilitaja baadhi ya faida za AI, kama vile kuongeza udadisi, uwezo wa kujifunza, kufanya maamuzi, kutatua matatizo, na kufikiri kwa ubunifu. Hata hivyo, wataalamu walisisitiza kuwa ni muhimu kuweka kanuni za kimaadili na kufanya marekebisho ya kijamii ili kulinda sifa za kipekee za kibinadamu huku tukitumia faida za teknolojia ya AI.
John Smart, mtaalamu wa masuala ya baadaye, alisema katika ripoti hiyo: "Ninaogopa kwa sababu watu wengi wataendelea kukabidhi uwezo muhimu kama vile uhuru, ubunifu, na kufanya maamuzi kwa AI ambayo bado iko katika hatua zake za mwanzo."
Richard Reisman wa Taasisi ya Ubunifu ya Marekani alisema: "Muongo huu ni wakati muhimu ambapo tutaamua kama AI itaongeza au itapunguza ubinadamu. Kwa sasa tunaelekea upande usiofaa kutokana na nguvu ya 'kampuni tata za teknolojia', lakini bado tuna nafasi ya kurekebisha mwelekeo huu."