Katika zama hizi ambapo matumizi ya kemikali za kilimo yamekuwa tishio kwa bayoanuwai na afya ya binadamu, teknolojia asilia inazidi kupata umuhimu kama mbadala endelevu wa kuongeza uzalishaji wa mazao na kuboresha afya ya udongo.
Licha ya kwamba teknolojia hizi mara nyingi hazipewi kipaumbele, wakulima wengi wa vijijini wameendelea kuzitumia kama njia ya kupunguza gharama za pembejeo za kilimo na kulinda mazingira. Katika Mkoa wa Singida, wakulima wa Kijiji cha Ilongero wamepiga hatua kwa kutumia mbinu asilia kutengeneza mbolea na viuatilifu vya mimea.
Mbolea na Viuatilifu Asilia
Wakulima hawa hutumia majani ya mapapai dume, wakiyatwanga na kuyaponda kikamilifu kabla ya kuchanganya na majivu ya kuni yaliyochekechwa kuondoa uchafu. Mchanganyiko huo hulowekwa kwenye dumu la lita 20 kwa siku 21 au zaidi kabla ya kuchujwa na kunyunyizwa kwenye mimea kwa ajili ya kudhibiti visumbufu kama katapila, funza na kuvu.
Maria Mbura, mmoja wa wakulima wa Ilongero, anasema kuwa dawa hiyo hutumika mara mbili kwa mwezi, lakini katika msimu wa mvua matumizi yake huongezeka.
"Tunanyunyuzia mboga na mahindi ili kuzuia visumbufu. Tumegundua kuwa mbinu hii si tu kwamba inasaidia kuzuia wadudu, lakini pia inaboresha afya ya mimea," anasema Maria.
Mbali na viuatilifu vya majani ya papai, wakulima wa Wilaya ya Mwanga, mkoani Kilimanjaro, wanatumia mchanganyiko wa pilipili kichaa na tura au ndulele zilizokomaa kama dawa ya asili ya kuhifadhi mazao dhidi ya wadudu waharibifu kama pekecha na funza.
Viuatilifu hivyo huandaliwa kwa kukata vipande vidogo vya pilipili na tura, kisha kuanikwa sehemu isiyo na mwanga wa jua. Baada ya kukauka, hupondwa kuwa unga ambao huchanganywa na nafaka kama mahindi na maharage ili kuzikinga dhidi ya wadudu waharibifu.
Mbinu Asilia za Kudhibiti Mmomonyoko wa Udongo
Mbali na kutengeneza viuatilifu asilia, wakulima hawa pia hutumia mbinu mbalimbali za kuhifadhi ardhi, kama vile:
- Kilimo mseto: Kupanda mazao mbalimbali katika eneo moja, kama mahindi, kunde, mbaazi na maboga, ili kuboresha rutuba ya udongo.
- Kuweka mazao yanayofunika udongo (cover cropping): Kupanda mazao kama maboga na maharage ili kuzuia mmomonyoko wa udongo.
- Kutengeneza matuta ya ulalo (terraces): Hii husaidia kupunguza kasi ya maji ya mvua yanayochangia mmomonyoko wa udongo.
- Kutumia mitaro ya maji: Wakulima wanachimba mitaro maalum inayosaidia kuhifadhi na kuelekeza maji kwa mimea, hasa katika maeneo yenye miteremko mikali.
Mbolea ya Asili kwa Njia ya Kuchachua
Katika baadhi ya maeneo, wakulima hutengeneza mbolea kwa kutumia samadi mbichi ya ng’ombe. Samadi hiyo huwekwa kwenye kiroba na kutumbukizwa ndani ya pipa la maji kwa siku 28. Maji hayo yanapochachuka, yanajaa virutubisho vinavyotumika kama mbolea ya asili kwa mimea.
Faida za Teknolojia Asilia
Kwa mujibu wa Dk. Josaphat Ndakidemi, mtafiti kutoka Taasisi ya Sayansi na Teknolojia ya Nelson Mandela Arusha, mbolea na viuatilifu asilia vina faida kubwa kwa wakulima, watumiaji wa mazao na mazingira kwa ujumla.
"Dawa za asili haziathiri bayoanuwai kama kemikali za viwandani. Mbali na kuua visumbufu, pia husaidia uchavushaji kwa kuvutia nyuki, ambao ni muhimu kwa uzalishaji wa mazao," anasema Dk. Ndakidemi.
Aidha, anasisitiza kuwa mchakato wa utengenezaji wa viuatilifu vya asili unapaswa kuzingatia muda wa kuloweka mimea hiyo ili kuhakikisha kemikali asilia zinapatikana kwa ufanisi mkubwa.
Katika dunia inayoshuhudia athari za mabadiliko ya tabianchi, matumizi ya teknolojia asilia ni suluhisho endelevu kwa wakulima. Hii ni hatua muhimu kuelekea kilimo chenye tija kinachohifadhi mazingira na kuhakikisha usalama wa chakula kwa vizazi vijavyo.