Katika hatua inayoweza kuleta mapinduzi kwenye vita dhidi ya magonjwa yanayoenezwa na mbu kama vile Homa ya Bonde la Ufa, wanasayansi nchini Marekani wamegundua aina ya bakteria wanaozalisha kemikali asilia zinazoweza kuangamiza viluwiluwi vya mbu kwa kasi ya ajabu. Ugunduzi huu unafungua mlango wa kutengeneza dawa mpya za kuua mbu ambazo ni rafiki kwa mazingira.
Shirika la Afya Duniani (WHO) linakadiria kuwa watu 700,000 hufariki dunia kila mwaka kutokana na magonjwa yanayosababishwa na mbu. Changamoto kubwa imekuwa ni uwezo wa mbu kujenga usugu dhidi ya dawa za kemikali, na hivyo kufanya jitihada za kuwadhibiti kuwa ngumu zaidi.
Timu ya watafiti kutoka Chuo Kikuu cha Johns Hopkins, wakiongozwa na Profesa George Dimopoulos, walianzisha msako wa vijidudu asilia vinavyoweza kuua mbu. Walikusanya sampuli 186 za bakteria kutoka maeneo 65 katika kisiwa cha Crete, nchini Ugiriki. Katika uchambuzi wao, walipata matokeo ya kutia moyo.
Waligundua kuwa baadhi ya bakteria hawa huzalisha kemikali (metabolites) ambazo ni sumu kali kwa viluwiluwi vya mbu. Walipoviweka viluwiluwi vya mbu aina ya Culex pipiens—ambao wanajulikana kwa kueneza magonjwa kama Homa ya Bonde la Ufa na Virusi vya West Nile—kwenye maji yenye kemikali hizi asilia, viluwiluwi vyote vilikufa ndani ya saa 24 tu.
Dawa Mpya ya Kibiolojia
Ugunduzi huu unawezesha kutengenezwa kwa "dawa ya kibiolojia" (bio-pesticide) ambayo ina faida kubwa ikilinganishwa na dawa za kemikali tunazotumia sasa.
- Ni Rafiki kwa Mazingira: Tofauti na kemikali zinazodumu kwenye udongo na maji kwa muda mrefu, kemikali hizi asilia za bakteria huvunjika haraka na hazilimbikizi sumu kwenye mazingira.
- Hailengi Viumbe Wengine: Dawa hii imeonyesha uwezo wa kuua viluwiluwi vya mbu wanaolengwa pekee, bila kuathiri wadudu wengine muhimu katika mazingira kama vile nyuki.
Changamoto Zilizopo
Pamoja na faida hizi, kuna changamoto. Kwa kuwa dawa hii huvunjika haraka, ina maana kuwa itahitaji kunyunyizwa mara kwa mara ili iwe na ufanisi, tofauti na dawa za kemikali. Watafiti wamesema kazi yao inayofuata ni kutafuta njia bora zaidi ya kuitengeneza na kuisambaza ili iweze kutumika kwa urahisi katika jamii.
Hata hivyo, ugunduzi huu unachukuliwa kama tumaini jipya na hatua kubwa mbele katika kulinda afya ya jamii dhidi ya magonjwa ya mbu, kwa kutumia nguvu ya maumbile yenyewe.