Pamba za Pweza Hutambua Ubora wa Chakula
Pamba za pweza zinajulikana sana kama 'vihisishi vinavyonata' ambavyo vinaweza kushikamana kwa urahisi popote panapohitajika. Hivi karibuni, imethibitishwa kuwa pamba za pweza pia zina uwezo wa kugundua ubora wa chakula, zikifanya kazi kama 'vihisishi vya kutambua usafi'.
Binadamu tunaweza kutofautisha chakula kilichoharibika kwa kutumia hisia ya harufu. Lakini, timu ya watafiti kutoka Chuo Kikuu cha Harvard, Idara ya Biolojia ya Molekuli na Seli, nchini Marekani, wakiongozwa na Profesa Nicholas Bellono, wamegundua kwamba pweza, ambao hawana pua, wanaweza kutambua chakula kilichoharibika kupitia pamba zao. Matokeo ya utafiti huu yamechapishwa mnamo Juni 17 katika jarida la kimataifa la kisayansi la 'Cell'.
Jinsi Pweza Wanavyogundua Chakula Kibovu
Timu ya utafiti ilichunguza pweza aina ya 'two-spotted octopus' na kubaini kuwa huacha baadhi ya mayai yao waliyoyataga. Walipochunguza mayai hayo yaliyotupwa kwa kutumia hadubini ya elektroni (scanning electron microscope), waligundua kuwa uso wa mayai hayo ulikuwa umefunikwa na viumbe vidogo vidogo. Watafiti walieleza: "Inaonekana pweza hutambua mayai yaliyoharibiwa na viumbe vidogo na kuyatupa ili kuzuia mayai mengine yasiambukizwe."
Uchunguzi ulionyesha kuwa pweza pia hupitia mchakato kama huo wanapochunguza mawindo yao. Baada ya kuchunguza kaa kwa pamba zao, walionekana wakiacha kaa waliokuwa wamefunikwa na bakteria.
Timu ya utafiti ilithibitisha kuwa 'molekuli za kemikali za kugusa' zilizopo kwenye pamba za pweza hutambua kemikali zinazozalishwa na viumbe vidogo vidogo na kutuma ishara za umeme kwenye ubongo. Hii inamaanisha kuwa pweza hutofautisha chakula kilichoharibika na kile kisichoharibika kwa kutuma taarifa zilizogunduliwa na pamba zao kwenye ubongo.
Watafiti walichambua aina 300 za viumbe vidogo vidogo vilivyokuwepo kwenye uso wa mayai na maganda ya kaa yaliyotupwa na pweza. Pia walitafuta kemikali zinazotambuliwa kwa nguvu zaidi na molekuli hizo za kemikali za kugusa. Ziligunduliwa kuwa 'H3C', kemikali inayozalishwa na bakteria aina ya Vibrio alginolyticus inayopatikana kwenye maganda ya kaa, na 'LUM', inayozalishwa na Vibrio mediterranei kwenye mayai, zilikuwa kemikali ambazo pweza huzitambua vizuri zaidi.
Timu ya utafiti pia ilichunguza tabia ya pweza walipopakwa H3C kwenye kaa bandia zilizotengenezwa kwa plastiki. Matokeo yalionyesha kuwa pweza walionyesha tabia ya kukataa kaa zilizopakwa H3C. Walionyesha pia mwitikio kama huo walipopakwa LUM kwenye mayai bandia yaliyotengenezwa kwa jeli.
Umuhimu wa Ugunduzi Kwa Tabia za Wanyama
Timu ya utafiti ilieleza: "Viumbe vidogo vidogo vilivyopo ndani ya utumbo vinajulikana kuathiri mambo mbalimbali, kuanzia hisia hadi hamu ya kula." Waliongeza: "Ugunduzi kwamba pweza hutambua viumbe vidogo vidogo na kutofautisha chakula kilichoharibika unamaanisha kuwa viumbe vidogo vidogo vilivyopo nje ya mwili pia huathiri tabia na maisha ya wanyama."