Israel imepanga kupeleka ujumbe wake jijini Doha, Qatar, tarehe 10 Machi 2025 kwa ajili ya mazungumzo yanayolenga kurefusha usitishaji mapigano katika Ukanda wa Gaza na kufanikisha hatua nyingine ya kuachiliwa kwa mateka walioko mikononi mwa Hamas.
Kwa mujibu wa vyombo vya habari vya Israel, mjumbe maalum wa Marekani kwa Mashariki ya Kati, Steve Witkoff, anatarajiwa kuwasili Saudi Arabia tarehe 11 Machi kabla ya kuelekea Doha siku inayofuata. Hata hivyo, bado haijathibitishwa iwapo atazuru Israel.
Marekani, ikiwa moja ya wapatanishi wakuu wa mzozo huu pamoja na Misri na Qatar, inazidi kuongeza ushawishi wake katika mazungumzo haya tangu Rais Donald Trump alipoingia madarakani Januari 2025.
Pendekezo la Marekani na Msimamo wa Hamas
Inadaiwa kuwa Witkoff atapendekeza mpango wa kuachiliwa kwa mateka 10 kati ya 24 wa Israeli waliobaki Gaza, huku mpango wa awamu ya pili ya usitishaji mapigano ukidumu kwa siku 60.
Hata hivyo, Hamas inashikilia msimamo wake wa kuachilia mateka wote 24 kwa sharti la Israel kuahidi usitishaji wa mapigano wa kudumu. Aidha, kundi hilo limesema kuwa endapo makubaliano ya usitishaji wa kudumu yatapatikana, basi lipo tayari kukabidhi pia miili ya mateka 35 waliouawa.
Kwa upande mwingine, Marekani na Israel bado hawako tayari kuahidi usitishaji mapigano wa kudumu, badala yake wanashinikiza awamu nyingine ya muda mfupi ili kuokoa mateka zaidi.
Historia ya Usitishaji Mapigano na Hatua Zinazofuata
Baada ya mazungumzo marefu, Israel na Hamas walifikia makubaliano ya awamu ya kwanza ya usitishaji mapigano tarehe 19 Januari 2025, siku moja kabla ya Trump kuapishwa kama Rais wa Marekani. Makubaliano hayo yalidumu kwa siku 42 na yaliruhusu kuachiliwa kwa mateka 25 wa Israeli kati ya 33 waliokuwapo Gaza, huku Israel ikiachilia wafungwa 1,900 wa Kipalestina.
Usitishaji huu wa awamu ya kwanza ulimalizika tarehe 1 Machi 2025 bila makubaliano ya awamu ya pili. Baada ya hapo, Israel ilisitisha misaada ya kibinadamu kwa Gaza na mnamo tarehe 9 Machi, ilikata umeme kwa eneo hilo kwa lengo la kushinikiza Hamas kurudi kwenye mazungumzo.
Licha ya kumalizika kwa usitishaji mapigano rasmi, mapigano makubwa hayajarejea kikamilifu Gaza, tofauti na hali ilivyokuwa kabla ya Januari 2025 ambapo takribani Wapalestina 50 walikuwa wanauawa kila siku kutokana na mashambulizi.
Israel inadai kuwa misaada ya kibinadamu iliyoingia Gaza wakati wa usitishaji mapigano bado ipo kwa kiasi cha kutosha. Hata hivyo, kukatika kwa umeme kumeathiri miundombinu muhimu kama vile mtambo pekee wa kusafisha maji, ambao unategemea umeme kutoka Israel. Kabla ya vita, Gaza ilikuwa ikitegemea Israel kwa takriban asilimia 70 ya mahitaji yake ya umeme.
Mazungumzo yanayoendelea kati ya pande husika yatatoa mwelekeo wa mustakabali wa usitishaji mapigano na hatima ya mateka waliobaki Gaza, huku jumuiya ya kimataifa ikifuatilia kwa karibu maendeleo ya mazungumzo haya.