Dunia ya sayansi imegubikwa na simanzi kufuatia kifo cha Dkt. James Watson, mwanasayansi wa Marekani ambaye mchango wake katika kuelewa chanzo cha maisha ulibadilisha kabisa mwelekeo wa biolojia ya kisasa. Watson, ambaye jina lake halitakaa lisahaulike vitabuni kwa kufumbua muundo wa 'double helix' wa DNA (Deoxyribonucleic acid), amefariki dunia akiwa na umri wa miaka 97 katika kituo cha kutoa huduma za mwisho wa maisha huko Long Island, New York.
Katikati ya miaka ya 1950, akiwa kijana mdogo wa miaka 24 tu, Watson alishirikiana na mwanasayansi wa Uingereza, Francis Crick, kufanya ugunduzi ambao ungekuwa msingi wa kila kitu tunachokijua leo kuhusu vinasaba (genetics). Mnamo mwaka 1953, walichapisha andiko fupi la ukurasa mmoja tu katika jarida la kisayansi la 'Nature', lakini ukurasa huo ulikuwa na uzito wa kubadilisha dunia. Walifanikiwa kuonyesha jinsi DNA inavyojipanga na kuhifadhi taarifa za urithi, siri ambayo wanasayansi wengi walikuwa wakihangaika kuifumbua.
Kwa mafanikio hayo makubwa, Watson, Crick, na Maurice Wilkins walitunukiwa Tuzo ya Nobel ya Tiba mwaka 1962. Ugunduzi huu ndio uliofungua milango ya mapinduzi makubwa tunayoyaona leo, kuanzia vipimo vya DNA vinavyotumika kutambua uhalali wa wazazi (ambavyo ni maarufu sana nchini Tanzania kwa sasa), uundaji wa dawa mpya, hadi teknolojia ya kilimo cha kisasa.
Hata hivyo, maisha ya Watson hayakuwa yamenyooka kama mstari. Licha ya akili yake kubwa, alikumbwa na kashfa nzito zilizotia doa taaluma yake. Kubwa zaidi ni ile inayohusisha kutumiwa kwa data za mwanasayansi mwanamke, Rosalind Franklin, bila idhini yake ili kufanikisha ugunduzi wao wa DNA. Franklin alifariki kwa saratani ya ovari miaka minne kabla ya tuzo hizo za Nobel kutolewa, hivyo hakupata heshima aliyostahili wakati wa uhai wake.
Zaidi ya hayo, katika miaka yake ya baadaye, Watson alijijengea sifa mbaya kutokana na kauli zake za kibaguzi wa rangi. Mwaka 2007, alizua taharuki kubwa duniani alipodai katika mahojiano kuwa watu weusi wana uwezo mdogo wa kiakili ukilinganisha na wazungu. Kauli hii ilipingwa vikali na jumuia ya wanasayansi na wapigania haki za binadamu, ikimtaja kama mtu anayeeneza chuki zisizo na msingi wa kisayansi.
Kutokana na kauli hizo, alitengwa na taasisi nyingi, ikiwemo maabara ya Cold Spring Harbor (CSHL) aliyoiongoza kwa mafanikio makubwa kwa miongo kadhaa, ambapo alilazimika kujiuzulu. Hali ilikuwa mbaya kiasi kwamba mwaka 2014, alifikia uamuzi mgumu wa kupiga mnada medali yake ya Nobel ili kupata fedha za kujikimu, akidai kuwa jamii ya kisayansi imemtenga. Medali hiyo iliuzwa kwa kiasi cha Dola milioni 4.1 (sawa na takriban Shilingi za Kitanzania bilioni 10.6), ingawa baadaye tajiri mrusi Alisher Usmanov alimrudishia medali hiyo baada ya kuinunua.
James Watson anaacha urithi wenye sura mbili; upande mmoja ni wa shujaa aliyetusaidia kuelewa 'ramani ya maisha' kupitia DNA, na upande wa pili ni wa mtu aliyeshindwa kudhibiti ndimi zake na kuingia katika lindi la ubaguzi uliomgharimu heshima yake uzeeni.