Tanzania imepiga hatua kubwa kwenye medani ya sayansi duniani baada ya watafiti wake watano wachanga kutoka Taasisi ya Afya ya Ifakara (IHI) kutunukiwa Shahada za Uzamivu (PhD) na Chuo Kikuu maarufu cha Glasgow nchini Uingereza. Mafanikio haya sio tu heshima kwa wanasayansi hawa binafsi, bali ni ishara ya kukua kwa uwezo wa taifa katika kufanya tafiti za kina zinazotoa suluhu kwa changamoto za afya zinazowakabili wananchi.
Miongoni mwa waliong'ara ni Dk. Issa Mshani, ambaye amefanikiwa kuleta mapinduzi katika uchunguzi wa malaria. Utafiti wake wa kibunifu umetumia teknolojia ya Akili Mnemba (Artificial Intelligence - AI) kubuni mfumo wa "Deep Diagnostics." Mfumo huu unarahisisha na kuharakisha upimaji wa malaria, hasa katika maeneo ya vijijini yenye uhaba wa wataalamu wa maabara na vifaa vya kisasa. Ubunifu huu, ambao umeshafanyiwa majaribio katika vijiji 40, unaleta matumaini ya kuokoa maisha kwa kurahisisha utambuzi wa haraka na sahihi wa ugonjwa huu.
Wakati Dk. Mshani akitumia teknolojia, wenzake nao hawakuwa nyuma katika nyanja nyingine muhimu. Katika vita dhidi ya mbu wanaoeneza malaria, Dk. Joel Odero amekuja na mbinu thabiti na endelevu za kuwadhibiti, huku Dk. Najat Kahamba akijikita kwenye suluhisho la kijenetiki na kibaolojia ili kukabiliana na tatizo la usugu wa mbu dhidi ya viuadudu. Kwa upande wake, Dk. Andrea Kipingu ameenda mbali zaidi kwa kutumia mifumo ya kihisabati (mathematical modeling) ili kubashiri na kupanga mikakati bora ya udhibiti wa mbu kulingana na mazingira maalum ya kijiografia.
Aidha, Dk. Emmanuel Mwanga ameelekeza nguvu zake katika kupambana na magonjwa yasiyopewa kipaumbele, kama vile mabusha (hydrocele). Utafiti wake unatumia teknolojia za kisasa kufuatilia mienendo ya maambukizi, jambo ambalo limefungua milango ya ushirikiano na nchi nyingine za Afrika katika harakati za kutokomeza magonjwa haya.
Kutunukiwa kwa watafiti hawa na Chuo Kikuu cha Glasgow, kilichoanzishwa mwaka 1451 na kinachotambulika kimataifa kwa ubora wake katika utafiti wa tiba, kunaipa IHI na Tanzania kwa ujumla heshima kubwa, ikithibitisha kuwa ina wataalamu wenye uwezo wa kushindana na kutoa mchango katika jukwaa la kimataifa.