Leo, Mei 7 [relative to original date], mchakato muhimu na wa siri wa kumchagua kiongozi mpya wa Kanisa Katoliki duniani, unaojulikana kama 'Conclave', umeanza rasmi ndani ya kuta za kihistoria za Kanisa Kuu la Sistine huko Vatican. Tukio hili linasubiriwa kwa hamu kubwa na mamilioni ya waumini wa Kanisa Katoliki kote ulimwenguni, wakiwemo wale wa Tanzania, kwani litaamua ni nani atakayeongoza Kanisa hilo lenye wafuasi wengi.
Neno 'Conclave' lina asili ya Kilatini, likitokana na muunganiko wa maneno 'cum' (pamoja) na 'clavis' (ufunguo), na kutengeneza 'cum clavis'. Maneno haya yana maana halisi ya "chumba kilichofungwa kwa ufunguo." Kama jina lake linavyoashiria, mchakato huu unafanywa kwa siri kali sana, ambapo Makardinali wanatengwa kabisa na ulimwengu wa nje ili kuhakikisha uhuru kamili wa kufanya uamuzi wao muhimu wa kiroho bila shinikizo lolote la nje.
Kwa mujibu wa taarifa zilizokusanywa kutoka mashirika mbalimbali ya kimataifa ya habari, Makardinali wote wanaostahili kupiga kura katika Conclave hii wamefika mjini Roma tangu tarehe 5 Mei [relative to original date]. Jumla ya Makardinali 133 kutoka nchi 70 tofauti wanashiriki katika mchakato huu wa kihistoria, idadi ambayo inatajwa kuwa *kubwa zaidi* kuwahi kushiriki katika historia ya mikutano ya Conclave. Hii inalinganishwa na idadi ya Makardinali 115 waliokuwa na haki ya kupiga kura wakati wa Conclave ya mwaka 2013 iliyomchagua Papa Francis, na ile ya mwaka 2005 iliyomchagua Papa Benedict XVI.
Kufuatia kuwasili kwao na maandalizi mbalimbali, shughuli za Conclave zimeanza rasmi leo asubuhi kwa Misa Takatifu maalum iliyofanyika kwa ajili ya Makardinali hao. Baada ya Misa, Makardinali wanapiga kiapo cha siri kali sana, wakiahidi kutofichua chochote kinachojiri ndani ya chumba cha Conclave. Upigaji kura wa kwanza unatarajiwa kuanza leo alasiri, takriban saa 4:30 kwa saa za Vatican.
Wakati wote wa mchakato wa Conclave, Makardinali wote wanatakiwa kuacha vifaa vyao vyote vya mawasiliano ya kibinafsi kama simu za mkononi nje ya eneo la siri. Pia wanapigwa marufuku kabisa kuwasiliana na ulimwengu wa nje, ikiwa ni pamoja na kutumia simu, intaneti, au hata kusoma magazeti au kutazama televisheni. Vizuizi hivi vikali viko ili kulinda mchakato huo dhidi ya ushawishi wowote wa nje au shinikizo la kisiasa, kuruhusu Makardinali kufanya uamuzi wao mkuu wakiongozwa na maombi na imani yao ya kiroho.
Kanuni za Conclave zinasema wazi kwamba mgombea anahitaji kupata theluthi mbili (2/3) au zaidi ya kura zote za Makardinali wanaopiga kura ili aweze kuchaguliwa kuwa Papa. Ikiwa upigaji kura wa kwanza hautazaa matunda, Makardinali wanapaswa kupiga kura tena. Kuanzia siku ya pili ya Conclave (kama Papa hajachaguliwa siku ya kwanza), watapiga kura mara mbili asubuhi na mara mbili alasiri kwa muda wa siku nne mfululizo. Baada ya hapo, watakuwa na siku moja ya maombi na kutafakari kabla ya kurudia mchakato huo wa upigaji kura kwa siku nyingine. Ikiwa baada ya siku 13 za upigaji kura bado hakuna mgombea aliyefikia theluthi mbili ya kura, kanuni zinaruhusu mchakato kubadilika kidogo, na Papa mpya atachaguliwa kutoka kwa wagombea wawili waliopata kura nyingi zaidi katika duru za awali za upigaji kura.
Kihistoria, tangu karne ya 20, muda wa wastani wa mchakato wa Conclave umekuwa mfupi, mara nyingi siku tatu tu. Kwa mfano, Papa Francis alichaguliwa kwa haraka sana, ndani ya siku mbili tu tangu kuanza kwa mchakato mwaka 2013, kuonesha uwezo wa Makardinali kufikia makubaliano haraka.
Matokeo ya kila duru ya upigaji kura hutangazwa kwa umma kwa njia ya kipekee na ya kihistoria: kupitia moshi unaotoka kwenye bomba maalum lililowekwa kwenye paa la Kanisa Kuu la Sistine. Ikiwa moshi unaotoka ni *mweusi*, inamaanisha kuwa Makardinali hawajafikia makubaliano na hakuna Papa aliyechaguliwa bado. Ikiwa moshi unaotoka ni *mweupe*, hii ni ishara ya furaha inayotangaza kwa ulimwengu wote kwamba Papa mpya amechaguliwa rasmi.
Mara tu mgombea atakapokuwa amechaguliwa na kuthibitishwa kupitia moshi mweupe na utaratibu mwingine, Makardinali wanauliza mgombea huyo kwa heshima ikiwa anakubali jukumu la kuongoza Kanisa Katoliki kama Papa. Baada ya mgombea huyo kukubali jukumu hilo kubwa, anachagua jina lake la Upapa atakalotumia wakati wote wa uongozi wake. Baada ya hatua hizi muhimu kukamilika na jina la Papa mpya kutangazwa rasmi, mchakato wa Conclave unamalizika mara moja, na waumini wote wanafurahi.
Kama ilivyo kawaida katika nyakati kama hizi, kuna majina kadhaa ya Makardinali wanaotajwa sana kama wagombea wanaoweza kuchaguliwa kuwa Papa anayefuata. Miongoni mwa wanaotajwa mara nyingi ni pamoja na Kardinali Pietro Parolin kutoka Italia, ambaye amekuwa akihudumu kama Waziri Mkuu wa Vatican (aliyeko juu kiutawala baada ya Papa) tangu mwaka 2013. Jina jingine kubwa linalotajwa mara kwa mara ni Kardinali Luis Antonio Tagle kutoka nchini Ufilipino. Uchaguzi wa Kardinali Tagle utakuwa na umuhimu wa kihistoria sana kwani atakuwa Papa wa kwanza kutoka barani Asia, hatua ambayo itaakisi kukua kwa Kanisa Katoliki katika bara hilo lenye idadi kubwa ya watu na kuonesha utofauti wa Kanisa la kimataifa.