Uruguay na ulimwengu kwa ujumla unaomboleza kifo cha Rais wa zamani wa nchi hiyo, Jose Mujica, ambaye alifariki dunia Mei 13, 2025 (saa za huko), akiwa na umri wa miaka 89. Mujica, aliyekuwa akijulikana sana kama "Rais Maskini Zaidi Duniani" kwa sababu ya maisha yake ya unyenyekevu na kujitolea, aliacha alama isiyofutika mioyoni mwa watu wengi nchini mwake na kimataifa.
Rais wa sasa wa Uruguay, Yamandú Orsi, alithibitisha habari hiyo ya kusikitisha kupitia ukurasa wake wa X (zamani Twitter), akielezea huzuni yake kubwa na kumsifu Mujica, ambaye alimwita kwa jina la utani "Pepe," kama "rais, mwanaharakati wa jamii, mwongozo, na kiongozi." Orsi aliongeza kuwa watamkosa sana rafiki yao huyo wa muda mrefu.
Mujica alikuwa akipambana na saratani ya umio iliyogunduliwa Aprili mwaka jana. Licha ya mapambano hayo, aliamua kusitisha matibabu ya kemo Januari mwaka huu, akieleza kuwa mwili wake haukuweza tena kuhimili dozi za matibabu.
Mzaliwa wa mji mkuu wa Uruguay, Montevideo, mwaka 1935, maisha ya Mujica yalikuwa ni safari ndefu na yenye misukosuko. Katika miaka ya 1960 na 1970, alijiunga na kundi la msituni la mrengo wa kushoto lijulikanalo kama Tupamaros, akipambana dhidi ya udikteta wa kijeshi uliokuwepo nchini humo. Harakati hizi zilimpeleka gerezani, ambako alitumikia kifungo cha miaka 13 katika mazingira magumu.
Baada ya kupata msamaha, Mujica aliingia kwenye siasa za kawaida. Aliongoza chama cha Movement of Popular Participation (MPP), akawa mbunge na baadaye waziri, kabla ya kushinda uchaguzi wa rais mwaka 2009. Alihudumu kama rais wa Uruguay kuanzia mwaka 2010 hadi 2015.
Uongozi wake ulijipambanua kwa unyenyekevu na kujitolea kwa ajili ya wananchi. Mujica alitoa asilimia 90 ya mshahara wake wa rais kwa mashirika ya kupambana na umaskini na mipango mingine ya kijamii. Tofauti na marais wengi wanaoishi katika majumba ya kifahari ya nchi, yeye aliishi na mkewe katika nyumba ndogo ya shambani nje kidogo ya Montevideo, ambayo ilikuwa na bustani ya mboga. Alijulikana kuendesha mwenyewe gari lake la zamani aina ya Volkswagen Beetle la mwaka 1987 kwenda na kutoka kazini, picha iliyompa jina la "Rais Maskini Zaidi Duniani."
Wakati wa uongozi wake, Mujica alitekeleza sera mbalimbali za kijamii na kiuchumi zilizokuwa na athari kubwa. Alihalalisha utoaji mimba, ndoa za jinsia moja, na soko la bangi lililodhibitiwa na serikali. Kwenye upande wa uchumi, serikali yake iliongeza matumizi ya umma na kufanikiwa kupunguza kiwango cha ukosefu wa ajira kutoka asilimia 13 hadi asilimia 7, na kiwango cha umaskini kutoka asilimia 40 hadi asilimia 11. Alimaliza kipindi chake cha urais akiwa na kiwango cha juu cha kukubalika cha asilimia 64.
Mujica pia alikuwa na uwezo wa kipekee wa kuwasiliana na umma kupitia hotuba zake zenye misemo ya kufikirisha na mifano ya kueleweka. Baadhi ya kauli zake maarufu ni pamoja na: "Maisha hayana bei, hivyo mimi si maskini," "Madaraka hayabadilishi watu, yanadhihirisha tu jinsi walivyo kwa kweli," na "Uraibu pekee wenye afya ni uraibu wa upendo."
Hata alipokuwa akitangaza vita yake dhidi ya saratani Januari mwaka huu, alitumia lugha ya picha, akisema, "Hata kabla ya hapa, Malaika wa Mauti alikuwa karibu na kitanda changu zaidi ya mara moja, lakini safari hii, kwa sababu zilizo dhahiri, anaonekana amekuja na mundu mkubwa," na kuahidi "kuendelea kupigana vita hii kwa njia yangu, kwa kadri niwezavyo." Alipotangaza kustaafu kutoka siasa mwaka 2020, alishauri vijana kutopanda chuki katika mioyo yao, kwani chuki ni upumbavu, na kuwataka kukumbuka kuwa "mafanikio maishani si kushinda, bali ni kuinuka kila unapoanguka na kuanza tena."
Gazeti la El Observador la nchini Uruguay limemtaja Mujica kama "mhubiri kutoka mwisho wa dunia." Licha ya baadhi ya maoni kutofautiana kuhusu utawala wake ndani ya nchi, gazeti hilo lilibainisha kuwa falsafa yake dhidi ya matumizi ya kupita kiasi na maisha yake rahisi yalivutia umakini mkubwa ndani na nje ya nchi, na kumpatia umaarufu wa kipekee kwa mwanasiasa wa Uruguay. Kifo chake ni pigo kwa wengi waliovutiwa na mfumo wake wa kipekee wa uongozi na maisha.