Katika hatua inayoashiria kuingia kwa doa la kutokuaminiana kati ya washirika wawili wa jadi, Jeshi la Marekani limeanza kuendesha operesheni za ujasusi kwa kutumia ndege zake zisizo na rubani (droni) juu ya anga la Ukanda wa Gaza. Kwa mujibu wa ripoti iliyochapishwa na gazeti mashuhuri la New York Times (NYT), hatua hii imeanza kutekelezwa katika siku chache zilizopita.
Hii ni hatua isiyo ya kawaida ambayo inaibua maswali mengi kuhusu hali halisi ya uhusiano kati ya Washington na Tel Aviv, hasa katika kipindi hiki tete ambapo makubaliano ya kusitisha mapigano bado hayajatulia.
Kwa mujibu wa maofisa wa kijeshi wa Israeli na Marekani waliozungumza na NYT, maelezo rasmi ya operesheni hii ni kwamba droni hizo zipo angani kusaidia kazi za kituo kipya cha kuratibu masuala ya kijeshi na kiraia. Kituo hicho kiliwekwa na Kamandi Kuu ya Jeshi la Marekani (CENTCOM) katika eneo la kusini mwa Israeli wiki iliyopita, kikiwa na jukumu la sehemu la kufuatilia utekelezaji wa makubaliano ya usitishaji vita.
Hali ya makubaliano hayo bado ni tete mno. Mvutano umeongezeka tena kufuatia mapigano mapya yaliyozuka na pia kutokana na ugumu unaojitokeza katika mchakato nyeti wa kubadilishana miili ya Waisraeli na Wapalestina waliopoteza maisha.
Hata hivyo, uchambuzi wa kina unaonyesha kuwa kuna sababu ya ndani zaidi kuliko ile ya kusaidia kituo cha uratibu. Gazeti la NYT linaeleza kuwa kitendo hiki cha Marekani kupeleka droni zake kinaonyesha dhamira mpya ya Washington kutaka kupata taarifa zake yenyewe—kwa kujitegemea na bila kutegemea ripoti kutoka Israeli—kuhusu kile hasa kinachoendelea ndani ya Gaza.
Ingawa Marekani imewahi kutumia droni hapo awali juu ya Gaza, ilikuwa kwa malengo maalum, kama vile kusaidia kutambua maeneo walipokuwa wakishikiliwa mateka. Lakini, duru hizi mpya za ufuatiliaji zinaonekana kuwa za jumla na za kiintelijensia, zikilenga kupata picha kamili ya hali ya mambo.
Kinachoongeza uzito wa hili ni taarifa kutoka kwa maafisa wa serikali ya Marekani ambao wameeleza kuwa kuna wasiwasi unaokua ndani ya Washington. Wasiwasi huo ni kwamba Waziri Mkuu wa Israeli, Benjamin Netanyahu, anaweza kuamua kuvunja makubaliano ya sasa ya usitishaji vita wakati wowote.
Hatua hii ya Marekani imeleta mshangao hata kwa wanadiplomasia waliobobea. Daniel Shapiro, aliyewahi kuwa Balozi wa Marekani nchini Israeli na afisa wa zamani wa ulinzi, alionyesha kustaajabishwa kwake, hasa ukizingatia uhusiano wa karibu na ushirikiano wa kina wa kijeshi na kijasusi ambao daima umekuwepo kati ya nchi hizi mbili.
Katika kutoa tathmini yake, Balozi Shapiro alisema maneno yenye uzito mkubwa: "Kama kungekuwa na uwazi kamili na uaminifu kamili kati ya Israeli na Marekani, hatua hii isingehitajika."
Alifafanua zaidi kuwa, "Marekani inataka kuondoa kabisa uwezekano wowote wa kutoelewana." Kauli hii inatafsiriwa na wachambuzi kama ishara kwamba Marekani haiamini tena kwa asilimia mia moja taarifa inazopewa na mshirika wake mkuu katika Mashariki ya Kati, na sasa imeamua kujionea yenyewe ukweli wa mambo.