Umoja wa Ulaya (EU) unatekeleza mkakati kabambe wa kupunguza utegemezi wake kwa nishati zitokanazo na mafuta na gesi kutoka Urusi. Hatua hii si tu sehemu ya juhudi za kujitenga kiuchumi na Urusi kufuatia hali ya kisiasa, bali pia inaonekana kama hatua ya kimkakati katika mazungumzo ya kibiashara na Marekani, hasa ikizingatiwa shinikizo la awali kutoka kwa viongozi wa Marekani kutaka EU inunue zaidi Gesi Asilia Iliyogandamizwa (LNG) kutoka Marekani.
Mkuu wa Tume ya Umoja wa Ulaya, Ursula von der Leyen, hivi karibuni alitangaza mjini London kwenye mkutano kuhusu mustakabali wa usalama wa nishati kwamba ndani ya wiki mbili zijazo, EU itatoa rasmi ramani ya njia (roadmap) itakayoelezea hatua za kina za kusitisha kabisa uagizaji wa nishati zote za Urusi kwa awamu. Alisisitiza kuwa lengo kuu ni kuhakikisha EU haitegemei tena mahitaji yake ya nishati kutoka kwa "taifa ambalo linaweza kuwa adui" kama Urusi.
Ramani hii ya njia imelenga kusitisha kabisa uagizaji wa nishati ya Urusi ifikapo mwaka 2027. Inatarajiwa kutangazwa rasmi mapema mwezi ujao. Baada ya kutangazwa, mpango huo utajadiliwa na nchi wanachama wa EU pamoja na makampuni husika kabla ya kufanyiwa sheria, hatua ambayo itahitaji idhini ya Bunge la Ulaya na nchi wanachama.
Miaka michache tu iliyopita, EU ilikuwa ikitegemea sana Urusi kwa mahitaji yake ya nishati. Takwimu zinaonyesha kuwa asilimia 45 ya gesi asilia, asilimia 50 ya makaa ya mawe, na karibu theluthi moja ya mafuta ilikuwa inatoka Urusi. Hata hivyo, kufuatia vita nchini Ukraine, hali imebadilika kwa kiasi kikubwa. Kwa sasa, kiwango cha utegemezi wa gesi ya Urusi kimepungua hadi asilimia 18 tu, na utegemezi wa mafuta umepungua hadi karibu sehemu ya kumi tu ya kiwango cha kabla ya vita. Makaa ya mawe kutoka Urusi hayasafirishwi tena kwenda EU, kama alivyobainisha Mkuu huyo wa Tume.
Kupungua huku kwa utegemezi kunatokana na hatua za haraka zilizochukuliwa na EU, ikiwa ni pamoja na sera ya REPowerEU inayohimiza matumizi ya nishati safi na kubadilisha vyanzo vya nishati. Vita nchini Ukraine viliathiri vibaya usambazaji wa gesi kupitia bomba linalopitia Ukraine, na pamoja na baridi kali, ilisababisha bei za gesi kupanda sana na kusababisha mgogoro wa nishati barani Ulaya baada ya vita kuanza mwaka 2022.
Ni katika kipindi hiki cha uhitaji ambapo Marekani iliingilia kati kwa kasi. Kwa sasa, Marekani ndiyo muuzaji mkubwa zaidi wa LNG barani Ulaya. Sehemu ya LNG yote iliyoagizwa na EU kutoka Marekani iliongezeka kutoka asilimia 23 mwaka 2020 hadi asilimia 47 mwaka 2023. Hii ilikuwa fursa kubwa kwa sekta ya gesi ya Marekani, ikihakikisha mauzo mengi na bei nzuri. Kupitia mchakato huu, Marekani imepita Qatar na Australia na kuwa muuzaji namba moja wa LNG duniani.
Akizungumzia suala la usambazaji wa gesi wakati wa mgogoro, Bi. Von der Leyen alishukuru jinsi Marekani ilivyotoa haraka LNG, na jinsi Norway ilivyoongeza usambazaji kupitia mabomba. Pia alitaja nchi kama Japan na Korea Kusini kwa ushirikiano wao wa karibu katika kuhakikisha usalama wa nishati kwa haraka. Alisisitiza umuhimu wa "ushirikiano wa nishati, ikiwa ni pamoja na uagizaji wa LNG kutoka Marekani," akielezea kuwa ni jambo la kimkakati. Kauli hii inatafsiriwa kuwa inazingatia matakwa ya awali, hasa wakati wa utawala wa Rais wa zamani Donald Trump, ambaye aliitaka EU inunue zaidi nishati ya Marekani kama sharti la kuepuka vikwazo vya kibiashara (ushuru).
EU pia inashiriki katika mazungumzo ya kutatua mizozo ya kibiashara na Marekani na imeweka wazi kuwa iko tayari kujadili ongezeko la uagizaji wa LNG ya Marekani kama sehemu ya majadiliano hayo ya ushuru. Rais Trump alikuwa akishinikiza mara kwa mara kwamba Ulaya inapaswa kununua zaidi nishati ya Marekani ili kuepuka vikwazo vya kibiashara.
Hata hivyo, kuna baadhi ya wachambuzi wanaotia shaka ufanisi kamili wa hatua hizi za EU za kugeukia nchi nyingine kama Marekani kwa nishati badala ya Urusi. Baadhi ya vyombo vya habari vya kimataifa vimebainisha kuwa "kuna mipaka kwa kile ambacho EU inaweza kufanya hatimaye," kwani wanunuzi halisi wa LNG ni makampuni ya kibinafsi, si serikali, na baadhi ya nchi wanachama wa EU tayari zinaagiza kiasi kikubwa cha LNG kutoka Marekani iwezekanavyo. Hii ina maana kwamba hata kama EU itatoa ramani ya njia, utekelezaji wake halisi unategemea maamuzi ya nchi binafsi na makampuni yao.