Hillary Clinton, aliyepoteza uchaguzi wa rais wa Marekani mwaka 2016 dhidi ya Donald Trump, amekosoa sera za kigeni za utawala wa Trump, akizitaja kuwa "ujinga".
Katika makala yake iliyochapishwa katika gazeti la New York Times (NYT) mnamo Machi 28, yenye kichwa cha habari "Tunaweza Kuwa Wajinga Kiasi Gani?" Clinton alisisitiza hayo. Hapa ni muhtasari wa makala hiyo:
"Ni ujinga kwa maafisa waandamizi wa utawala wa Trump kushiriki mipango ya kijeshi katika programu za ujumbe wa kibiashara na kwa bahati mbaya kuwaalika wanahabari kwenye vyumba vya mazungumzo, na hivyo kuhatarisha vikosi vyetu.
Ni ujinga pia kufuta kazi za mamia ya watumishi wa serikali wanaohusika na kulinda silaha za nyuklia, na kusitisha juhudi za kukabiliana na mlipuko mbaya wa virusi vya Ebola barani Afrika. Ni upuuzi kuwafukuza majenerali wenye uwezo, wanadiplomasia, na maafisa wa ujasusi wakati China na Urusi zinaongeza ushawishi wao duniani.
Katika ulimwengu hatari na changamano, kuwa na nguvu pekee haitoshi. Lazima tuwe werevu. Nilisisitiza 'nguvu werevu' nilipokuwa waziri wa mambo ya nje. Ni kuunganisha nguvu ngumu, kama vile nguvu za kijeshi, na nguvu laini, kama vile diplomasia, msaada wa maendeleo, nguvu za kiuchumi, na ushawishi wa kitamaduni. Mchanganyiko wa hizi mbili ndio unaifanya Marekani kuwa taifa kuu.
Mbinu ya Trump ni nguvu ya kijinga. Marekani ya Trump inazidi kuwa nchi kipofu, inayoyumba, isiyo na nguvu, na isiyo na marafiki.
Inaonekana Trump na Waziri wa Ulinzi, Pete Hegseth, wamejikita zaidi katika vita vya maonyesho dhidi ya 'utamaduni wa kuamka' kuliko kujiandaa kwa vita dhidi ya maadui wa Marekani.
Je, tutakuwa salama zaidi kwa kufuta heshima kwa Marubani wa Tuskegee? Hata picha ya ndege iliyodondosha bomu la atomiki lililomaliza Vita vya Pili vya Dunia ilifutwa kwa sababu ya jina lake, 'Enola Gay'. Huu ni ujinga.
Trump anawafuta kazi majenerali wa ngazi ya juu bila sababu yoyote. Mawaziri watano wa zamani wa ulinzi, kutoka vyama vya Republican na Democratic, wameonya kuwa hatua hii 'itahatarisha uandikishaji wa kujitolea na kudhoofisha usalama wa taifa'.
Idara za ujasusi pia zinakumbwa na kufutwa kazi kwa wingi. Afisa mmoja mkuu wa zamani wa ujasusi alisema, 'Tunajipiga risasi kwenye kichwa, si kwenye miguu.'
Si ajabu kwamba utawala wa Trump, ambao unaharibu nguvu ngumu ya Marekani, pia unaharibu nguvu laini. Kama waziri wa zamani wa mambo ya nje, nimeshtushwa na majaribio ya kufunga balozi na ofisi za ubalozi mdogo, kuwafuta kazi wanadiplomasia, na kuondoa Shirika la Marekani la Maendeleo ya Kimataifa (USAID).
Nikiwa mkuu wa diplomasia ya Marekani, nilitembelea nchi 112 na kusafiri karibu kilomita milioni 1.6, na nikaona kwa macho yangu jinsi ilivyo muhimu kuwa na uwakilishi wa moja kwa moja katika nchi za mbali.
Jeshi la Marekani limeelewa kwa muda mrefu umuhimu wa kupeleka vikosi mbele ili kuonyesha nguvu za Marekani na kujibu haraka katika hali za dharura. Wanadiplomasia pia wanaelewa hilo.
Balozi zetu ni macho na masikio yanayotoa habari kwa watoa maamuzi wa sera za Marekani. Ni kituo cha kuanzia kwa shughuli nyingi zinazotufanya tuwe salama na kufanikiwa, kama vile kutoa mafunzo kwa vitengo vya kukabiliana na ugaidi au kusaidia makampuni ya Marekani kuingia katika masoko mapya.
China inaelewa umuhimu wa kupeleka diplomasia mbele. Ndiyo sababu wamefungua balozi na ofisi za ubalozi mdogo mpya kote ulimwenguni, na sasa wana ofisi nyingi za kidiplomasia kuliko Marekani. Utawala wa Trump ukirudi nyuma, China itakuwa na uwezo wa kuongeza ushawishi wao bila pingamizi.
Wanadiplomasia huunda washirika kwa Marekani, na hivyo kutupa faida katika ushindani. Mimi na wenzangu tulishawishi Umoja wa Mataifa kuweka vikwazo dhidi ya mpango wa nyuklia wa Iran, na hivyo kuifanya Iran kusitisha maendeleo ya nyuklia. Jambo ambalo majivuno ya Trump hayakuweza kufanikisha. Trump alikata ufadhili kwa wakaguzi wa kimataifa wanaofuatilia vituo vya utafiti wa nyuklia vya Iran. Huo ni ujinga.
Diplomasia ni nafuu na yenye ufanisi, hasa ikilinganishwa na operesheni za kijeshi. Kuzuia vita ni nafuu zaidi kuliko kupigana vita. Waziri wa Ulinzi wa utawala wa kwanza wa Trump, Jim Mattis, alisema mbele ya bunge, 'Usipofadhili kikamilifu idara ya mambo ya nje, itabidi ninunue risasi zaidi.'
Msaada wetu wa maendeleo, unapounganishwa na diplomasia yenye ufanisi, una ushawishi mkubwa katika utulivu wa kimataifa. Fedha za misaada ya Marekani zinapozuia njaa au kuenea kwa magonjwa ya kuambukiza, kujibu majanga ya asili, au kujenga shule, tunashinda mioyo ambayo inaweza kuelekea kwa magaidi au washindani kama China. Tunapunguza mtiririko wa wahamiaji na wakimbizi, na kuimarisha serikali za washirika ambazo zinaweza kuporomoka.
Leo, utawala wa Trump haubadilishi serikali. Unaiharibu tu.
Haya yote ni ujinga na hatari. Trump anaharibu ushawishi wetu wa kimaadili kwa kukumbatia madikteta kama Putin, kuharibu washirika wetu, na kudhoofisha utawala wa sheria. Anaharibu uchumi wetu na kuongeza deni la taifa.
Dunia nzima inatazama kuona kama demokrasia bado inaweza kuleta amani na ustawi, au hata kufanya kazi. Marekani ikionekana kama jamhuri ya ndizi iliyoharibiwa na rushwa, ambapo kiongozi anatawala juu ya sheria, tutapoteza ushindani wa kimfumo dhidi ya China na Urusi.
Labda Trump anataka kurudi kwenye nyanja za ushawishi za karne ya 19. Labda amekwenda mbali sana, akiongozwa na chuki za kibinafsi tu. Alipokuwa mfanyabiashara, alifilisi kasino zake huko Atlantic City. Sasa, Trump anacheza kamari na usalama wa taifa la Marekani."