Rais wa Marekani, Donald Trump, ameongeza shinikizo kwa mataifa wanachama wa Jumuiya ya Kujihami ya NATO akitaka waongeze matumizi yao ya ulinzi, akisisitiza kuwa Marekani haitawalinda iwapo hawatatekeleza wajibu wao wa kifedha.
Akizungumza kutoka Ikulu ya White House mnamo Machi 6, Trump alisema, "Ikiwa mataifa ya NATO hayatalipa, sitayalinda. Hili ni jambo la kawaida na la kueleweka," akisisitiza msimamo wake wa muda mrefu kuhusu mzigo wa kifedha unaobebwa na Marekani ndani ya jumuiya hiyo ya kijeshi.
Kauli yake inakuja baada ya Mshauri wa Usalama wa Taifa wa Marekani, Mike Waltz, kuonya kuwa baadhi ya wanachama wa NATO hawajatimiza ahadi yao ya kutumia angalau asilimia 2 ya pato la taifa (GDP) kwa ulinzi. Waltz alihimiza kuwa kabla ya mkutano wa kilele wa NATO mnamo Juni, wanachama wahakikishe wanakamilisha ahadi zao.
Trump alidai kuwa katika kipindi chake cha kwanza madarakani, mbinu kama hizi zilisababisha mataifa ya NATO kuingiza "mamia ya mabilioni ya dola" katika bajeti zao za ulinzi, lakini bado akasisitiza kuwa kiwango hicho hakitoshi. "Wanapaswa kulipa zaidi. Sitaki Marekani ibebe mzigo huu peke yake," alisema.
Trump amekuwa akishinikiza mataifa ya NATO kuongeza bajeti zao za ulinzi hadi asilimia 5 ya GDP, badala ya kiwango cha sasa cha asilimia 2.
Aidha, alielezea mashaka yake kuhusu iwapo washirika wa NATO wangetii wajibu wao wa kulinda Marekani iwapo ingewekewa tishio. "Je, unadhani wakitokea matatizoni, watakuja kutulinda? Wanapaswa, lakini sina uhakika kama watafanya hivyo," alisema.
Trump Atilia Shaka Mkataba wa Kijeshi na Japan
Katika hotuba yake, Trump pia alieleza wasiwasi kuhusu makubaliano ya kiusalama kati ya Marekani na Japan, akiyaita "ya kushangaza."
“Tuna uhusiano mzuri na Japan, lakini sisi tunawakinga, ilhali wao hawana jukumu la kutulinda,” Trump alisema, akilalamika kuwa Japan inanufaika kifedha kutokana na ushirikiano huo.
Ripoti kutoka vyombo vya habari vya Japan, vikiwemo Kyodo News, zilieleza kuwa Trump anaonekana kuhoji usawa wa makubaliano ya muda mrefu ya usalama kati ya Marekani na Japan. Ingawa hakuzungumzia moja kwa moja suala la gharama za ulinzi kwa Japan, matamshi yake yanaweza kufasiriwa kama shinikizo la kulipa zaidi kwa ulinzi wao, sawa na alivyoitisha kwa NATO.
Je, Korea Kusini Itafuata?
Ingawa Trump hakuitaja Korea Kusini moja kwa moja, wachambuzi wanaona kuwa nchi hiyo pia inaweza kuwa katika shinikizo la kuongeza mchango wake wa gharama za ulinzi, hasa kwa kuwa Marekani ina kambi kubwa ya kijeshi nchini humo.
Msimamo wa Trump Kuhusu Vita vya Ukraine
Trump pia alizungumzia mzozo wa Ukraine, hasa baada ya mkutano wake na Rais wa Ukraine, Volodymyr Zelensky, mnamo Februari 28 kumalizika bila mafanikio.
Alipoulizwa anatarajia nini kutoka kwa Zelensky, Trump alisema, "Ukraine inataka makubaliano, lakini sidhani kama wana chaguo jingine," akidokeza kuwa Ukraine inaweza kulazimika kutafuta suluhisho la kidiplomasia badala ya kuendelea na mapambano.
Safari ya Trump Hadi Saudi Arabia
Katika hatua nyingine, Trump alitangaza kuwa atatembelea Saudi Arabia ndani ya kipindi cha mwezi mmoja na nusu.
“Niliwaambia viongozi wa Saudi kuwa iwapo wataongeza uwekezaji wao kwa Marekani hadi dola trilioni moja katika kipindi cha miaka minne ijayo, basi nitawatembelea. Walikubali,” Trump alisema, akiongeza kuwa sehemu kubwa ya fedha hizo zitakwenda kwa ununuzi wa silaha na biashara nyingine za Marekani.
Matamshi haya yanaonyesha kuwa Trump anapanga kuendeleza sera zake za kipaumbele kwa biashara na ushawishi wa Marekani kimataifa, huku akiweka shinikizo kwa washirika wa kijeshi kulipa zaidi kwa ulinzi wao.