Katika kile kinachoonekana kama 'mgomo baridi' wa wananchi dhidi ya mfumo wa kisiasa, uchaguzi wa Bunge la Hong Kong (LegCo) uliomalizika hivi karibuni umeshuhudia mwitikio hafifu wa kihistoria, huku vivuli vya maafa ya moto na siasa za "wazalendo pekee" zikitawala anga la jiji hilo.
Tume ya Uchaguzi ya Hong Kong imetangaza kuwa ni asilimia 31.9 tu ya wapiga kura waliojiandikisha ndio waliojitokeza kupiga kura siku ya Jumapili. Hii ni idadi ndogo ya pili katika historia ya jimbo hilo, ikizidi kidogo tu ile ya asilimia 30.2 iliyorekodiwa mwaka 2021. Hali hii imedhihirisha wazi "uchovu wa kisiasa" miongoni mwa wananchi ambao wanaona uchaguzi huo kama 'ngoma isiyo na mshindani'.
Vivutio vya Serikali Vyakwama
Licha ya serikali ya Hong Kong kutumia mbinu za "kugawa peremende" ili kuwahamasisha wananchi — ikiwemo kugawa kuponi za manunuzi, kutoa likizo ya malipo siku ya pili yake, na kuongeza muda wa kupiga kura kwa saa mbili — bado wananchi wengi walisusia vituo vya kupigia kura.
Takwimu zinaonyesha kuwa idadi ya wapiga kura waliojiandikisha imepungua kwa kiasi kikubwa, kutoka watu milioni 4.47 mwaka 2021 hadi milioni 4.13 mwaka huu. Kati ya hao, ni takriban milioni 1.3 tu ndio waliopiga kura. Wachambuzi wa mambo wanadai kuwa mfumo mpya wa uchaguzi uliobadilishwa na serikali kuu ya China, ambao unaruhusu "wazalendo" (watiifu wa Beijing) pekee kugombea huku ukiwatoa nje wapinzani wa dhati, umewafanya wananchi waone sanduku la kura halina maana tena.
Hasira ya Moto wa 'Wang Fuk Court'
Uchaguzi huu umefanyika katika kipindi kigumu ambapo Hong Kong bado inaomboleza vifo vya watu takriban 159 waliopoteza maisha katika janga la moto lililotokea Novemba 26 katika majengo ya Wang Fuk Court.
Tukio hilo limeongeza chuki dhidi ya watawala, hasa Chama cha Democratic Alliance for the Betterment and Progress of Hong Kong (DAB) ambacho kinaunga mkono Beijing. Imebainika kuwa mmoja wa wabunge wa chama hicho alikuwa mshauri wakati wa kupitisha maazimio ya ukarabati wa jengo hilo lililoungua, jambo lililowasha moto wa hasira kwa wapiga kura.
Mkazi mmoja wa eneo hilo, Ryan Lin, alikaririwa akisema: "Miaka minne iliyopita sikupiga kura, lakini leo nimetoka ili kuhakikisha DAB hawashindi." Pamoja na hisia hizo, bado chama hicho kilifanikiwa kushinda kiti hicho, ingawa eneo la Kaskazini Mashariki mwa 'New Territories' ambako janga hilo lilitokea ndilo lililorekodiwa kuwa na idadi ndogo zaidi ya wapiga kura (asilimia 30.15).
Damu Changa na Sura za Michezo
Licha ya mazingira hayo ya kusuasua, Bunge jipya lenye viti 90 limeshuhudia mabadiliko ya sura. Wabunge wanne wakongwe wa kambi ya serikali wamepigwa chini, huku wastani wa umri wa wabunge ukishuka kutoka miaka 55 hadi 51, ishara ya kizazi kipya kushika hatamu.
Miongoni mwa sura mpya zilizotinga bungeni ni mshindi wa Medali ya Dhahabu ya Olimpiki ya Paris katika mchezo wa 'Fencing', Vivian Kong. Hata hivyo, ushindi wake katika kundi la uwakilishi wa kitaaluma unatazamwa kwa jicho la mashaka na wapenda demokrasia, kutokana na historia yake ya kusifu mfumo wa "wazalendo pekee" katika tasnifu yake ya Uzamili, akidai kuwa uliirudisha Hong Kong kwenye mstari sahihi baada ya maandamano ya 2019.
Mfumo wa "Kujuana"
Ni muhimu kufahamu kuwa katika Bunge la Hong Kong, nguvu ya mwananchi wa kawaida ni ndogo. Kati ya viti 90, ni viti 20 tu ndivyo vinavyopigiwa kura na wananchi moja kwa moja. Viti vingine 40 huchaguliwa na Kamati ya Uchaguzi iliyojaa wateule wa serikali, na viti 30 hutoka katika makundi maalum ya kitaaluma na kibiashara. Hii inafanya Bunge hilo kuonekana kama chombo cha kupitisha maamuzi ya Beijing badala ya sauti ya wananchi wa Hong Kong.
Matokeo haya yanatoa ujumbe mzito kwa mamlaka za Hong Kong na Beijing: Kwamba uhalali wa kisiasa haupatikani kwa sheria kali na zawadi za kuponi, bali kwa kuwapa wananchi nafasi ya kweli ya kuchagua viongozi wanaowataka.