Hali ya taharuki na simanzi imegubika jiji la Hong Kong kufuatia janga la moto mkubwa ulioteketeza makazi ya watu na kusababisha maafa makubwa ambayo hayajashuhudiwa kwa zaidi ya muongo mmoja.
Katika tukio hilo la kusikitisha lililotokea katika eneo la Tai Po, kaskazini mwa Hong Kong, angalau watu 44 wamethibitishwa kupoteza maisha huku wengine 45 wakiwa katika hali mbaya hospitalini. Janga hili limetokea katika majengo ya ghorofa ya ‘Wong Fook Court’, eneo ambalo ni maarufu kwa msongamano wa makazi, hali inayokumbusha changamoto za quyu za mijini kama vile Kariakoo hapa nyumbani, ingawa kwa kiwango cha juu zaidi cha ujenzi.
Mwanzo wa Janga na Ukubwa wa Tatizo
Moto huo ulizuka majira ya saa 8:52 mchana (kwa saa za huko) siku ya tarehe 26, wakati shughuli za kijamii na kibiashara zikiwa zimepamba moto. Kulingana na taarifa rasmi kutoka kwa Kiongozi wa Hong Kong, Bw. John Lee, ingawa kikosi cha zimamoto kimefanikiwa kudhibiti moto huo kufikia alfajiri ya tarehe 27, madhara yake ni makubwa mno.
Kinachotisha zaidi ni idadi ya watu wasiojulikana walipo. Inakadiriwa kuwa takriban watu 279 bado hawajapatikana, huku hofu ikitanda kuwa huenda wamekwama ndani ya vifusi au vyumba vilivyofungwa katika majengo hayo marefu. Ikumbukwe kuwa, jengo hilo lina makazi ya takriban kaya 2,000 na idadi ya watu wanaokadiriwa kufika 4,800. Hii ina maana kuwa uwezekano wa idadi ya vifo kuongezeka ni mkubwa sana, jambo ambalo linaumiza vichwa vya mamlaka na familia za waathiriwa.
Kumbukumbu Mbaya na Hatua za Dharura
Kufuatia uzito wa tukio hili, mamlaka za Hong Kong zilitangaza hali ya hatari ya ‘Daraja la 5’ (Level 5 alarm) majira ya jioni. Hii ni mara ya kwanza kwa jiji hilo kutangaza kiwango hiki cha juu cha tahadhari tangu mwaka 2008, ambapo moto uliotokea katika klabu ya usiku ya Mong Kok ulipouwa watu wanne.
Operesheni ya uokoaji imekuwa ni shughuli pevu, ikihusisha magari ya zimamoto 128 na magari ya wagonjwa (ambulensi) 57 yaliyomiminika eneo la tukio kuokoa maisha. Moshi mzito na ndimi za moto zilisambaa kwa kasi katika majengo manne, hali iliyolazimu serikali kutumia mabasi ya utalii kuwahamisha wakazi waliokwama. Shule za jirani na vituo vya kijamii vimegeuzwa kuwa makambi ya muda, yakihifadhi takriban waathiriwa 700 waliopoteza makazi yao ghafla.
Chanzo cha Moto: Ukarabati na Mianzi
Uchunguzi wa awali umebaini kuwa jengo hilo lilikuwa katika ukarabati mkubwa kwa zaidi ya mwaka mmoja. Kilichochochea moto huo kusambaa kwa kasi ni matumizi ya 'mianzi' (bamboo scaffolding) iliyozunguka jengo hilo kwa ajili ya ujenzi, pamoja na nyavu za usalama (safety nets).
Tofauti na nchi nyingi zinazotumia vyuma, Hong Kong ni maarufu kwa kutumia mianzi katika ujenzi wa maghorofa marefu. Hata hivyo, katika tukio hili, mianzi hiyo pamoja na nyavu za nailoni viligeuka kuwa kichocheo cha moto, na kusababisha ndimi za moto kupanda juu kwa kasi ya ajabu mithili ya 'chimney'. Serikali ya Hong Kong ilikuwa imeshaanza mchakato wa kupiga marufuku matumizi ya mianzi hiyo kwenye miradi ya umma kutokana na hatari za kiusalama, lakini bado inatumika sana kwenye miradi binafsi.
Baadhi ya wakazi walionusurika wameeleza kuwa ving'ora vya moto (fire alarms) havikulia wakati moto unaanza, jambo ambalo ni uzembe mkubwa. "Kama moto huuungetokea usiku wa manane wakati watu wamelala, tungekuwa tunazungumzia maafa makubwa zaidi," alikaririwa mkazi mmoja akilalamika kwa uchungu.
Salamu za Rambirambi na Hatua za Kisheria
Rais wa China, Xi Jinping, ametuma salamu za rambirambi kwa familia za wafiwa, wakiwemo askari wa zimamoto waliopoteza maisha wakitekeleza wajibu wao. Ameagiza jitihada zote kufanyika ili kuokoa maisha ya majeruhi na kupunguza madhara zaidi.
Katika kuhakikisha haki inatendeka, Jeshi la Polisi la Hong Kong halikuchelewa kuchukua hatua. Tayari watuhumiwa watatu, akiwemo mhandisi mshauri na wakurugenzi wawili wa kampuni ya ukarabati, wametiwa mbaroni. Wanahojiwa kwa tuhuma za kuua bila kukusudia (manslaughter) na uzembe uliosababisha maafa haya.
Tukio hili linatoa funzo kubwa kwa mataifa yanayoendelea kwa kasi kiuchumi kama Tanzania, juu ya umuhimu wa kuzingatia viwango vya usalama katika majengo marefu na kuhakikisha mifumo ya dharura inafanya kazi wakati wote.