Kampuni kubwa ya teknolojia duniani, Microsoft, imekiri hadharani kuwa imetoa huduma zake za kisasa za akili bandia (AI) na wingu (cloud computing) kwa Jeshi la Israel (IDF) wakati wa mzozo unaoendelea huko Gaza. Kukiri huku, ambako kunaonekana kuwa kwa mara ya kwanza kwa uwazi kiasi hiki, kumeibua maswali na mjadala mpana kuhusu jukumu la makampuni ya teknolojia katika migogoro ya kijeshi, hasa katika maeneo yenye vifo vingi vya raia.
Licha ya kutoa huduma hizo, Microsoft imejitetea ikisema kuwa, hadi sasa, uchunguzi wao wa ndani haujabaini ushahidi wowote unaothibitisha kuwa huduma zao za wingu au teknolojia ya AI zimetumika kwa namna ambayo inadhuru wakazi wa Gaza. Kauli hii inakuja wakati kukiwa na ripoti za mara kwa mara za vifo vya raia visivyohesabika katika eneo hilo.
Awali, shirika la habari la Associated Press (AP) lilikuwa limeripoti kuhusu uhusiano wa karibu kati ya Microsoft na Wizara ya Ulinzi ya Israel. Ripoti hiyo ilidai kuwa tangu Oktoba 7, 2023, matumizi ya kijeshi ya bidhaa za kibiashara za AI yameongezeka kwa kasi kubwa, karibu mara 200 zaidi. Jeshi la Israel, kwa kutumia huduma za wingu za Microsoft, inasemekana linachambua taarifa nyingi zinazokusanywa kupitia ufuatiliaji wa anga, kuzibadilisha kuwa maandishi, kuzitafsiri, na kuzichanganua. Taarifa hizi kisha hulinganishwa na mifumo ya Israel ya kutambua shabaha inayotumia AI.
Microsoft imethibitisha kuwa baada ya kupokea malalamiko kutoka kwa wafanyakazi wake na kuona ripoti za vyombo vya habari, ilianza uchunguzi wa ndani na hata kuajiri kampuni ya nje kufanya uchunguzi wa kina wa hali halisi. Hata hivyo, taarifa rasmi iliyotolewa na kampuni hiyo iliepuka kutoa maelezo maalum kuhusu jinsi Jeshi la Israel linavyotumia teknolojia zao kwa undani.
Ikumbukwe kuwa Microsoft si kampuni pekee ya teknolojia kutoka Marekani iliyofanya mikataba na Jeshi la Israel. Makampuni mengine makubwa kama Google, Amazon, na Palantir pia yana mikataba ya kutoa huduma za wingu na AI. Microsoft inasisitiza kuwa Jeshi la Israel, kama wateja wengine wote, linapaswa kufuata sera za matumizi za kampuni hiyo na miongozo yake ya maadili ya AI, na wanadai kuwa hawajapata ushahidi kwamba masharti hayo yamekiukwa.
Jeshi la Israel linatumia rasilimali zake kubwa za kiintelijensia kufanya mashambulizi dhidi ya makundi ya wanamgambo na kuendesha operesheni za kuwaokoa mateka huko Gaza. Bahati mbaya, katika mchakato huu, raia wengi wamepoteza maisha, jambo ambalo linaongeza ukosoaji na wasiwasi kuhusu matumizi ya teknolojia ya kisasa katika vita na athari zake kwa binadamu. Mfumo wa AI na wingu, ingawa unaweza kuwa zana ya uchambuzi wa data, matumizi yake katika muktadha wa kijeshi, hasa katika eneo lenye watu wengi kama Gaza, huibua maswali mazito ya kimaadili na uwajibikaji.