Jeshi la Israel (IDF) limechapisha ripoti yake ya kwanza rasmi kuhusu shambulio la Hamas la Oktoba 7, 2023, lililosababisha vifo vya takriban watu 1,200 na kutekwa kwa wengine 251. Ripoti hiyo inakiri kuwa makosa ya kiintelijensia na udhaifu wa mwitikio wa kijeshi vilichangia pakubwa katika shambulio hilo, na kwamba jeshi limeshindwa kutekeleza jukumu lake la msingi la kulinda raia wa Israel.
Hata hivyo, mjadala kuhusu uwajibikaji wa Waziri Mkuu Benjamin Netanyahu na haja ya uchunguzi wa kina unaendelea, huku baadhi ya Waisraeli wakiitaka serikali kuwajibika zaidi.
Kukosekana kwa Tathmini Sahihi ya Hamas
Ripoti hiyo yenye kurasa 19, iliyoripotiwa na BBC, inaeleza kuwa Israel ilikuwa imejikita zaidi kwenye vitisho kutoka Iran na Hezbollah huko Lebanon, huku ikidharau uwezo wa Hamas. Japokuwa Israel iliiona Hamas kama kundi haramu, haikuweka mkakati maalum wa kukabiliana nayo, badala yake ilitazama tatizo la Gaza kama suala la “usimamizi wa mzozo” badala ya tishio halisi la kijeshi.
Kwa mujibu wa ripoti hiyo, dalili za maandalizi ya mashambulizi makubwa ya Hamas zilianza kuonekana tangu mwaka 2018, lakini wataalam wa intelijensia wa Israel walizipuuza, wakidai kuwa mpango huo haukuwa wa kweli wala wa kutekelezeka.
Kadri muda ulivyopita, hasa miezi michache kabla ya shambulio hilo, baadhi ya taarifa za intelijensia zilianza kuonyesha kuwa Hamas inaandaa operesheni halisi ya kijeshi, lakini mawasiliano duni ndani ya IDF yalizuia uongozi wa juu wa jeshi kufahamu hali halisi.
Israel Ilishindwa Kujibu Kwa Haraka
Ripoti inaeleza kuwa vikosi vya ulinzi vya Israel katika Ukanda wa Gaza vilivamiwa ghafla na wafanyakazi wake wengi walishindwa kujibu kwa ufanisi ndani ya saa za kwanza za shambulio.
- Jeshi la anga la Israel lilijibu kwa haraka, lakini lilipata ugumu wa kutofautisha kati ya raia, wanajeshi, na wapiganaji wa Hamas.
- Baadhi ya wanajeshi walioumia walipewa kipaumbele kwenye uokoaji kuliko raia wa kawaida, hali ambayo imezua mjadala wa kimaadili.
Mkuu wa majeshi ya Israel, Luteni Jenerali Herzi Halevi, alitoa maelezo kwa maafisa wa jeshi kuhusu ripoti hiyo, akisisitiza: “Mimi ndiye nilikuwa mkuu wa jeshi wakati huo, na ninawajibika kwa yote yaliyotokea.” Halevi tayari ametangaza kujiuzulu kutokana na kushindwa kwa jeshi kukabili shambulio hilo, na anataka tume maalum ya uchunguzi iundwe ili kuzuia mashambulizi kama hayo kutokea tena.
Netanyahu Anapinga Kuwajibika
Licha ya ripoti hii, Waziri Mkuu Benjamin Netanyahu bado hajakubali uwajibikaji wowote. Kwa mujibu wa BBC, Netanyahu anasisitiza kuwa uchunguzi rasmi wa serikali unapaswa kusubiri hadi vita dhidi ya Hamas vitakapomalizika.
Hata hivyo, vyama vya upinzani na familia za waathiriwa wanamtuhumu kwa kukwepa majukumu yake. Wanasiasa wa upinzani na waandamanaji wameendelea kushinikiza serikali kuwajibika kwa uzembe wa kiusalama uliosababisha moja ya mashambulizi mabaya zaidi katika historia ya Israel.
Athari za Vita Gaza
Baada ya shambulio la Hamas, Israel ilianzisha mashambulizi makubwa ya anga na operesheni ya ardhini dhidi ya Ukanda wa Gaza. Kulingana na Wizara ya Afya ya Gaza, hadi sasa zaidi ya watu 48,365 wamepoteza maisha katika vita hivyo.
Ripoti hii mpya ya IDF inaweza kuwa na athari kubwa kwa mjadala wa kisiasa ndani ya Israel, huku kukiwa na maswali makubwa kuhusu nani anapaswa kubeba lawama kwa kushindwa kuzuia shambulio hilo la kihistoria.