Wadhifa wa Papa unawakilisha uongozi mkuu wa Kanisa Katoliki duniani kote, akiwa kiongozi wa kiroho na kijamii kwa zaidi ya Wakatoliki bilioni 1.4 ulimwenguni. Katika historia ndefu ya Ukristo inayokaribia miaka elfu mbili, Papa anatambulika kama mrithi wa Mtume Petro, kiongozi mkuu wa mitume wa Yesu Kristo, na hivyo kuwa na mamlaka maalumu ndani ya Kanisa.
Asili ya cheo hiki inamrudia Simoni, mvuvi kutoka Galilaya, ambaye aliitikia wito wa Yesu aliyemwahidi kumfanya "mvuvi wa watu." Yesu alimpa Simoni jina jipya la Petro, lenye maana ya "mwamba" au "jiwe," kuashiria kuwa angekuwa msingi imara wa Kanisa lake. Kanisa Katoliki linatumia maneno ya Yesu katika Injili ya Mathayo (16:18-19) kama msingi wa imani kwamba Petro alikabidhiwa "funguo za ufalme wa mbinguni" na kuwa kiongozi wa kwanza wa Kanisa: "Wewe ndiwe Petro, na juu ya mwamba huu nitalijenga Kanisa langu, wala milango ya kuzimu haitalishinda. Nami nitakupa wewe funguo za ufalme wa mbinguni; na lolote utakalolifunga duniani, litakuwa limefungwa mbinguni, na lolote utakalolifungua duniani, litakuwa limefunguliwa mbinguni."
Baada ya kifo, ufufuko, na kupaa mbinguni kwa Yesu, Petro aliongoza jumuiya ya awali ya Kikristo, akihubiri na kueneza mafundisho ya Yesu. Alifia dini yake kwa kusulubiwa mjini Roma takriban mwaka 64 BK, wakati wa mateso makali chini ya Mfalme Nero wa Kirumi. Inasadikiwa kuwa eneo la Vatican, makao makuu ya Papa leo, ndipo mahali alipouawa Petro (inasemekana alisulubiwa kichwa chini miguu juu kwa ombi lake mwenyewe, akijiona hastahili kufa kama Bwana wake) na kuzikwa. Kanisa Kuu la Mtakatifu Petro (St. Peter's Basilica), lililojengwa baadaye juu ya kaburi lake, limesimama kama alama kuu ya mamlaka na uhalali wa kihistoria wa Upapa na ni kituo muhimu cha hija kwa Wakatoliki.
Mapapa wa awali waliofuata baada ya Petro nao walikabiliwa na mateso makali kutoka kwa Dola ya Kirumi. Walishutumiwa kwa kukataa kuabudu miungu ya Kirumi na Mfalme, na wakati mwingine walihisiwa kuwa na njama za kutaka kujitenga na dola. Kipindi hiki kigumu kilifikia mwisho mwaka 313 BK wakati Mfalme Konstantino I wa Roma Magharibi na mwenzake Licinius wa Roma Mashariki walipotoa "Hati ya Milano" (Edict of Milan). Hati hii ilitangaza uhuru wa kuabudu kwa dini zote ndani ya Dola ya Kirumi, na hivyo kuwapa Wakristo uhuru rasmi wa kisheria. Baada ya hapo, Kanisa Katoliki lilianza kukua kwa kasi na kupata ushawishi mkubwa.
Papa Gregory I (aliyeongoza kuanzia 590 hadi 604 BK) alikuwa kiongozi muhimu aliyeleta mabadiliko katika liturujia (ibada) za Kanisa, ikiwemo kuanzisha mtindo wa uimbaji unaojulikana kama "Gregorian Chant". Pia, alipanua shughuli za umisionari, hasa kwa kupeleka wamisionari Uingereza kuwahubiria Waanglo-Saxons. Katika kipindi hiki, Kanisa lilianza kuchukua majukumu mengine ya kijamii mjini Roma, kama vile ugawaji wa chakula na hata ulinzi wa jiji. Hii iliongeza hadhi ya Papa siyo tu kama kiongozi wa kidini bali pia kama kiongozi wa kijamii na kisiasa. Ilikuwa katika karne ya 6 ambapo neno "Pope," linalotokana na neno la Kilatini "papa" (baba), lilianza kutumika kwa upana kumaanisha Askofu wa Roma.
Mamlaka ya kisiasa ya Papa yaliongezeka zaidi wakati wa Papa Stephen II (752-757). Mwaka 756, alipokea zawadi ya maeneo makubwa katikati mwa Italia kutoka kwa Mfalme Pepin III wa Ufalme wa Frank. Maeneo haya yalikuja kuwa msingi wa "Papal States" (Himaya za Papa), yakimpa Papa utawala wa moja kwa moja wa kisiasa juu ya ardhi hizo kwa karne nyingi.
Katika Enzi za Kati (Middle Ages), ambapo Ukristo ulikuwa umeimarika kama itikadi kuu ya jamii ya Ulaya, mamlaka ya Papa yalifikia kilele chake. Nguvu hii kubwa ilisababisha migongano ya mara kwa mara kati ya Papa na wafalme au watawala wengine wa Ulaya kuhusu nani alikuwa na mamlaka zaidi. Mfano mkuu wa mzozo huu ni "Mabishano kuhusu Usimikaji" (Investiture Controversy) yaliyoendelea mwishoni mwa karne ya 11 na mwanzoni mwa karne ya 12. Tukio maarufu zaidi linaloonyesha nguvu ya Papa katika kipindi hiki ni "Kudhalilishwa kwa Canossa" mwaka 1077. Papa Gregory VII (1073-1085) alisisitiza kuwa ni Papa pekee mwenye haki ya kuwasimika (kuwateua rasmi) Maaskofu. Mfalme wa Dola Takatifu ya Kirumi, Henry IV, alipinga hili. Papa Gregory VII alimtangaza Henry IV kuwa ametengwa na Kanisa (excommunication). Ili kuondolewa adhabu hiyo iliyokuwa na athari kubwa kisiasa, Henry IV alilazimika kusafiri hadi ngome ya Canossa, Italia, na kusimama peku kwenye theluji kwa siku tatu akiomba msamaha wa Papa.
Mapapa wengine kama Urban II (1088-1099), Innocent III (1198-1216), na Gregory IX (1227-1241) waliongoza na kuhamasisha vita vikubwa vilivyoitwa "Vita vya Msalaba" (Crusades). Vita hivi, vilivyoanza mwishoni mwa karne ya 11 hadi mwanzoni mwa karne ya 13, vilidaiwa kuwa na lengo la kuukomboa Mji Mtakatifu wa Yerusalemu kutoka mikononi mwa Waislamu wa Seljuk. Ingawa viliongeza ushawishi wa Papa na Kanisa kwa muda, Vita vya Msalaba pia vinakumbukwa kama kipindi cha giza katika historia ya Kanisa kutokana na mauaji ya watu wengi yaliyochochewa na ushupavu wa kidini, pamoja na tamaa za kisiasa na kiuchumi.
Hata hivyo, baada ya kilele hicho, mamlaka ya Papa yalianza kupungua tena na wakati mwingine yalidhibitiwa na wafalme. Mzozo kati ya Mfalme Philip IV wa Ufaransa na Papa Boniface VIII (1235-1303) ulifikia pabaya mwaka 1303 wakati jeshi la Ufaransa lilipomvamia na kumshambulia Papa alipokuwa Anagni, Italia. Papa Boniface VIII alifariki mwezi mmoja baadaye kutokana na mshtuko na majeraha. Baada ya hapo, Mapapa waliofuata walikuwa chini ya ushawishi mkubwa wa Wafalme wa Ufaransa. Hali hii ilipelekea kipindi cha kudhalilisha cha "Upapa wa Avignon" (Avignon Papacy), ambapo Mapapa saba mfululizo (kuanzia Clement V hadi Gregory XI, 1309-1377) walilazimika kuishi Avignon, Ufaransa, badala ya Roma, wakiwa kama mateka wa kisiasa wa Mfalme wa Ufaransa.
Hata baada ya Papa kurudi Roma, taswira ya Kanisa iliyokuwa imechafuka haikurekebishika kirahisi. Mtafaruku mkubwa zaidi ulitokea uliojulikana kama "Mfarakano Mkuu wa Magharibi" (Great Western Schism). Baada ya kifo cha Papa Gregory XI mwaka 1378, makundi hasimu yalichagua Mapapa wawili – mmoja Roma na mwingine Avignon – na baadaye hata Papa wa tatu akajitokeza. Kipindi hiki cha mgawanyiko na machafuko kilidumu hadi mwaka 1417. Mwishowe, Mtaguso wa Kanisa uliofanyika Konstanz, Ujerumani, uliwaondoa madarakani Mapapa wote watatu waliokuwa wakigombea na kumchagua Papa Martin V (1417-1431) kama Papa mmoja anayetambuliwa na wote, hivyo kumaliza mgawanyiko huo.
Licha ya kumalizika kwa mfarakano, Kanisa Katoliki lilikuwa bado linakabiliwa na matatizo makubwa ya ufisadi na migogoro ya kisiasa, jambo lililohatarisha uwepo wake. Papa Leo X (1513-1521) alilaumiwa kwa kuruhusu uuzaji wa "Vyeti vya Msamaha" (indulgences) kama njia ya kuchuma pesa kwa ajili ya Kanisa, kitendo kilichoongeza hasira za wanamageuzi. Mwaka 1517, kasisi na mtawa Martin Luther alichapisha hoja zake 95 akipinga vitendo hivyo na mafundisho mengine ya Kanisa, hatua iliyoanzisha vuguvugu la "Matengenezo ya Kanisa" (Reformation) ambalo lilisababisha kuzaliwa kwa madhehebu ya Kiprotestanti yaliyoenea kwa kasi Ulaya.
Kama jibu kwa changamoto hiyo, Kanisa Katoliki lilianzisha mchakato wake wa mageuzi ya ndani, unaojulikana kama "Matengenezo ya Kikatoliki" (Counter-Reformation). Kupitia Mtaguso wa Trent (1545-1563), ulioitishwa na Mapapa kama Paul III (1534-1549), Kanisa lilifafanua upya mafundisho yake, liliimarisha nidhamu, na kupambana na ufisadi ili kujirekebisha na kupinga kuenea kwa Uprotestanti.
Katika nyakati za kisasa, Mapapa wanaofahamika zaidi ni pamoja na Yohane Paulo II (1978-2005), Benedikto XVI (2005-2013), na Francis (2013 hadi sasa, ingawa makala ya awali ilisema amefariki). Papa Yohane Paulo II anakumbukwa kama kiongozi wa kimataifa aliyechangia kumalizika kwa Vita Baridi, aliyeunga mkono harakati za demokrasia Ulaya Mashariki, na aliyezunguka dunia nzima akihimiza amani na kupinga vita. Papa Benedikto XVI alikuwa mwanateolojia mahiri aliyezingatia kulinda usahihi wa mafundisho ya Kanisa, lakini alijiuzulu akiwa hai kutokana na sababu za kiafya.
Papa Francis, akiwa Papa wa kwanza kutoka Amerika Kusini na Myesuiti, alileta mtazamo mpya wa huruma, ujumuishi, na msisitizo juu ya haki za kijamii, kupambana na umaskini, kutetea mazingira, kuongeza nafasi za wanawake, na kuonyesha uvumilivu kwa makundi yaliyotengwa kama vile watu wa LGBTQ+. Alisisitiza wajibu wa watu wa imani katika kulinda utu wa binadamu na ulimwengu. Historia ndefu ya Upapa inaonyesha safari yenye milima na mabonde, lakini pia uwezo wa kudumu na kuathiri maisha ya mamilioni duniani.