Rais wa Marekani, Donald Trump, ameendelea kuzua sintofahamu katika masoko ya kimataifa na miongoni mwa washirika wa kibiashara wa Marekani kutokana na mabadiliko yake ya mara kwa mara katika sera za ushuru. Hatua zake hizi zimeleta wasiwasi mkubwa, sio tu kwa mataifa kama Canada na Mexico, bali pia ndani ya chama chake cha Republican.
Mnamo Machi 6, Trump alitangaza kusitisha kwa muda wa mwezi mmoja ushuru wa asilimia 25 kwa bidhaa kutoka Canada na Mexico, hatua ambayo ilikuja siku mbili tu baada ya ushuru huo kuanza kutekelezwa. Uamuzi huu ulipingwa vikali na viongozi wa Republican, ambao walilalamikia ukosefu wa mwelekeo thabiti katika sera hiyo. Mawaziri kutoka Canada na Mexico pia walieleza kuchoshwa na kile walichokiita "sarakasi ya kisiasa." Waziri wa Mambo ya Nje wa Canada, Mélanie Joly, alisema, "Hatupaswi kupitia sarakasi hii kila baada ya siku 30."
Mabadiliko haya ya mara kwa mara yamekuwa yakisababisha machafuko katika masoko na kuwachosha washirika wa kibiashara wa Marekani. Trump alitangaza ushuru mpya wa forodha mara baada ya kuingia madarakani mnamo Januari 20. Alisema kuwa Februari 4, Marekani ingeanza kutoza ushuru wa asilimia 25 kwa bidhaa kutoka Mexico na Canada, na asilimia 10 kwa bidhaa kutoka China. Lakini siku moja kabla ya utekelezaji, alisogeza mbele ushuru wa Mexico na Canada kwa mwezi mmoja, huku akiongeza ushuru wa China kwa asilimia 10 zaidi mnamo Machi 4.
Sera hizi za ushuru zinaonekana kukosa malengo dhahiri. Awali, Trump alieleza kuwa ushuru huo ulikuwa na lengo la kupunguza uingizaji wa dawa haramu kama fentanyl na kudhibiti wahamiaji haramu. Hata hivyo, Canada haina uhusiano mkubwa na fentanyl, na Mexico tayari inatekeleza sera kali za kupambana na biashara hiyo haramu.
Mashirika ya biashara yanashindwa kupanga mikakati ya muda mrefu kutokana na mabadiliko haya yasiyotarajiwa ya sera za ushuru. Wafanyabiashara wanahisi kuwa wanashambuliwa bila sababu ya msingi.
Sekta ya magari ni mojawapo ya maeneo yaliyoathirika zaidi na sintofahamu hii. Kampuni kama General Motors (GM), Stellantis, na Ford ziliweka shinikizo kubwa kwa utawala wa Trump ili kuchelewesha ushuru kwa mwezi mmoja, zikihofia kuwa gharama za uzalishaji zingepanda ghafla na kusababisha bei za magari kupanda kwa kasi, jambo ambalo lingeathiri mauzo na kusababisha kupungua kwa ajira.
Hali kama hiyo pia inashuhudiwa katika sekta ya kilimo, ambapo wakulima wa Marekani wanahofia kulipiza kisasi kutoka kwa Canada na Mexico kwa kutozwa ushuru wa kulipiza kisasi, jambo ambalo lingeathiri vibaya mauzo ya bidhaa zao nje ya nchi.
Wachambuzi wanaamini kuwa Trump anajiandaa kuweka mfumo mpya wa "ushuru wa kulipizana kisasi" (reciprocal tariffs). Kuanzia Aprili 2, Marekani inapanga kupitisha sera mpya inayochunguza viwango vya ushuru ambavyo mataifa mengine yanaiwekea Marekani na kuweka ushuru wa kiwango sawa kama majibu.
Hapo awali, Umoja wa Ulaya (EU) ulikuwa miongoni mwa walengwa wakuu wa sera hii, lakini sasa inaonekana kuwa Canada na Mexico pia wanaweza kujikuta kwenye orodha ya mataifa yatakayopigwa ushuru huu mpya. Trump alisema, "Ikiwa Mexico na Canada zitadhibiti fentanyl kwa mafanikio, basi tutaondoa ushuru huo na badala yake kuangalia mfumo wa ushuru wa kulipizana kisasi."
Trump pia alithibitisha kuwa, kuanzia Machi 12, ataendelea kutekeleza ushuru kwa chuma na alumini kwa mataifa kama Korea Kusini, ambayo awali yalikuwa yamepewa msamaha. Hata hivyo, wachambuzi wa soko wanaamini kuwa uamuzi huo unaweza kubadilika. Kama ilivyotokea kwa Canada na Mexico, kuna uwezekano kwamba nchi zinazokabiliwa na ushuru huu mpya zinaweza kuanza mazungumzo na Marekani ili kupunguza athari zake, hasa kwa kuahidi uwekezaji mkubwa katika uchumi wa Marekani.
Gazeti la Wall Street Journal lilieleza kuwa Trump anaweza kuwa anatumia ushuru kama njia ya mazungumzo badala ya kuwa lengo la mwisho. "Ikiwa Mexico na Canada zitachukulia ushuru huu kama silaha ya mazungumzo badala ya sera ya kudumu, basi zinaweza kubadili mkakati wao kwa kujihami dhidi ya majirani wasioweza kutabirika," gazeti hilo liliandika.
Katika kipindi kifupi tu cha miezi miwili, sera za ushuru za Trump zimekuwa zikibadilika kila wiki, zikisababisha mkanganyiko katika masoko na kusababisha hata wanachama wa Republican kumkosoa. Mbunge wa Republican kutoka Indiana, Todd Young, alisema, "White House inapaswa kueleza kwa uwazi mkakati wake wa ushuru."
Ikiwa hali hii itaendelea, washirika wa kibiashara wa Marekani huenda wakaacha kumwona Trump kama mshirika wa kuaminika na badala yake wakaanza kutafuta mbinu za kujihami dhidi ya sera zisizotabirika. Hii inaweza kuathiri si tu biashara ya kimataifa, bali pia uchumi wa ndani wa Marekani.