Rais wa China, Xi Jinping, anaonekana kutojali mwaliko wa Donald Trump wa kuzuru Marekani, huku akichukua msimamo wa kusubiri kwa makusudi. Wakati viongozi wa mataifa mengine wakiharakisha kukutana na Trump, Xi anaonekana kuwa na ajenda tofauti. Sababu kuu inahusiana na mvutano wa kibiashara kati ya Marekani, China, na Taiwan, huku Xi akitumia biashara ya vifaa vya kielektroniki, hususan sekta ya semiconductor, kama kadi ya mazungumzo.
Trump Ajaribu Kumlazimisha Xi kwa Mazungumzo
Mnamo Februari 19, wakati akirejea Washington kutoka Florida, Trump alizungumza na waandishi wa habari na kueleza kuwa anatarajia ziara ya Xi Jinping nchini Marekani. Hii si mara ya kwanza kwa Trump kuzungumzia uwezekano wa kukutana na Xi—tangu kuingia madarakani, ameonyesha nia ya kurekebisha uhusiano wa kibiashara kati ya mataifa haya mawili.
Alipoulizwa kama kuna uwezekano wa makubaliano mapya ya kibiashara na China, Trump alisema "inawezekana," lakini hakutoa maelezo zaidi kuhusu lini au ni makubaliano ya aina gani anayotarajia. Hata hivyo, vyombo vya habari vya China vilipuuza kabisa kauli hiyo, hali inayoashiria kuwa Beijing haina haraka ya kujibu mwaliko wa Trump.
Taiwan Katika Kati ya Mgogoro: Trump Ailenga Sekta ya Semiconductor
Swali kubwa ni kwa nini Xi anasita kukutana na Trump? Jibu linahusiana kwa kiasi kikubwa na Taiwan, hasa sekta yake ya semiconductor, ambayo imekuwa msingi wa mvutano kati ya Marekani na China.
Trump, tangu kampeni zake za urais, amekuwa akiishutumu Taiwan kwa "kuiba" sekta ya semiconductor ya Marekani. Katika mahojiano na Bloomberg mwaka jana, alisema, "Taiwan imekuwa tajiri kwa sababu ya kuchukua biashara yetu ya semiconductor. Wanapaswa kulipia ulinzi wa Marekani."
Sera yake dhidi ya Taiwan imekuwa wazi zaidi baada ya kuchukua madaraka. Mnamo Februari 13, Trump alitia saini waraka wa kulazimisha ushuru wa kulipiza kisasi kwa mataifa yanayotoza ushuru kwa bidhaa za Marekani, akitaja Taiwan moja kwa moja kama mfano wa nchi inayodhoofisha sekta ya semiconductor ya Marekani.
Kwa miaka mingi, Taiwan imekuwa ikipata faida kubwa ya kibiashara kutokana na sekta hii. Mnamo 2024 pekee, ilipata faida ya zaidi ya dola bilioni 800 katika biashara yake ya nje, huku Marekani na China zikiwa wateja wake wakuu wa semiconductor.
Trump ana wasiwasi zaidi na nafasi ya Taiwan katika sekta hii kwa sababu zamani ilikuwa kampuni ya Marekani, Intel, iliyokuwa msambazaji mkuu wa semiconductor kwa China. Sasa, Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) ndiyo imeshikilia nafasi hiyo, jambo ambalo linamfanya Trump kutaka kurudisha biashara hiyo Marekani.
China Yapanga Mchezo wa Kusubiri
Xi Jinping anafahamu kuwa Trump anataka kudhibiti biashara ya semiconductor na kushinikiza Taiwan kurejesha uzalishaji huo Marekani. Hii inampa Beijing nafasi ya kutumia biashara ya semiconductor kama njia ya kushawishi sera za Marekani.
China ni mnunuzi mkubwa wa semiconductor za Taiwan, lakini Marekani imekuwa ikizuia mauzo ya teknolojia ya hali ya juu kwa China. Xi anaweza kutumia ahadi ya kununua semiconductor nyingi zaidi kutoka Marekani kama chambo la kumshawishi Trump kuacha kuuza silaha kwa Taiwan.
Hivi sasa, Taiwan inapanga kununua silaha za Marekani zenye thamani ya kati ya dola bilioni 7 hadi 10 ili kushawishi uungwaji mkono wa Trump. Ikiwa mkataba huu utapitishwa, Taiwan itapunguza faida yake ya kibiashara na Marekani, huku ikiongeza uwezo wake wa kujihami dhidi ya vitisho vya China.
Trump, ambaye hapo awali alihofia kuiudhi China kwa kuuza silaha za hali ya juu kwa Taiwan, sasa ameonyesha msimamo mpya wa kutojali matakwa ya Beijing. Taiwan inataka kununua ndege za kivita za F-35, mifumo ya ulinzi wa anga ya Patriot, na ndege za upelelezi za AWACS ili kukabiliana na uwezekano wa uvamizi wa China.
Xi Jinping: "Muda Uko Upande Wangu"
Xi Jinping anaelewa kuwa Trump ana muda mfupi wa kisiasa. Ikiwa atachaguliwa tena, Trump atalazimika kushinda uchaguzi wa bunge la katikati ya muhula mwaka 2026, jambo linalomfanya kutafuta mafanikio ya haraka katika sera za nje.
Kwa upande mwingine, Xi Jinping hana shinikizo kubwa la kisiasa nyumbani. Akiwa tayari katika muhula wake wa tatu, anaweza hata kuwania muhula wa nne. Uchumi wa China, licha ya changamoto za ndani, bado una nguvu katika sekta ya biashara ya nje, huku ukikua kwa 1.3% mwaka jana na kufikia thamani ya dola trilioni 3.
Kwa maneno mengine, China iko tayari kustahimili vita ya kiuchumi kwa muda mrefu zaidi kuliko Trump.
Mchambuzi wa siasa za kimataifa, Graham Allison, anasema, "Trump anaonyesha kuwa yuko tayari kufanya biashara na Xi Jinping kuhusu masuala yote. Lakini kwa hali ilivyo, Taiwan huenda ikawa karata dhaifu katika mazungumzo haya."
Kwa sasa, Xi Jinping anasubiri wakati muafaka, huku akicheza mchezo wa muda mrefu. Hatamfuata Trump haraka, badala yake atatumia fursa yoyote inayotokea kuimarisha nafasi ya China katika siasa za kimataifa.