Katikati ya mvutano wa kibiashara uliosababishwa na tangazo la awali la utawala wa Rais wa Marekani, Donald Trump, la kutaka kutoza ushuru wa pande zote (reciprocal tariffs) wa hadi asilimia 20 kwa bidhaa kutoka Umoja wa Ulaya (EU), sasa EU imejitokeza na ofa ya kushangaza katika jaribio la kutuliza hali hiyo na kuimarisha mahusiano ya kibiashara.
Umoja wa Ulaya umependekeza kununua bidhaa za ziada kutoka Marekani zenye thamani kubwa ya Euro bilioni 50. Kiasi hiki ni kikubwa sana, kikilingana na takriban shilingi trilioni 140 za Tanzania (TZS 140,000,000,000,000), kulingana na viwango vya sasa vya ubadilishaji fedha. Lengo la ofa hii kubwa ni kushughulikia "matatizo" yaliyopo katika mahusiano ya kibiashara ya pande mbili na kutafuta njia ya kusuluhisha haraka suala la nakisi ya biashara (trade deficit) ambayo Marekani imekuwa ikilalamikia kuwa inayo na EU.
Taarifa hizi muhimu zimetolewa na Afisa Mtendaji Mkuu wa Kamisheni ya Umoja wa Ulaya anayeshughulikia Masuala ya Biashara, Maroš Šefčovič, katika mahojiano aliyofanya na gazeti mashuhuri la kifedha la Financial Times la nchini Uingereza tarehe 1 Mei, 2025.
Šefčovič ameeleza kuwa wamekuwa wakifanya mazungumzo ya kina, ya ana kwa ana na kwa njia ya simu, mara kadhaa na wawakilishi kutoka Ikulu ya White House chini ya utawala wa Trump. Anaamini kuwa kupitia mazungumzo hayo, wamefanya "maendeleo dhahiri" na kwamba EU inataka kufikia makubaliano "yenye usawa na haki" ambayo yatakuwa na manufaa kwa pande zote mbili.
Akifafanua msimamo wa EU kuhusu suala la nakisi ya biashara, Šefčovič ameeleza kuwa wamewasilisha hoja yao kwa wawakilishi wa Marekani, akiwemo Mwakilishi wa Biashara wa Marekani (USTR), Jamison Greer, na Waziri wa Biashara, Howard Lutnick. Hoja yao ni kwamba nakisi halisi ya biashara ya Marekani na EU ni ndogo zaidi, karibu Euro bilioni 50 tu (takriban TZS 140 trilioni), endapo biashara ya huduma itahesabiwa pamoja na biashara ya bidhaa, tofauti na takwimu kubwa za biashara ya bidhaa tu zilizotajwa na Trump (Dola bilioni 235.6, sawa na takriban TZS 589 trilioni). Alisisitiza kuwa, "kwa kuzingatia nakisi ya Euro bilioni 50, tunaamini tunaweza kusuluhisha tatizo hili haraka sana kupitia maeneo kama vile kuongeza ununuzi wa gesi asilia iliyogandishwa (LNG) na baadhi ya bidhaa za kilimo muhimu kutoka Marekani, kama vile soya na mahindi."
Kuhusu tishio la Rais Trump la kutoza ushuru mkubwa kwa bidhaa za EU, Šefčovič ameelezea ushuru mbalimbali ambao Trump ametishia kuweka kuwa ni "takwimu za angani" na kuufafanua kuwa "sio wa haki na ni mbaya," akionyesha namna EU inavyopinga vikali hatua hizo. Alipoulizwa kama EU itakubali kiwango cha chini cha ushuru cha asilimia 10 ambacho Trump alikielezea kama "kiwango cha chini kabisa" kisichoweza kushushwa zaidi, Šefčovič alijibu kuwa EU inachukulia asilimia 10 kuwa ni "kiwango cha juu sana," akionyesha kwa uwazi kwamba EU haiko tayari kukubali kiwango hicho kama makubaliano ya mwisho ya kudumu.
Pia, Šefčovič ameeleza kuwa Umoja wa Ulaya upo tayari kushirikiana kwa karibu na Marekani katika kushughulikia masuala makubwa ya kibiashara yanayokabili soko la dunia, hasa yale yanayohusu ushindani usio wa haki na ugavi wa bidhaa kutoka nchi kama China. Ametaja kuwa wanaamini kuwa pande zote mbili zinaweza kufanya kazi pamoja kwa ufanisi katika maeneo kama vile kushughulikia uzalishaji wa ziada wa chuma (steel) na alumini kutoka China, ushirikiano wa kimkakati katika sekta ya semiconductors (vichakataji vidogo), na kupunguza utegemezi wa dunia kwa China katika upatikanaji wa madini muhimu yanayohitajika katika teknolojia za kisasa.
Kama ishara ya nia njema na kutoa nafasi zaidi kwa mazungumzo, Umoja wa Ulaya mwezi uliopita, tarehe 14 Aprili, ulisitisha kwa muda wa siku 90 (hadi tarehe 14 Julai, 2025) hatua zake za kulipiza kisasi kwa kutoza ushuru wa asilimia 25 kwa bidhaa za Marekani kama chuma na alumini. Hatua hiyo ilifuata tangazo la Rais Trump la tarehe 10 Aprili, 2025, la kusitisha kwa muda wa siku 90 ushuru wa pande zote kwa karibu nchi zote washirika wa kibiashara wa Marekani, isipokuwa China. Kwa sasa, bidhaa nyingi kutoka EU zinazoingia Marekani zinatozwa ushuru wa msingi wa asilimia 10.
Hali hii ya sasa inaonyesha kuwa ingawa kuna mvutano na tofauti kubwa za kimitazamo kuhusu ushuru na mizani ya biashara, pande zote mbili, Marekani na EU, zinaendelea kufanya mazungumzo na kuweka ofa mezani, huku pia zikiona maeneo mengine muhimu ya kushirikiana katika masuala ya biashara ya kimataifa na changamoto za ugavi wa bidhaa. Matokeo ya mazungumzo haya yatafuatiliwa kwa karibu kwani yana athari kwenye biashara ya kimataifa kwa ujumla.