Hali ya uchumi nchini Marekani imeingia katika sura mpya na ya kutisha huku makampuni makubwa ya teknolojia (Big Tech) yakianzisha wimbi la kupunguza wafanyakazi kwa kasi ambayo haijashuhudiwa hivi karibuni. Anguko hili la soko la ajira limezua mjadala mzito na kuongeza matumaini makubwa kwamba Benki Kuu ya Marekani (The Fed) itabidi iingilie kati kwa kupunguza viwango vya riba mwezi Desemba ili kuunusuru uchumi huo mkubwa zaidi duniani.
Tetemeko la Ajira kwa Vigogo wa Teknolojia
Ripoti za hivi punde kutoka Bloomberg zinaeleza kuwa kampuni ya Apple, ambayo kwa miaka mingi imekuwa ikisifika kwa utulivu wake wa kiutendaji na kutopenda kupunguza wafanyakazi hovyo, imetoa notisi za kusitisha ajira kwa wafanyakazi wake kadhaa. Panga hili limewagusa zaidi wafanyakazi wa kitengo cha mauzo wanaohudumia serikali, makampuni, na shule, pamoja na wale waliokuwa wakiendesha vituo vya maonesho ya bidhaa (briefing centers). Ingawa idadi kamili haijawekwa wazi, hatua hii ya Apple inatafsiriwa kama ishara mbaya ikizingatiwa historia ya kampuni hiyo ya kutokuwa na utaratibu wa "fukuza fukuza."
Hata hivyo, Apple haipo peke yake katika jahazi hili. Kampuni ya mawasiliano ya Verizon, chini ya uongozi mpya wa Mkurugenzi Mtendaji Dan Schulman, imetangaza mpango mzito wa kupunguza wafanyakazi zaidi ya 13,000. Hii ni idadi kubwa sana, inayoweza kulinganishwa na idadi ya wakazi wa baadhi ya kata nzima hapa nchini Tanzania, na ndiyo idadi kubwa zaidi ya watu kufutwa kazi kwa mpigo tangu kuanzishwa kwa kampuni hiyo.
Vilevile, wimbi la mapinduzi ya Akili Mnemba (Artificial Intelligence - AI) limeendelea kula vichwa. Kampuni ya Amazon imetangaza kupunguza wafanyakazi 14,000 ili kuendana na mabadiliko ya kiteknolojia. Orodha hiyo inaendelea kwa kampuni kama Starbucks iliyopunguza watu 900, Target (1,800), na kampuni ya burudani ya Paramount ambayo imepanga kuondoa jumla ya wafanyakazi 2,000 baada ya kuungana na Skydance.
Matumaini Mapya ya Kushuka kwa Riba
Kupungua huku kwa kasi kwa nafasi za kazi kumeibua matumaini mapya Wall Street na katika masoko ya fedha duniani. Wachambuzi wanaamini kuwa hali hii "dhaifu" ya soko la ajira itailazimisha Kamati ya Uwazi ya Soko la Shirikisho (FOMC) kupunguza riba katika kikao chake cha tarehe 9-10 mwezi ujao.
Takwimu kutoka *CME FedWatch* zinaonesha kuwa uwezekano wa riba kushushwa kwa asilimia 0.25 mwezi Desemba umepanda kwa kasi kutoka asilimia 71.0 hadi asilimia 80.9 ndani ya siku chache. Hii ina maana kuwa soko linaamini kwa kiasi kikubwa kuwa "enzi za riba kubwa" zinakaribia ukingoni.
Maafisa wa Benki Kuu ya Marekani (Fed) wenye msimamo wa kulegeza masharti (Doves), kama Christopher Waller, wamekaririwa wakisema kuwa mfumuko wa bei si tishio tena kama ilivyo udhaifu wa soko la ajira. Kauli kama hizi zinaungwa mkono na Mary Daly wa Benki ya Fed tawi la San Francisco, anayeona kuwa soko la ajira liko hatarini kuporomoka ghafla.
Dunia inasubiri kuona ikiwa Desemba itakuja na 'zawadi' ya riba nafuu au kama Marekani itaendelea kukaza kamba huku wananchi wake wakipoteza ajira.