Enzi ya Trump: Benki Kuu Marekani (Fed) Ilihifadhi Riba, Sera za Ushuru Zikitikisa Uchumi

economy | Thu May 08 2025


Enzi ya Trump: Benki Kuu Marekani (Fed) Ilihifadhi Riba, Sera za Ushuru Zikitikisa Uchumi

Katika kipindi cha utawala wa Rais Donald Trump nchini Marekani, Benki Kuu ya nchi hiyo, inayojulikana rasmi kama Federal Reserve (Fed), ilijikuta katika mtihani mgumu kutokana na sera za kiuchumi zilizokuwa zikitekelezwa, hasa zile zinazohusu ushuru wa forodha kwa bidhaa kutoka mataifa mengine. Mnamo tarehe 7 Mei ya mwaka mmoja mahususi wakati wa utawala huo, Kamati ya Soko Huria ya Shirikisho (FOMC), chombo kikuu cha maamuzi ndani ya Fed, ilitangaza kwa mara nyingine uamuzi wake wa kutobadili viwango vya riba kuu ya mikopo. Viwango hivyo vilihifadhiwa katika kati ya asilimia 4.25 na asilimia 4.50. Uamuzi huu ulielezwa kuchangiwa kwa kiasi kikubwa na kuongezeka kwa hali ya sintofahamu kuhusu mustakabali wa uchumi wa Marekani, hali iliyosababishwa na utekelezaji wa sera za ushuru zilizokuwa zikihamasishwa na Rais Trump.


Kwa wale wasiofahamu, Benki Kuu ya Marekani (Fed) ina majukumu yanayofanana na yale ya Benki Kuu ya Tanzania (BoT). Majukumu hayo ni pamoja na kusimamia utulivu wa mfumo wa fedha, kuhakikisha thamani ya sarafu inalindwa, na kuweka mazingira mazuri ya ukuaji endelevu wa uchumi. Riba kuu ya mikopo (benchmark interest rate) inayopangwa na Fed ina athari kubwa, kwani huamua gharama za kukopa fedha kwa mabenki ya biashara, na hatimaye huathiri gharama za mikopo kwa wananchi na wafanyabiashara. Hivyo, maamuzi ya Fed kuhusu riba yana mchango mkubwa katika kuathiri uwekezaji, matumizi, ajira, na kasi ya ukuaji wa uchumi.


Wakati huo, uamuzi wa Fed wa kutobadili viwango vya riba ulikuwa ni wa tatu mfululizo tangu Rais Trump aingie madarakani, licha ya kuwepo kwa shinikizo la mara kwa mara kutoka kwa Rais mwenyewe. Rais Trump alikuwa akitaka Fed ishushe viwango vya riba kwa lengo la kuchochea zaidi ukuaji wa uchumi. Hoja yake ilikuwa kwamba sera zake za kuweka ushuru mkali kwa bidhaa kutoka nje zingeweza kusababisha kupanda kwa bei za bidhaa na pengine kudorora kwa shughuli za kiuchumi.


Hata hivyo, Fed, kupitia taarifa yake, ilionyesha wasiwasi kuwa sera hizo za ushuru zinaweza kuwa na athari mbili kinzani na hasi kwa uchumi: kwa upande mmoja, zinaweza kusababisha kupanda kwa bei za bidhaa (mfumuko wa bei), na kwa upande mwingine, zinaweza kuathiri uzalishaji na biashara na hivyo kuongeza tatizo la ukosefu wa ajira. Hali hii ingefanya utekelezaji wa majukumu mawili makuu ya Fed – kuhakikisha kiwango cha juu cha ajira na kudhibiti mfumuko wa bei kubaki katika lengo la asilimia 2 – kuwa mgumu zaidi kufikiwa kwa wakati mmoja.


Mwenyekiti wa Fed katika kipindi hicho, Bw. Jerome Powell, alikiri wakati akizungumza na waandishi wa habari kuwa Benki Kuu inaweza kukabiliwa na "mazingira yenye changamoto ambapo malengo yetu makuu (ajira kamili na utulivu wa bei) yanakuwa katika mvutano." Aliongeza kuwa, iwapo hali hiyo itatokea, Fed italazimika kutathmini kwa makini umbali wa uchumi kutoka kwa kila lengo na uwezekano wa tofauti katika muda unaotarajiwa kuziba mapengo hayo.


Kwa kawaida, uchumi unapodorora, mfumuko wa bei nao hupungua na ukosefu wa ajira huongezeka; katika hali kama hiyo, kushusha riba kunaweza kusaidia kufikia malengo yote mawili. Lakini, ushuru wa forodha una tabia ya kipekee ya kuweza kusababisha mfumuko wa bei (kwa kuongeza gharama za bidhaa zinazoagizwa kutoka nje) na wakati huo huo kusababisha ukosefu wa ajira (kwa kuathiri biashara na uwekezaji). Hii inaweza kuiweka Benki Kuu katika nafasi ya kulazimika kuchagua ni lengo lipi la kupewa kipaumbele.


Licha ya hayo, Bw. Powell alisisitiza kuwa wakati huo, Fed haikuwa na ulazima wa kufanya uchaguzi huo mgumu. Alisema kuwa Benki Kuu ingeendelea "kusubiri na kuona" jinsi hali ya uchumi itakavyoendelea, hasa kutokana na athari za ushuru ambazo bado zilikuwa "zisizotabirika sana" na zilikuwa zinaendelea kubadilika. Alieleza kuwa hali ya uchumi ilikuwa na nguvu ya kutosha kuruhusu kipindi hicho cha uangalizi zaidi. Alipoulizwa ni lengo lipi kati ya ajira na mfumuko wa bei lililohitaji hatua za haraka, Bw. Powell alijibu, "Tupo katika nafasi nzuri ya kusubiri na kuona. Hatufikiri tunahitaji kuharakisha," akiongeza kuwa "gharama ya kusubiri na kuona zaidi ni ndogo."


Bw. Powell alionyesha matumaini kuwa kiwango na athari za ushuru vitaeleweka zaidi kadri utawala wa Trump ulivyoendelea na mazungumzo ya kibiashara na mataifa mengine.


Kuhusu tathmini ya uchumi, Fed ilibainisha kuwa kushuka kwa Pato la Taifa (GDP) kwa asilimia 0.3 katika robo ya kwanza ya mwaka huo kulitokana na ongezeko kubwa la uagizaji wa bidhaa kutoka nje kabla ya ushuru mpya kuanza kutumika. Hata hivyo, ilisema kuwa "viashiria vya hivi karibuni vinaonyesha kuwa shughuli za kiuchumi zimeendelea kupanuka kwa kasi imara." Iliongeza kuwa, "kiwango cha ukosefu wa ajira kimetulia katika viwango vya chini katika miezi ya karibuni, na hali ya soko la ajira bado ni imara. Mfumuko wa bei bado uko juu kidogo."

The copyright for this content belongs to the copyright holder or provider. Unauthorized use may result in legal liability under copyright laws and other regulations.