Macho na masikio ya wadau wa amani katika Ukanda wa Maziwa Makuu leo, tarehe 21 Desemba 2025, yanaelekezwa katika Ikulu ya Entebbe, nchini Uganda, ambapo Rais Yoweri Kaguta Museveni ameamua kuingilia kati ili kunusuru hali mbaya ya usalama inayozidi kutokota nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC).
Hatua hii ya Rais Museveni, ambaye anatambulika kama mmoja wa viongozi waandamizi na wenye uzoefu mkubwa wa kidiplomasia katika ukanda huu (Dean of the Region), inakuja huku kukiwa na hofu mpya ya kuzuka kwa vita kamili baada ya mapigano makali kuendelea kushika kasi Mashariki mwa Kongo, licha ya jitihada mbalimbali za kimataifa.
Waziri wa Mambo ya Nje wa Uganda, Bw. Henry Okello, amethibitisha kufanyika kwa kikao hicho maalum cha mawaziri wa kanda hiyo, akibainisha kuwa lengo kuu ni "kuziba nyufa" zilizojitokeza katika utekelezaji wa makubaliano ya amani yaliyopita. Kikao hicho kinafanyika takriban kilomita 40 kutoka mji mkuu wa Kampala, kikiwa na ajenda moja tu: kutafuta dawa ya kudumu ya kumaliza mtutu wa bunduki DRC.
"Rais Museveni hatekelezi jambo geni, bali anakamilisha na kuongeza nguvu katika mipango na maazimio yaliyowekwa katika mikataba ya Nairobi, Luanda, na ile ya Washington. Sisi kama majirani, tunaelewa kuwa 'fumbo la mtoto hufumbuliwa na mzazi', na kwa muktadha huu, viongozi wa kikanda ndio wenye uelewa mpana zaidi wa historia na mzizi wa fitina hii ya DRC kuliko mataifa ya mbali," alisisitiza Waziri Okello.
Kauli hiyo ya Okello inakuja huku kukiwa na ripoti za kuvunjika moyo kwa wadau wa amani, baada ya kuona mgogoro ukipamba moto upya licha ya kutiwa saini kwa Mkataba wa Amani wa Washington tarehe 4 Desemba 2025, mkataba ambao ulisimamiwa na Marekani ukilenga kupunguza msuguano kati ya DRC na jirani yake, Rwanda.
Hali ilibadilika na kuwa tete zaidi wiki hii baada ya waasi wa kundi la M23 kufanya mashambulizi ya kushtukiza na kuuteka mji wa kimkakati wa Uvira, uliopo Mashariki mwa DRC. Hatua hiyo ilizua taharuki kubwa, ikizingatiwa umuhimu wa mji huo kiuchumi na kijeshi.
Hata hivyo, katika kile kinachoonekana kama hatua ya kidiplomasia ya 'kujenga imani' (confidence-building measure), kundi la M23 siku ya Jumatano lilianza kuondoa majeshi yake kutoka Uvira. Kundi hilo lilikaririwa likisema kuwa limekubali kurudi nyuma kufuatia ombi maalum kutoka kwa wapatanishi wa Marekani ili kupisha mazungumzo, ingawa bado wanashikilia maeneo mengine muhimu.
Waziri Okello amesisitiza kuwa Uganda na Rais Museveni wapo katika nafasi nzuri ya kutoa suluhu kwa sababu wanafahamu "lugha ya mgogoro huo." Aliongeza kuwa juhudi hizi za Entebbe zinalenga kuziba mapengo yote yaliyoachwa wazi na mikataba ya awali, na kuhakikisha kuwa suluhu ya Kiafrika inapatikana kwa tatizo hili la Kiafrika.
Wadadisi wa mambo ya kidiplomasia wanautazama mkutano huu wa Entebbe kama 'kete ya mwisho' ya kuzuia jimbo la Kivu na maeneo jirani kutumbukia katika machafuko yasiyodhibitiwa, hali ambayo inaweza kuwa na madhara makubwa kiuchumi na kibinadamu kwa nchi jirani ikiwemo Tanzania, ambayo imekuwa ikipokea wakimbizi na kutumia bandari zake kusafirisha mizigo kwenda Kongo.