Mkataba wa kusitisha mapigano kati ya Israel na kundi la Hamas katika Ukanda wa Gaza unatarajiwa kumalizika mwishoni mwa wiki hii, huku hatma ya kuongezwa kwake ikiwa haijulikani. Kwa mujibu wa ripoti ya CNN mnamo Februari 25, 2025, hakuna makubaliano yaliyofikiwa hadi sasa kuhusu kurefusha mkataba huo.
Awamu ya kwanza ya mkataba huu, iliyosainiwa Januari 19, ilikuwa ya muda wa wiki sita (siku 42), ikimaanisha kuwa mapigano yanaweza kuanza tena mapema mwezi Machi iwapo hakuna makubaliano mapya. Ingawa Israel na Hamas zilipaswa kuanza mazungumzo ya kudumu ya kusitisha mapigano mnamo Februari mwanzoni kwa upatanishi wa Misri, Qatar, na Marekani, mazungumzo hayo hayajawahi kufanyika, hali inayoongeza wasiwasi kuhusu kurejea kwa vita.
Israel Yashinikiza Kurejea kwa Vita
Serikali ya Israel inaelekea kushikilia msimamo wa kurejea kwa vita mara baada ya mkataba wa sasa kumalizika. Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, anaonekana kuhamasishwa na kurejea kwa Donald Trump madarakani nchini Marekani, huku akishinikizwa na wanasiasa wa mrengo mkali wa kulia ndani ya serikali yake, akiwemo Waziri wa Fedha Bezalel Smotrich, kutangaza vita mara moja dhidi ya Hamas.
Ingawa Netanyahu alifanya ziara Marekani mapema Februari kukutana na Trump, hakutuma ujumbe wowote wa mazungumzo kwa Misri au Qatar, jambo linalotafsiriwa kuwa hana nia ya dhati ya kuendeleza mazungumzo ya kusitisha mapigano.
Akizungumza Februari 23, Netanyahu alisema kuwa Israel iko tayari kuanza tena operesheni zake za kijeshi wakati wowote, akisisitiza kuwa:
"Hamas haitatawala Gaza tena. Gaza itakuwa eneo lisilo na silaha, na wapiganaji wote wa Hamas wataangamizwa."
Mvutano Kwenye Makubaliano ya Kubadilishana Wafungwa
Mkataba wa sasa wa kusitisha mapigano ulijumuisha makubaliano ya Hamas kuwaachilia mateka 33 waliokuwa wakishikiliwa kwa kubadilishana na wafungwa wa Kipalestina 1,904 walioko gerezani Israel.
Mnamo Februari 22, Hamas ilikabidhi mateka sita wa Kizayuni pamoja na miili minne ya mateka waliokufa, lakini Israel ilikataa kuwaachilia huru wafungwa 620 wa Kipalestina kama ilivyopangwa siku hiyo hiyo, badala yake ikiahirisha hatua hiyo kwa sababu kwamba Hamas iliwatumia mateka hao kwa propaganda kabla ya kuwaachilia.
Hata hivyo, ripoti za CNN zinaeleza kuwa Israel nayo ilifanya propaganda za aina hiyo kwa wafungwa wa Kipalestina, ikiwa ni pamoja na kuwalazimisha kutazama video za propaganda kwa muda mrefu kabla ya kuwaachilia, pamoja na kuvalishwa mavazi yenye nembo ya "Nyota ya Daudi" na maandishi yaliyoandikwa "Hatutasahau wala hatutasamehe".
Kutokana na hali hiyo, kulikuwa na hofu kuwa Israel ingekiuka masharti ya mkataba wa kubadilishana wafungwa, hali ambayo ingeweza kuharibu mazungumzo yote. Hata hivyo, mnamo Februari 26, Hamas ilitangaza kuwa mchakato wa kubadilishana wafungwa utaendelea kama ulivyopangwa, na kwamba huenda ukaanza tena Februari 28. Katika awamu hii, Hamas inatarajiwa kukabidhi miili ya mateka wa Kizayuni wanne waliokufa, huku Israel ikiwachilia huru wafungwa 620 wa Kipalestina.
Israel Yazidi Kuwakandamiza Wasuluhishi
Serikali ya Netanyahu inaonekana kutaka kusimamisha kabisa juhudi za mazungumzo na badala yake kurejea kwenye vita. Dalili za msimamo huu zilianza kuonekana mapema mwezi huu, baada ya Israel kuwaondoa kwenye timu ya mazungumzo viongozi wa mashirika yake ya ujasusi – Mkuu wa Mossad na Mkuu wa Shin Bet, wakihusishwa na "kutoa nafasi kubwa kwa Hamas" kwenye mazungumzo. Nafasi zao sasa zimechukuliwa na Ron Dermer, mshirika wa karibu wa Trump, ambaye anajulikana kwa msimamo wake mkali dhidi ya Palestina.
Kwa mujibu wa vyanzo vya Israel, serikali ya Netanyahu inaonekana kutaka kutumia mkataba huu wa sasa wa kusitisha mapigano kama mbinu ya kupoteza muda, badala ya kusuluhisha mgogoro huo kwa njia ya kudumu.
"Hamas haina sababu ya kuendelea kuwaachilia mateka bila uhakika wa kusitishwa kwa vita kwa muda mrefu. Ikiwa Israel haitatoa ahadi yoyote ya mkataba wa kudumu, ni wazi kuwa Hamas haitarajii kuendelea kutoa mateka wake kwa urahisi," alisema mtoa taarifa kutoka Israel.
Marekani Yajaribu Kusukuma Mazungumzo
Huku hali ya Gaza ikiwa bado tete, serikali ya Marekani inaonekana kujaribu kushinikiza Israel kurudi kwenye mazungumzo. Mjumbe wa Trump kwa Mashariki ya Kati, Steve Witkoff, anatarajiwa kusafiri tena katika eneo hilo wiki hii kwa ajili ya kufuatilia mazungumzo hayo.
Katika mkutano wa Februari 25 wa Kamati ya Kiyahudi ya Marekani (AJC), Witkoff alisema kuwa mazungumzo yanayopangwa kufanyika Doha, Qatar, au Cairo, Misri, yanaonekana kufanya "maendeleo makubwa." Aliongeza kuwa lengo kuu la mazungumzo hayo ni kuanza rasmi awamu ya pili ya mkataba wa kusitisha mapigano na kuendelea na ubadilishanaji wa mateka.
"Ikiwa mazungumzo yatakwenda vizuri, huenda nikajiunga nayo rasmi mnamo Machi 2," alisema Witkoff.
Hatma ya Gaza Bado Tete
Kwa sasa, mustakabali wa mkataba wa kusitisha mapigano unategemea ikiwa Israel itakubali kuingia kwenye mazungumzo ya kweli au itaendelea na mkakati wake wa kuchelewesha makubaliano huku ikijiandaa kwa mashambulizi mapya.
Hamas, kwa upande wake, inasubiri Israel kutoa ahadi ya wazi ya kusitisha vita kwa muda mrefu kabla ya kuachilia mateka zaidi. Iwapo makubaliano mapya hayatafikiwa ndani ya siku chache zijazo, kuna uwezekano mkubwa wa mapigano kuanza tena mapema mwezi Machi.
Kwa mamilioni ya wakazi wa Gaza, hili linamaanisha kwamba hatma yao bado haiko wazi, huku dunia ikisubiri kuona iwapo diplomasia itashinda au kama vita vitaanza upya.