Taifa la Ufaransa, ambalo ni moja ya mataifa yenye nguvu kubwa zaidi za kiuchumi barani Ulaya na duniani, limepokea pigo kubwa kwa sifa yake ya kifedha. Shirika la kimataifa la tathmini ya hatari na hadhi za mikopo, linalojulikana kama Standard & Poor's (S&P), limetangaza rasmi kuishusha hadhi ya mikopo ya nchi hiyo, kama ilivyoripotiwa na shirika la habari la AFP hapo jana, Oktoba 17.
Katika tathmini yake mpya, S&P imeiporomosha Ufaransa kutoka daraja la 'AA-' (linaloonekana kuwa na nguvu sana) hadi daraja la 'A+' (likiwa bado lina nguvu, lakini likiwa na hatari zaidi). Uamuzi huu, kwa lugha rahisi, una maana kwamba machoni pa wawekezaji wa kimataifa, uwezo wa Ufaransa kulipa madeni yake sasa unatiliwa shaka zaidi kuliko ilivyokuwa awali. Hii inaweza kusababisha nchi hiyo kukopa kwa riba za juu zaidi sokoni.
Kiini hasa cha adhabu hii kutoka kwa S&P ni wasiwasi mkubwa kuhusu uwezo wa serikali ya Paris kudhibiti matumizi yake makubwa, jambo ambalo limeiingiza nchi hiyo katika nakisi kubwa ya bajeti. Nakisi ya bajeti ni hali ambapo serikali inatumia pesa nyingi kuliko inazokusanya kupitia kodi na vyanzo vingine.
S&P imeonya kuwa kuna "hatari kubwa" kwamba serikali ya Ufaransa itashindwa kutekeleza ahadi yake ya kupunguza pengo hilo la bajeti kwa kiwango cha kutosha ifikapo mwaka ujao. Shirika hilo la fedha lilieleza waziwazi kuwa, ingawa bajeti mpya ya mwaka 2026 imewasilishwa bungeni kwa ajili ya mjadala wiki hii, "hali ya kutokuwa na uhakika kuhusu mustakabali wa fedha za umma za Ufaransa bado iko katika kiwango cha juu sana."
Wataalamu wa S&P walikiri kwamba inawezekana serikali ya Ufaransa ikafanikiwa kufikia lengo lake la mwaka huu (2025) la kuwa na nakisi ya bajeti ya asilimia 5.4% ya Pato la Taifa (GDP). Hata hivyo, walitoa onyo kali. Walisema, "kama hakutakuwa na hatua za ziada za kubana matumizi na kupunguza nakisi hiyo," mchakato wa kurudisha nidhamu ya fedha (fiscal consolidation) utakuwa wa "polepole zaidi" kuliko ilivyotarajiwa hapo awali. Kwa maneno mengine, S&P inaitaka Ufaransa ibane matumizi zaidi, la sivyo itaendelea kujiingiza kwenye lindi la madeni.
Tangazo hili la kushushwa hadhi linakuja katika wakati mgumu sana kwa Ufaransa, kwani nchi hiyo tayari imezama kwenye mchafuko mkubwa wa kisiasa na kijamii, unaotokana na suala hilohilo la nakisi ya bajeti. Serikali ya Ufaransa, ikijaribu kuonyesha kwamba inadhibiti hali hiyo, iliandaa bajeti ya mwaka 2025 yenye maumivu makali. Lengo la bajeti hiyo lilikuwa ni kupunguza nakisi kubwa, iliyofikia kilele cha asilimia 6% ya Pato la Taifa mwaka jana, na kuirudisha hadi asilimia 5.4% mwaka huu.
Ili kufikia lengo hilo, bajeti hiyo ilipendekeza kupunguzwa kwa kiasi kikubwa kwa matumizi ya umma katika huduma mbalimbali za jamii. Zaidi ya hayo, iliandaa mpango wa kuongeza mapato kwa kuanzisha kodi za muda kwa makampuni makubwa zaidi nchini humo pamoja na raia matajiri zaidi.
Hata hivyo, hatua hizi za "kubana matumizi" hazikupokelewa vizuri hata kidogo. Zimesababisha hasira kali miongoni mwa umma na vyama vya wafanyakazi, na hivyo kuzua upinzani mkali. Mitaa ya miji mbalimbali nchini humo imekuwa ikishuhudia maandamano makubwa, huku kukiwa na mapigano ya mara kwa mara kati ya waandamanaji wenye hasira na vikosi vya polisi.
Mvutano huu haujaishia mitaani tu; umeingia hadi kwenye kumbi za siasa za juu. Mchafuko huu wa kibajeti tayari umesababisha athari kubwa za kisiasa (political fallout), ikiwemo kujiuzulu kwa baraza zima la mawaziri hivi karibuni. Vilevile, kumekuwa na majaribio kadhaa ya kupiga kura ya kutokuwa na imani na Waziri Mkuu bungeni. Hali hii ya kutokuwa na utulivu wa kisiasa ndiyo inayoiongezea S&P wasiwasi, kwani inaonyesha kuwa serikali ina wakati mgumu kupitisha sheria ngumu za kubana matumizi zinazohitajika kuinusuru nchi hiyo kiuchumi.