Hali ya amani na usalama katika Ukanda wa Maziwa Makuu (ICGLR) bado ni kitendawili kigumu, licha ya kuwepo kwa majukwaa mbalimbali ya kikanda yanayolenga kutatua changamoto hizo. Haya yameibuka kwa uzito mkubwa wakati wa Mkutano wa Kawaida wa Mawaziri wa nchi wanachama wa ICGLR, uliofanyika jijini Kinshasa, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Congo (DRC).
Mkutano huo wa ngazi ya juu, uliofanyika Novemba 13, 2025, na kufunguliwa rasmi na Waziri Mkuu wa DRC, Bi. Judith Tuluka Suminwa, ulitumika kama jukwaa la nchi wanachama kutathmini kwa uwazi hali halisi ya usalama na maendeleo katika ukanda huo.
Katika hotuba yake ya ufunguzi, Waziri Mkuu Suminwa alitoa kauli nzito na ya ukweli, akibainisha kuwa, kimsingi, Jumuiya ya ICGLR bado haijafikia malengo yake makuu ya msingi tangu kuanzishwa kwake. Malengo hayo ni pamoja na kufikiwa kwa amani ya kudumu, usalama wa kweli, na maendeleo endelevu kwa wananchi wake.
Bi. Suminwa alitoa wito mzito kwa viongozi na nchi wanachama, akisisitiza kuwa wakati umefika wa kuachana na maneno matupu na badala yake kuwa na umoja wa dhati, ushirikiano wa kimkakati, na mshikamano wa kweli. Alisema hii ndiyo njia pekee ya kupata ufumbuzi wa kudumu wa changamoto za kiusalama ambazo zimeendelea kuutesa ukanda huo kwa miongo miwili.
Kikao hicho kilikubaliana kuwa Jumuiya ya ICGLR ndilo jukwaa sahihi zaidi la kupata majawabu ya matatizo ya kikanda, lakini inakabiliwa na vikwazo vikubwa. Miongoni mwa changamoto zilizotajwa waziwazi ni pamoja na ukosefu wa fedha za kutosha kuendesha shughuli zake na kutekeleza mipango ya pamoja. Aidha, miundombinu duni ndani ya nchi na ile inayounganisha nchi wanachama imetajwa kama kikwazo kikubwa kinachokwamisha ushirikiano wa kibiashara na kijamii, na hivyo kuchangia pakubwa katika kutofikiwa kwa malengo.
Katika muktadha huu, viongozi hao walitoa msimamo mkali kuhusu utegemezi. Wamesisitiza umuhimu wa nchi za ICGLR kubuni na kutekeleza mikakati yao wenyewe itakayowakwamua kutoka kwenye changamoto zao. Wito umetolewa wa kuacha tabia ya kutegemea misaada kutoka nje ya bara, ambayo mara nyingi huja na masharti yanayokinzana na maslahi ya ukanda.
Ujumbe wa Tanzania katika mkutano huo muhimu uliongozwa na Naibu Katibu Mkuu wa Wizara ya Mambo ya Nje na Ushirikiano wa Afrika Mashariki, Balozi Said Shaib Mussa. Akizungumza kwa niaba ya Tanzania, Balozi Mussa alisisitiza kuwa Tanzania inaunga mkono kwa dhati agenda zote zinazojadiliwa, hasa zile zinazohusu kurejesha amani na usalama.
Alikumbushia kuwa Tanzania, kama mdau wa kihistoria wa amani katika ukanda, itaendelea kutoa mchango wake mkubwa kama ambavyo imekuwa ikifanya katika nchi mbalimbali, ikiwemo juhudi za sasa za kuleta utulivu nchini DRC, ili kuhakikisha amani ya kweli na ya kudumu inapatikana.
Hitimisho la mkutano huo lilikuwa ni wito kwa nchi wanachama kuenzi kwa vitendo Mkataba ulioanzisha Jumuiya hiyo. Hii inamaanisha kujitoa kwa hali na mali, kuwezesha taasisi za kikanda kwa kuzipatia rasilimali watu wenye weledi na fedha za kutosha kutoka kwenye bajeti za ndani, ili ziweze kushughulikia ipasavyo changamoto zinazoikabili Maziwa Makuu.