Licha ya ardhi ya Mkoa wa Manyara kusifika duniani kwa kutema madini adhimu, wachimbaji wadogo katika wilaya ya Simanjiro wameibua kilio kizito wakidai kuchoshwa na kufanya kazi kwa "macho ya upofu." Wachimbaji hao wa madini ya thamani ya Green Garnet (Tsavorite) katika eneo la Lemshuku, wameiomba Serikali kuingilia kati kwa kufanya tafiti za kisayansi ili kuwaokoa na hasara ya kuchimba kwa kubahatisha.
Ombi hilo limetolewa kwa msisitizo jana, Desemba 16, 2025, na Mwenyekiti wa Chama cha Wachimbaji Wadogo Mkoa wa Manyara (MAREMA) tawi la Lemshuku, Swalehe Abdalah. Kiongozi huyo aliweka wazi kuwa licha ya utajiri mkubwa uliopo chini ya ardhi, wachimbaji wengi bado wanaishi maisha ya kubahatisha kama watu wanaopiga ramli, jambo linalorudisha nyuma jitihada za kujikwamua kiuchumi.
Kuchimba Giza: Hasara na Umasikini
Akizungumza na waandishi wa habari waliotembelea machimbo hayo, Swalehe alieleza kuwa kwa miaka nenda rudi, wamekuwa wakitumia nguvu nyingi na fedha, huku wakitegemea uzoefu wa kienyeji na hisia badala ya takwimu za kijiolojia.
"Huku tunapambana na miamba migumu bila kujua wapi kuna mshipa wa madini. Tunatumia mamilioni ya shilingi kukodi mitambo na kulipa vibarua, lakini mwisho wa siku tunaambulia patupu au kupata kidogo kisicholingana na jasho letu. Tunaiomba Wizara ya Madini ituletee wataalamu wa Taasisi ya Jiolojia na Utafiti wa Madini Tanzania (GST) watupimie ardhi hii, tujue tunaelekea wapi," alisema Swalehe kwa uchungu.
Hali ya kuchimba bila dira imethibitishwa pia na Mkurugenzi wa Kampuni ya Perfect, Godson Shoo, ambaye ni mmoja wa wadau wakubwa wa sekta hiyo eneo la Lemshuku. Shoo alibainisha kuwa zaidi ya muongo mmoja sasa umepita huku wakiendesha shughuli zao kama watu wanaotafuta sindano gizani.
"Uchimbaji wa kubahatisha ni gharama kubwa sana. Unapoteza muda, unapoteza fedha, na wakati mwingine unahatarisha usalama wa vijana migodini kwa kufuata miamba isiyo na tija. Kama GST watakuja kufanya utafiti wa kina, tutajua wapi kuna madini, kwa kiwango gani, na ubora gani. Hii itabadilisha kabisa upepo wa uchumi hapa Simanjiro," alifafanua Shoo.
Dalali 'Wapiga' Pesa, Wachimbaji Walia
Kilio kingine kilichoibuliwa ni soko holela. Ukosefu wa taarifa sahihi kuhusu thamani halisi ya Green Garnet umewafanya wachimbaji kuwa "mateka" wa madalali wajanja. Swalehe Said, mfanyabiashara mkongwe wa madini hayo kwa zaidi ya miaka 10, alisema wachimbaji wengi huuza mawe yao kwa bei ya kutupwa kwa sababu hawajui thamani yake halisi kwenye soko la dunia.
"Madini ya Green Garnet yanatafutwa sana duniani, lakini hapa mchimbaji anauza kwa bei chee kwa sababu ya shida na kutokujua. Tunahitaji serikali itusaidie mafunzo ya uthamini na kutuunganisha na masoko ya uhakika ili mnyororo wa thamani umnufaishe Mtanzania wa chini na siyo wajanja wachache," alishauri Swalehe Said.
Green Garnet ni Nini?
Kwa wasiofahamu, Green Garnet au kitaalamu Tsavorite, ni aina ya madini ya vito yenye rangi ya kijani kibichi yanayopatikana kwa wingi Afrika Mashariki, hususan mpakani mwa Tanzania na Kenya. Madini haya yana soko kubwa nchini Marekani na Ulaya kutokana na ugumu wake na mng'ao wa kipekee unaoshindana na Emerald.
Kukosekana kwa tafiti za kijiolojia (Geological Surveys) katika maeneo kama Lemshuku kunatajwa na wachumi kama fursa iliyopotea, kwani serikali pia inakosa mapato stahiki kutokana na madini mengi kutoroshwa au kuuzwa kinyemela bila rekodi rasmi.
Wito huu wa wachimbaji wa Simanjiro ni kengele kwa Wizara ya Madini kuongeza kasi ya kuwafikia wachimbaji wadogo, si tu kwa kuwapa leseni, bali kwa kuwapelekea teknolojia na taarifa ambazo ni silaha kuu katika vita ya kiuchumi.