Hali ya wasiwasi na taharuki imetanda kwa maelfu ya wahamiaji nchini Marekani, hususan kutoka mataifa ya Afrika na Asia, baada ya utawala wa Rais Donald Trump kutoa agizo zito la kuchunguzwa upya kwa vibali vya ukazi wa kudumu, maarufu kama 'Green Card', vilivyotolewa kwa raia kutoka nchi 19 zinazotajwa kuwa ni 'tishio kwa usalama'.
Hatua hii imekuja siku chache baada ya tukio la kushtua la kushambuliwa kwa risasi kwa askari wa Jeshi la Ulinzi wa Taifa (National Guard) karibu na Ikulu ya White House, tukio ambalo limehusishwa na raia wa kigeni na kuamsha upya mjadala mkali kuhusu sera za uhamiaji.
Mkurugenzi wa Idara ya Uhamiaji na Uraia ya Marekani (USCIS), Joseph Edlow, kupitia ujumbe wake kwenye mtandao wa kijamii wa X (zamani Twitter), alitangaza kuwa amepokea maagizo kutoka kwa Rais Trump kufanya "ukaguzi wa kina na wa pande zote" kwa wageni wote kutoka nchi hizo.
"Kulinda nchi hii na watu wake ndio kipaumbele chetu kikuu. Wamarekani hawatavumilia tena gharama zinazotokana na sera za ovyo za makazi mapya zilizofanywa na utawala uliopita (wa Joe Biden). Usalama wa Wamarekani hauna mjadala," aliandika Edlow kwa lugha kali.
Ingawa Mkurugenzi huyo hakutaja orodha ya nchi hizo moja kwa moja katika ujumbe wake, duru za habari zinaeleza kuwa USCIS imerejelea agizo la Rais Trump la mwezi Juni lililoweka vikwazo vya kusafiri kwa nchi 19. Orodha hiyo inagusa kwa karibu ukanda wa Afrika Mashariki na Kati, ikijumuisha majirani wa Tanzania kama Somalia, Sudan, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC), na nchi nyingine kama Eritrea, Chad, Libya, Yemen, Iran, Afghanistan, na Myanmar.
Kichocheo cha agizo hili ni tukio la umwagaji damu lililotokea jijini Washington D.C., ambapo askari wawili wa Ulinzi wa Taifa walipigwa risasi na kujeruhiwa vibaya wakiwa doria karibu na kituo cha treni cha Farragut West, umbali wa kutupa jiwe kutoka Ikulu. Washukiwa wa tukio hilo wametajwa kuwa ni raia kutoka Afghanistan, nchi ambayo imeingia kwenye orodha hiyo nyeusi.
Inaripotiwa kuwa washukiwa hao waliingia Marekani mwaka 2021 wakati wa zoezi la kuondoa majeshi ya Marekani nchini Afghanistan, na walipata hifadhi ya ukimbizi mwezi Aprili mwaka huu—kipindi ambacho Trump alikuwa tayari ameshaingia madarakani kwa muhula wake wa pili. Licha ya maafisa wa usalama kudai kuwa watu hao walipita vipimo vyote vya kiusalama (vetting), tukio hili limeibua maswali mazito kuhusu ufanisi wa mifumo hiyo.
Rais Trump, ambaye mara zote amekuwa na msimamo mkali kuhusu uhamiaji, hakumung'unya maneno. Katika ujumbe wake wa video, alielekeza kidole cha lawama pia kwa wahamiaji kutoka Somalia, akidai kuwa wamekuwa mwiba kwa jamii ya Marekani. Kauli hii imezua hofu kubwa katika jimbo la Minnesota, ambalo ni ngome ya Chama cha Democratic na makazi ya maelfu ya Wasomali, wengi wao wakiwa wamejenga maisha na biashara kubwa.
Wakati huo huo, Wizara ya Usalama wa Ndani (DHS) imetangaza "operesheni safisha" ikilenga kupitia upya faili zote za hifadhi ya ukimbizi zilizoidhinishwa wakati wa utawala wa Rais Joe Biden. Msemaji wa DHS, Trisha McLaughlin, alikaririwa akisema kuwa utawala wa sasa unaamini kulikuwa na uzembe mkubwa katika uchunguzi wa maombi ya ukimbizi chini ya utawala uliopita.
Hatua hizi zinaashiria kipindi kigumu kwa Waafrika na wahamiaji wengine nchini Marekani, huku kukiwa na hofu kuwa huenda zoezi hili likafuatiwa na unyang'anyi wa hadhi ya ukazi na hatimaye kurejeshwa makwao kwa wale watakaokutwa na kasoro yoyote kwenye faili zao. Kwa Watanzania waishio Marekani, ingawa Tanzania haijatajwa moja kwa moja, hali ya taharuki inabaki kuwa juu kutokana na ukaribu wa kijiografia na kiutamaduni na mataifa yaliyolengwa.