Kilio cha muda mrefu cha wachimbaji wadogo wa madini ya dhahabu katika Wilaya ya Kahama, Mkoa wa Shinyanga, kuhusu changamoto ya ukosefu wa nishati ya umeme wa uhakika migodini, kimemfikia Mkuu wa Wilaya hiyo, Mheshimiwa Mboni Mhita. Wakizungumza wakati wa ziara ya kiongozi huyo iliyolenga kutembelea migodi yao, kusikiliza na kutatua kero zao hivi karibuni, wachimbaji hao wameiomba serikali kuwasaidia kupata huduma hiyo muhimu ili kuwaondolea mzigo mkubwa wa gharama za uendeshaji.
Wachimbaji hao walieleza kuwa kutokana na kukosa umeme wa gridi ya taifa, wanalazimika kutumia majenereta ambayo yanatumia mafuta mengi na hivyo kuongeza kwa kiasi kikubwa gharama za uzalishaji. Walisema kupatikana kwa umeme kutawawezesha kupunguza gharama hizo, kukuza shughuli zao za kiuchumi, na hatimaye kuongeza mapato ya serikali kupitia kodi na maduhuri mbalimbali yanayokusanywa kwenye masoko ya madini.
Akitoa ushahidi wa athari za uhaba wa umeme, Mwenyekiti wa Chama cha Wachimbaji Wanawake Tanzania (TAWOMA), Bibi Semeni Malale, alieleza jinsi hali hiyo ilivyosababisha kushuka kwa kasi kwa mapato ya serikali katika baadhi ya maeneo. Alitoa mfano wa mgodi wa Nyamishiga, ambao ni kituo muhimu cha ukusanyaji maduhuri, akisema kuwa mapato yameshuka kutoka wastani wa Shilingi milioni 70 kwa mwezi hadi kufikia kati ya Shilingi milioni tatu na nane tu kwa mwezi.
"Sababu kubwa ya kushuka huku kwa mapato ni kwamba wachimbaji wengi wamekimbia mgodi huu. Tulikuwa na wachimbaji zaidi ya 3,000 waliowekeza hapa, lakini kutokana na gharama kubwa za uendeshaji zinazosababishwa na kutumia jenereta, wengi wameondoka na kwenda kwenye migodi mingine yenye umeme wa uhakika. Sasa hivi waliobaki hapa Nyamishiga hawafiki hata 200," alifafanua Bibi Malale, akionyesha jinsi ukosefu wa nishati unavyoathiri uwekezaji na mapato.
Changamoto haikuishia kwenye migodi isiyo na umeme kabisa. Katibu wa Mgodi wa Kasi Mpya, Bwana Hosea Mbusule, alieleza kuwa hata katika mgodi wao ambapo umeme upo, miundombinu iliyopo haitoshelezi mahitaji. Alisema transfoma iliyofungwa ina uwezo mdogo kulinganisha na wingi wa mashine zinazotumika, hali inayosababisha umeme kukatika mara kwa mara na kuwalazimu aidha kusimamisha uzalishaji au kuwasha majenereta, jambo linaloongeza gharama.
Akijibu kilio hicho cha wachimbaji, Mkuu wa Wilaya ya Kahama, Mheshimiwa Mboni Mhita, aliwahakikishia wachimbaji hao kuwa serikali inatambua changamoto hiyo na kwamba atahakikisha anashughulikia suala hilo ili migodi yote midogo isiyo na umeme iweze kupata huduma hiyo muhimu. Alisema lengo ni kuwaondolea wachimbaji hao adha ya gharama kubwa za uzalishaji ili waweze kufanya kazi zao kwa ufanisi zaidi. Aidha, aliwataka viongozi wa migodi hiyo kuendelea kushirikiana na serikali katika kudhibiti utoroshaji wa madini ili kuhakikisha serikali haikosi mapato halali yanayotokana na rasilimali hiyo muhimu.