Doreen Kissia: Mwanamke Shupavu Anayevuna Shaba Mpwapwa, Ataka Nuru ya Umeme Mgodi Kwake

economy | Mon Jun 30 2025


Doreen Kissia: Mwanamke Shupavu Anayevuna Shaba Mpwapwa, Ataka Nuru ya Umeme Mgodi Kwake

Katika ulimwengu wa uchimbaji madini unaotawaliwa zaidi na wanaume, Doreen Kissia ameibuka kama kiongozi na mfano wa kuigwa. Yeye ndiye mmiliki wa Mgodi wa Ikombo Hill uliopo Kijiji cha Matonya, Wilaya ya Mpwapwa mkoani Dodoma, na anasimama kama mwanamke pekee anayeongoza mgodi wa shaba unaotoa ajira kwa zaidi ya asilimia 98 ya wakazi wa vijiji vya Matonya na Kinusi. Uongozi wake umeliletea jamii fursa nyingi za kiuchumi na maendeleo.


Doreen ameonesha uwezo mkubwa wa kiuongozi na ubunifu kwa kufanikisha ujenzi wa barabara ya kilomita moja, inayounganisha mgodi huo na barabara kuu. Hatua hii imerahisisha sana usafirishaji wa madini na hivyo kuongeza tija katika shughuli za mgodi. Kwa sasa, mgodi wa Ikombo Hill unazalisha wastani wa tani 30 za madini ya shaba kwa mwezi, mchango mkubwa kwa uchumi wa eneo hilo na taifa.


Licha ya mafanikio haya, Doreen anakabiliwa na changamoto kadhaa. Akizungumza katika mahojiano maalum, ameitoa wito kwa Serikali kusaidia kupeleka umeme katika mgodi wake. Umeme utapunguza kwa kiasi kikubwa gharama kubwa za uendeshaji zinazotokana na matumizi ya jenereta, jambo litakaloongeza faida na kuwezesha upanuzi wa shughuli za mgodi.


Kwa upande mwingine, Tume ya Madini inaendelea kutoa elimu na ushauri kwa wachimbaji wadogo. Mhandisi Chacha Megewa kutoka Tume ya Madini alisisitiza umuhimu wa matumizi ya teknolojia ya uchenjuaji wa madini. Alifafanua kuwa changamoto kubwa kwa wachimbaji wa shaba nchini Tanzania ni ukosefu wa teknolojia hii, jambo linalosababisha mawe yenye kiwango kidogo cha shaba (low grade) kutupwa na hivyo kupoteza fursa za kiuchumi. "Teknolojia ya uchenjuaji haimaanishi lazima uwe na mtambo mkubwa. Hata kiwanda kidogo kinaweza kuongeza thamani ya madini. Ukiweka mtambo mgodini, unapunguza pia gharama za kusafirisha malighafi kwenda viwandani,” alifafanua Mhandisi Chacha. Alieleza kuwa kupitia teknolojia hiyo, inawezekana kuongeza kiwango cha shaba kutoka asilimia 1 hadi asilimia 20, na hivyo kuuza madini hayo kama 'cathode' badala ya kuyauza kama malighafi ghafi, jambo litakaloongeza thamani maradufu.


Aidha, Fahad Mkuu, Mkaguzi wa Migodi kutoka Tume ya Madini, alitoa wito kwa wachimbaji kutowahusisha watoto katika shughuli za migodini, akisisitiza hatari zinazowakabili watoto hao. Pia alihimiza umuhimu wa kuweka akiba na kutumia mapato yao kwa maendeleo ya familia na vijiji, badala ya matumizi yasiyo ya lazima, ili kujenga uchumi endelevu.


Tume ya Madini, kupitia Ofisi ya Afisa Madini Mkazi ya Mkoa wa Dodoma na kwa kushirikiana na Shirika la Maendeleo la Umoja wa Mataifa (UNDP), inaendelea kutoa mafunzo muhimu kwa wachimbaji wadogo wa madini ya kimkakati kama shaba. Mradi huu wa kuendeleza madini yaliyosahaulika umetajwa kuwa mkombozi, kwani unawapatia wachimbaji elimu, ushauri wa kitaalamu, na mbinu za kukabiliana na changamoto mbalimbali zinazowakabili katika sekta ya madini. Hii inatoa matumaini mapya kwa maendeleo ya sekta hiyo na kuinua maisha ya wachimbaji wadogo nchini.

The copyright for this content belongs to the copyright holder or provider. Unauthorized use may result in legal liability under copyright laws and other regulations.