Katika kipindi cha miezi tisa kuanzia Julai 2024 hadi Machi 2025, jumla ya migodi 13,279 pamoja na maghala 164 ya kuhifadhia baruti yamefanyiwa ukaguzi nchini Tanzania. Akizungumza na waandishi wa habari Mei 28, 2025, jijini Mwanza, Mhandisi Aziza Swedi, Mkurugenzi wa Idara ya Leseni kutoka Tume ya Madini, alieleza kuwa ukaguzi huu ni muhimu kwa ustawi wa sekta ya madini na uchumi wa taifa. Alizungumza kwa niaba ya Katibu Mtendaji wa Tume hiyo, Mhandisi Ramadhan Lwamo, wakati wa semina ya kazi iliyowakutanisha wakaguzi wa migodi na baruti kutoka mikoa mbalimbali nchini.
Mhandisi Aziza alifafanua kuwa ukaguzi huo ulihusisha migodi mbalimbali, ikiwa ni pamoja na migodi mikubwa saba, migodi ya kati 46, na idadi kubwa ya migodi midogo 13,226, pamoja na maghala 164 ya baruti. Alisisitiza kuwa ukaguzi huu umeimarisha kwa kiasi kikubwa sekta ya madini na umesaidia kuongeza mapato ya serikali kupitia maduhuli yanayotokana na sekta hiyo, hivyo kuchangia katika ukuaji wa uchumi wa taifa na kuongeza Pato la Taifa (GDP).
"Kaguzi hizi zimeimarisha Sekta ya Madini na kuongeza makusanyo ya Serikali kupitia maduhuli, hivyo kuchangia katika kuimarisha uchumi na Pato la Taifa," alisema Mhandisi Aziza. Aliongeza kuwa Serikali ya Awamu ya Sita, inayoongozwa na Rais Samia Suluhu Hassan, ina matarajio makubwa kutoka kwa sekta ya madini kutokana na mchango wake mkubwa katika Pato la Taifa. Alifurahia kutangaza kuwa kufikia mwaka 2024, sekta hii ilikuwa imechangia asilimia 10.1 ya Pato la Taifa, ambayo ni zaidi ya lengo la asilimia 10 lililokuwa limewekwa kufikiwa ifikapo mwaka 2025.
Mhandisi Aziza alieleza kuwa mafanikio haya yanatokana na kazi kubwa inayofanywa na Idara ya Ukaguzi wa Migodi, ambayo ndio chanzo kikuu cha mapato ya serikali katika sekta hii. Aidha, aliwakumbusha wakaguzi wote umuhimu wa kuzingatia Sheria ya Madini Na. 123 katika utekelezaji wa majukumu yao. Hii inajumuisha kutoa elimu kwa wachimbaji wadogo kuhusu masuala ya afya na usalama mahali pa kazi, uhifadhi wa mazingira, na matumizi salama ya baruti ili kuepuka ajali.
"Ninaagiza kila mkoa kutambua maeneo yote ambayo yana hatari kubwa ya kutokea ajali na kuyawasilisha mara moja kwa Mkaguzi Mkuu wa Migodi, ili tuweze kuweka mikakati madhubuti ya kuzuia ajali katika maeneo hayo," alisisitiza.
Kwa upande wake, Mhandisi Hamisi Kamando, Mkurugenzi wa Ukaguzi wa Migodi na Mazingira, alisema kuwa semina hiyo ya kazi ni ya nne kwa wakaguzi wa migodi na inalenga kuwajengea uwezo zaidi katika kazi zao. Alieleza kuwa wakaguzi hao ni uti wa mgongo wa usimamizi wa sekta ya madini.
"Wakaguzi wa migodi wana jukumu kubwa sana. Malengo yote ya ukusanyaji wa maduhuli yaliyowekwa na Serikali yanategemea sana kazi nzuri ya wakaguzi. Bila kulinda vyanzo hivyo vya mapato, hatuwezi kufikia malengo yetu. Tutaendelea kujifunza na kuboresha utendaji wetu ili kuhakikisha tunafikia malengo yote yaliyowekwa," alisema Mhandisi Kamando.
Aliongeza kwa kubainisha madhara yanayoweza kutokea kutokana na kutofanya ukaguzi, ikiwa ni pamoja na ajali zinazosababisha vifo katika migodi, kusimamishwa kwa shughuli za uchimbaji, na kupungua kwa mapato ya serikali.