Katika jitihada za kuboresha mazingira ya ununuzi wa umma nchini Tanzania na kurahisisha utatuzi wa migogoro inayojitokeza katika michakato hiyo, Mamlaka ya Rufani ya Zabuni za Umma (PPAA) inaendelea na programu yake ya kuwajengea uwezo washiriki mbalimbali. Programu hii inalenga hasa matumizi ya mfumo mpya wa kielektroniki wa kushughulikia malalamiko na rufaa ndani ya Jukwaa la Kitaifa la Ununuzi Kielektroniki (NeST). Hivi karibuni, mafunzo ya siku mbili yalifanyika jijini Mbeya, kuanzia Aprili 29 hadi Aprili 30, 2025, yakihusisha wazabuni na wadau kutoka taasisi za Serikali wanaotoka Kanda ya Nyanda za Juu Kusini.
Akifungua rasmi mafunzo hayo jijini Mbeya, Katibu Mtendaji wa PPAA, Bwana James Sando, aliwaasa wadau wa ununuzi wa umma kujifunza kwa kina kuhusu moduli hii mpya. Alisisitiza umuhimu wa washiriki kuimudu teknolojia hii ili waweze kusaidia Serikali kufikia lengo lake la kupata thamani halisi ya kila fedha inayotumika katika ununuzi wa umma. Bwana Sando alifafanua kuwa maendeleo haya ya kidijitali yamekuja kufuatia matakwa ya Sheria mpya ya Ununuzi wa Umma ya mwaka 2023 pamoja na Kanuni za Rufaa za Ununuzi wa Umma za mwaka 2025. Alieleza kuwa PPAA, kwa kushirikiana na Mamlaka ya Udhibiti wa Ununuzi wa Umma (PPRA), imefanikiwa kutengeneza moduli hii maalum ya kielektroniki (Complaint and Appeal Management Module) ndani ya mfumo wa NeST kwa ajili ya kurahisisha na kuongeza ufanisi katika uwasilishaji na ushughulikiaji wa malalamiko na rufaa.
Bwana Sando alielezea faida nyingi zinazotokana na matumizi ya moduli hii mpya ya kidijitali. Kwanza, inawawezesha wazabuni kuwasilisha malalamiko au rufaa zao bila kulazimika kufika kimwili katika ofisi za taasisi nunuzi au ofisi za PPAA, hivyo kuokoa muda na kupunguza gharama za usafiri na mwinginezo. Pili, mfumo huu unatarajiwa kuongeza kiwango cha uwazi katika mchakato mzima wa kushughulikia malalamiko na rufaa, kwani taratibu zote zitarekodiwa kielektroniki.
Katika kuonesha umuhimu wa kazi inayofanywa na PPAA na manufaa ya mifumo kama hii, Bwana Sando alitaja takwimu za mafanikio ya Mamlaka hiyo. Hadi kufikia mwezi Aprili 2025, PPAA imeweza kushughulikia mashauri jumla ya 185 yaliyotokana na michakato mbalimbali ya ununuzi wa umma nchini. Kilicho muhimu zaidi, katika baadhi ya mashauri hayo, PPAA ilizuia utoaji wa tuzo za zabuni (Award) kwa wazabuni 36 ambao walibainika kutokuwa na uwezo wa kifedha au kukosa sifa stahiki za kitaalamu kutekeleza miradi husika. Hatua hii imekuwa na mchango mkubwa katika kuiokoa Serikali kuingia mikataba na kampuni zisizokuwa na uwezo, jambo ambalo lingeweza kusababisha utekelezaji wa miradi isiyoridhisha, upotevu wa fedha za umma na kuchelewesha maendeleo ya wananchi.
Wakati wa mafunzo hayo, washiriki pia walipata fursa ya kusikiliza mada mbalimbali kutoka kwa wataalam wengine. Akiwemo Kaminishna Msaidizi Idara ya Sera ya Ununuzi na Ugavi kutoka Wizara ya Fedha, Bibi Emma Komba, aliwahimiza washiriki kutumia fursa ya mafunzo hayo kujifunza kwa umakini ili kuweza kutumia moduli hiyo mpya kwa tija katika ununuzi wa umma. Pia, Meneja wa Usimamizi wa Rufaa na Huduma za Sheria PPAA, Bi. Florida Mapunda, aliwasilisha mada ya kina kuhusu matumizi ya vitendo ya moduli hiyo ya kielektroniki ndani ya mfumo wa NeST.
Mafunzo haya yaliyofanyika Mbeya kwa Kanda ya Nyanda za Juu Kusini ni sehemu ya mwendelezo wa programu ya mafunzo ya kitaifa inayoendeshwa na PPAA. Awali, mafunzo kama hayo yalifanyika katika kanda nyingine za nchi, zikiwemo Kanda ya Pwani (ikijumuisha Dar es Salaam, Pwani, Tanga, Morogoro), Kanda ya Ziwa (Mwanza, Simiyu, Geita, Shinyanga, Mara, Kagera), na Kanda ya Kaskazini (Arusha, Kilimanjaro, Tanga, Manyara). Mpango huu wa kuwafikia wadau kanda kwa kanda unalenga kuhakikisha ujuzi wa kutumia mfumo mpya wa kielektroniki unasambaa kwa ufanisi nchi nzima.
Kwa ujumla, hatua hii ya PPAA ya kuweka mfumo wa kielektroniki wa malalamiko na rufaa ni hatua muhimu katika kuelekea kwenye ununuzi wa umma wenye ufanisi zaidi, uwazi, na unaotoa fursa sawa kwa wazabuni wenye uwezo, huku ikilinda fedha za umma dhidi ya upotevu.