Ndoto ya Tanzania kuacha kuwa "shamba la bibi" kwa kusafirisha rasilimali zake zikiwa ghafi inazidi kutimia kwa kasi ya kuridhisha. Katika hatua nyingine kubwa ya kimkakati, Mkoa wa Dodoma, ambao sasa ni Makao Makuu ya Nchi, unajiandaa kuandika historia mpya katika sekta ya madini kwa kukamilisha ujenzi wa kiwanda kikubwa cha kisasa cha kuchenjua na kuyeyusha madini ya Nikeli (Nickel) na Shaba (Copper).
Habari hizi njema zimetangazwa leo, Novemba 21, 2025, na Waziri wa Madini, Mhe. Anthony Mavunde, wakati wa ziara yake ya kukagua maendeleo ya mradi huo uliopo katika eneo la Mayamaya, Wilaya ya Bahi. Mradi huu, ambao umefikia asilimia 85 ya ujenzi, ni kielelezo halisi cha utekelezaji wa maagizo ya Rais Dkt. Samia Suluhu Hassan, anayesisitiza kuwa "hakuna madini kutoka nje ya nchi yakiwa udongo."
Bilioni 37 Kumwaga Ajira na Soko la Uhakika
Akizungumza kwa kujiamini mbele ya wawekezaji na wananchi, Waziri Mavunde amebainisha kuwa uwekezaji huu si wa mchezo. Mradi huu utakapokamilika utagharimu kiasi cha Shilingi Bilioni 37. Hii ni fedha nyingi inayokwenda kubadili mzunguko wa fedha katika Wilaya ya Bahi na mkoa wa Dodoma kwa ujumla.
Mhe. Mavunde ametoa kalenda rasmi ya kuanza kazi kwa kiwanda hicho, akisema: "Hatutaki maneno mengi, tunataka matokeo. Ifikapo mwezi Februari, 2026, mtambo wa kwanza utawashwa rasmi. Mtambo huu una uwezo mkubwa wa kuchakata tani 300 za mashapo (concentrates) kwa siku moja. Hii ni fursa ya kipekee kwa wachimbaji wetu wadogo ambao walikuwa wanahangaika na soko."
Waziri huyo amewataka wachimbaji wadogo nchini kuchangamkia fursa hii kwa kuanza kujipanga kuleta malighafi kiwandani hapo, badala ya kuhangaika na walanguzi au kusafirisha madini ghafi kwa gharama kubwa na faida ndogo.
Kamilisha Mnyororo wa Thamani: Dira ya Taifa
Mavunde alifafanua kuwa lengo la serikali si tu kuwa na viwanda, bali ni kuhakikisha Tanzania inamiliki mnyororo mzima wa thamani (value chain).
"Shabaha yetu ni kuhakikisha tunaanzia shimoni kwenye kuchimba, tunakuja kwenye kuchakata, tunayeyusha na mwisho tunapata bidhaa iliyokamilika hapa hapa nchini. Hii itatusaidia kuuza bidhaa zenye thamani kubwa kwenye soko la dunia na kuliingizia taifa fedha nyingi za kigeni, tofauti na zamani tulipokuwa tunauza madini ghafi kama mawe," alisisitiza Mavunde.
Bahi Yageuka Kitovu cha Viwanda
Mwenyeji wa ugeni huo, Mkuu wa Wilaya ya Bahi, Bwana Joachim Nyingo, hakuweza kuficha furaha yake. Ameipongeza Serikali ya Awamu ya Sita kwa kuifanya Dodoma kuwa sumaku ya wawekezaji.
"Tunashuhudia mapinduzi makubwa hapa. Kwa sasa, mkoa wetu unajivunia kuwa na viwanda tisa (9) vya kuongeza thamani madini. Hii ina maana kuwa Dodoma si makao makuu ya siasa tu, bali sasa inakuwa kitovu cha uchumi wa viwanda," alisema DC Nyingo.
Neema ya Ajira na Sauti ya Wachimbaji
Kwa upande wa uendeshaji, Msimamizi wa kiwanda hicho, Bwana Hassan Ngaiza, ameeleza kuwa mradi huo utakuwa mkombozi kwa vijana. Kiwanda hicho kinatarajiwa kutoa ajira zaidi ya 300, zikiwemo za kudumu na za mikataba, jambo litakalopunguza tatizo la ukosefu wa ajira kwa vijana wa maeneo jirani.
Wachimbaji nao wamepokea taarifa hizi kwa mikono miwili. Mwenyekiti wa Jumuiya ya Wachimbaji Wadogo wa Madini ya Metali Tanzania, Bwana Thobias Kente, ameushukuru uongozi wa kampuni ya Zhong Zhou (Wawekezaji wa kiwanda hicho) kwa kasi yao ya ujenzi.
"Sisi wachimbaji wadogo tulikuwa tunapata shida sana ya soko. Kukamilika kwa kiwanda hiki cha Zhong Zhou ni ukombozi kwetu. Sasa tutachimba tukiwa na uhakika wa mahali pa kupeleka mawe yetu na kulipwa bei stahiki," alisema Bwana Kente.
Mradi huu wa Mayamaya ni ishara tosha kuwa Tanzania imedhamiria kutumia rasilimali zake kwa manufaa ya watanzania wote, ikihama kutoka kwenye uchumi wa kuuza malighafi kwenda kwenye uchumi wa viwanda na bidhaa zilizochakatwa.