Shirikisho la Wachimbaji Wadogo Mkoa wa Geita (GEREMA) limeonesha kukerwa na tabia za watu wachache wanaojaribu kuzua mtafaruku katika maeneo yanayofanywa kazi na wachimbaji wadogo. Shirikisho hilo limesema wazi kuwa halitakubali vitendo hivyo kwani vinazorotesha juhudi za wachimbaji kujipatia riziki na hivyo kukwamisha maendeleo yao binafsi na ya taifa kwa ujumla.
Onyo hilo kali lilitolewa na Mwenyekiti wa GEREMA, Bwana Titus Kabuo, alipokutana na wachimbaji wadogo kwenye mgodi wa Ililika uliopo katika kata ya Nyarugusu wilayani Geita. Lengo kuu la mkutano huo lilikuwa ni kutafuta suluhu ya changamoto zilizokuwa zimejitokeza katika mgodi huo.
Bwana Kabuo alieleza kuwa serikali ya awamu ya sita, inayoongozwa na Rais Samia Suluhu Hassan, imekuwa mstari wa mbele katika kuboresha mazingira ya ufanyaji kazi kwa wachimbaji wadogo nchini. Kutokana na juhudi hizo za serikali, GEREMA imesema haitasita kuchukua hatua kali dhidi ya mtu yeyote au kikundi chochote kinachojaribu kuhujumu mafanikio hayo.
Hivi karibuni, mgogoro wa kimaslahi ulizuka katika mgodi wa Ililika, na kusababisha kusitishwa kwa muda kwa mnada na ugawaji wa mifuko ya mawe yenye viambata vya dhahabu. Chanzo cha mgogoro huo kilikuwa madai ya kuwepo kwa uuzwaji wa mawe yanayomilikiwa na serikali kwa bei iliyoonekana kuwa chini sana.
Akifafanua zaidi, Bwana Kabuo alisema, "Mgawo wa mawe ulisimamishwa kwa muda kwa sababu mapato yanayostahili kwenda serikalini hayakuwa yakilipwa inavyotakiwa. Serikali ina utaratibu wa kuuza sehemu ya mawe yake kwa wafanyabiashara binafsi ili kuongeza mapato ya taifa. Lakini ilipobainika kuwa wanunuzi walikuwa wamepanga kushusha bei kwa makusudi, serikali iliona ni busara kusitisha mnada huo. Ingawa hatua hii iliwaletea changamoto wachimbaji wadogo, ilikuwa ni muhimu kuchukuliwa ili kuhakikisha haki inatendeka kwa kila mmoja."
Aliongeza kuwa GEREMA imefanya mazungumzo ya kina na maofisa mbalimbali kutoka idara ya madini, idara ya usalama wa taifa, Jeshi la Polisi, pamoja na uongozi wa Halmashauri ya Wilaya ya Geita. Katika mazungumzo hayo, wamefikia makubaliano kuwa zoezi la ugawaji wa mawe litarejea tena kuanzia Jumatatu, tarehe 3 Machi, 2025.
"Tunawatambua kuwepo kwa watu wachache ambao hawataki kufanya kazi za uchimbaji, bali kazi yao kubwa ni kuchochea migogoro isiyo na tija. GEREMA haitakubali watu wa aina hiyo kuendelea kuharibu mazingira ya kazi kwa wachimbaji wengine wanaojituma. Hatua kali za kisheria zitachukuliwa dhidi yao, ikiwa ni pamoja na kusimamishwa kabisa kufanya kazi za uchimbaji," alisisitiza Bwana Kabuo.
Kwa upande wake, Katibu wa mgodi wa Ililika, Bi Veronica Fabian, alikiri kuwa mgogoro huo ulisababishwa na baadhi ya wanunuzi ambao walikuwa wakinunua mawe yanayotoka serikalini kwa bei duni. Kitendo hicho ndicho kilichopelekea kusimamishwa kwa shughuli za mgodi kwa muda wa wiki mbili.
Bi Fabian alieleza kuwa, "Lengo kuu la kusitisha ugawaji wa mawe lilikuwa ni kuhakikisha kuwa sheria, taratibu, na kanuni zote zinazowaongoza wachimbaji wadogo zinafuatwa kikamilifu. Hii ni muhimu ili kuhakikisha kila mchimbaji anapata haki yake, na pia serikali inapata mapato yake yanayostahili."
Mkaguzi Mkuu wa Mgodi, Bwana Kazimiri Faustine, alithibitisha kuwa licha ya kuwepo kwa mgogoro huo wa kimaslahi, uongozi wa mgodi uliweza kudhibiti hali hiyo kwa haraka ili kuzuia mtu au kikundi chochote kujaribu kuleta fujo au uvunjifu wa amani katika eneo la mgodi.
Naye, Bwana Tito Magumba, ambaye ni mchimbaji mdogo, alieleza kuwa kusitishwa kwa ugawaji wa mawe ya dhahabu kwa muda wa wiki mbili kuliwaathiri sana wachimbaji wadogo, hasa vijana wengi ambao wanategemea kazi hiyo kwa maisha yao ya kila siku.
Bwana Augustine Thomas alitoa pongezi kwa juhudi zilizofanywa na GEREMA katika kusuluhisha mgogoro huo na kufanikisha kurejea kwa ugawaji wa mawe ya dhahabu. Alisema hatua hiyo itawapa wachimbaji morali mpya ya kufanya kazi kwa bidii na itawasaidia vijana kupata stahiki zao kwa njia ya haki.
GEREMA imesisitiza kuwa itaendelea kusimamia na kulinda maslahi ya wachimbaji wadogo nchini. Pia, imeahidi kuendelea kufanya kazi kwa karibu na serikali ili kuhakikisha kuwa sekta ya uchimbaji mdogo inachangia kikamilifu katika maendeleo ya wachimbaji wenyewe na katika ukuaji wa uchumi wa taifa kwa ujumla. Shirikisho hilo limeonya tena dhidi ya watu wanaojaribu kuleta migogoro na kusema kuwa hatua kali zitachukuliwa dhidi yao.