Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Nishati na Madini imetoa wito kwa serikali kutafuta kwa haraka fedha kwa ajili ya kuwalipa fidia wananchi ambao maeneo yao yameathiriwa na miradi mikubwa ya kufua umeme ya Ruhudji na Rumakali. Kamati hiyo imesisitiza kuwa ulipaji wa fidia utawawezesha wananchi hao kuendelea na maisha yao ya kila siku wakati serikali ikiendelea na maandalizi ya utekelezaji wa miradi hiyo muhimu.
Mwenyekiti wa Kamati hiyo, Mhe. David Mathayo, ambaye pia ni Mbunge wa Same, alitoa msisitizo huo mnamo Machi 16, 2025, baada ya kamati yake kupokea taarifa kuhusu utekelezaji wa miradi ya umeme katika Mkoa wa Njombe. Mhe. Mathayo alifafanua kuwa mchakato wa kutambua na kutathmini wananchi wanaostahili kulipwa fidia umekamilika, hivyo ni muhimu kwa serikali kuhakikisha fedha zinapatikana na kulipwa kwa wakati ili kuwawezesha wananchi hao kuendelea na shughuli zao za kujipatia kipato.
"Tathmini ya kina imefanyika tayari kwa wananchi wote ambao maeneo yao yamehusika na miradi hii, na gharama za kuwalipa fidia zinajulikana. Ni jambo la busara sasa kwa serikali kuharakisha kutafuta fedha za fidia ili wananchi hawa waweze kuendelea na maisha yao bila usumbufu wowote wakati miradi hii mikubwa ikiendelea na hatua za maandalizi," alieleza Mhe. Mathayo.
Umuhimu wa Miradi ya Umeme ya Ruhudji na Rumakali kwa Taifa
Miradi ya umeme ya Ruhudji na Rumakali inatarajiwa kuongeza zaidi ya megawati 500 kwenye gridi ya taifa. Ongezeko hili la umeme ni muhimu katika kuhakikisha upatikanaji wa nishati ya uhakika nchini, ambayo ni msingi wa maendeleo ya viwanda, biashara, na hata maisha ya kila siku ya wananchi. Serikali imekuwa ikisifiwa kwa juhudi zake za kusambaza umeme vijijini kupitia Wakala wa Nishati Vijijini (REA) na Shirika la Umeme Tanzania (TANESCO). Kupitia jitihada hizi, maeneo mengi ya vijijini ambayo hayakuwahi kupata umeme tangu uhuru sasa yanaunganishwa na gridi ya taifa, kuboresha maisha ya watu na kuchochea shughuli za kiuchumi katika ngazi za chini.
Akizungumza kwa niaba ya Naibu Waziri Mkuu na Waziri wa Nishati, Dk. Doto Biteko, Naibu Waziri wa Nishati, Mhe. Judith Kapinga, alikiri kuwa serikali inatambua changamoto zinazohusiana na ulipaji wa fidia kwa wananchi wanaopisha miradi mikubwa ya maendeleo. Alisema kuwa serikali imekuwa ikifanya jitihada za kuwalipa fidia wananchi hao kwa awamu kadri fedha zinavyopatikana.
"Serikali yetu imekuwa mstari wa mbele katika kulipa fidia kwa wananchi wote wanaopisha miradi mbalimbali ya maendeleo, ikiwemo hii ya Ruhudji na Rumakali ambayo inakadiriwa kuwa na thamani ya takriban Shilingi bilioni 63 za Tanzania. Mifano mingine ya miradi ambayo wananchi wake wamelipwa fidia ni pamoja na mradi wa bomba la mafuta la Tanzania na Zambia (TAZAMA) na mradi wa kupeleka umeme wa gridi katika Mkoa wa Katavi," alifafanua Mhe. Kapinga.
Aliongeza kuwa serikali imeweka malengo ya kufikisha upatikanaji wa umeme kwa asilimia 75 ya wananchi wote nchini ifikapo mwaka 2030. Alifurahia pia kuona kuwa Mkoa wa Njombe umepiga hatua kubwa katika upatikanaji wa umeme, ambapo asilimia 98 ya vijiji vyote tayari vina umeme.
Maendeleo ya Mradi Mkubwa wa Umeme wa Julius Nyerere
Mhe. Kapinga pia alieleza kuwa serikali imefikia hatua za mwisho katika kukamilisha Mradi Mkubwa wa Umeme wa Julius Nyerere (JNHPP), ambao unatarajiwa kuzalisha megawati 2,115. Mradi huu ni muhimu sana kwa taifa kwani utasaidia kwa kiasi kikubwa kupunguza tatizo la upungufu wa nishati ya umeme nchini.
Kwa upande wake, Kaimu Mkurugenzi Mkuu wa REA, Mhandisi Jones Olotu, alieleza kuwa maeneo ya mwambao wa Ziwa Nyasa yanakabiliwa na changamoto za upatikanaji wa miundombinu ya barabara, ambayo inakwamisha utekelezaji wa miradi ya usambazaji umeme vijijini. Hata hivyo, aliahidi kuwa kazi ya kusambaza umeme katika maeneo hayo inatarajiwa kukamilika kabla ya mwezi Juni mwaka 2025.
Naye Kaimu Mkurugenzi Mtendaji wa TANESCO, Bi. Renata Ndege, alisema kuwa miradi ya Ruhudji na Rumakali inatarajiwa kugharimu zaidi ya shilingi trilioni 4 za Tanzania. Aliongeza kuwa mara miradi hiyo itakapokamilika, itaongeza kwa kiasi kikubwa upatikanaji wa umeme nchini, kuimarisha miundombinu ya barabara katika maeneo husika, na kuchochea maendeleo ya kiuchumi kwa kutoa fursa za ajira na kuboresha huduma za kijamii kwa wananchi. Serikali inaendelea na jitihada za kutafuta fedha kwa ajili ya utekelezaji wa miradi hii muhimu ili kuhakikisha wananchi wanapata umeme wa uhakika na endelevu kwa manufaa ya taifa zima.