Bunge Laidhinisha Ongezeko la Bajeti ya Serikali kwa Trilioni 50.29, Sekta Muhimu Zanufaika

Bunge la Tanzania limepitisha kwa kishindo ongezeko la bajeti ya serikali kwa mwaka wa fedha 2024/25, likiongeza kiasi cha Shilingi bilioni 945.7. Hii inafanya jumla ya bajeti kufikia Shilingi trilioni 50.29, ikilinganishwa na Shilingi trilioni 49.34 zilizokuwa zimeidhinishwa awali. Hatua hii inatarajiwa kuwa na athari chanya katika sekta mbalimbali za maendeleo nchini.

Sehemu kubwa ya ongezeko hilo, kiasi cha Shilingi bilioni 325.9, imetengwa kwa ajili ya kulipa madeni yanayowadaiwa watumishi wa umma, makandarasi mbalimbali, na wazabuni wa ndani. Fedha hizi pia zitatumika kwa ajili ya kuendeleza ujenzi wa miundombinu muhimu katika Mji wa Serikali unaojengwa Mtumba, jijini Dodoma.

Sekta Zitakazonufaika na Ongezeko la Bajeti

Akitoa ufafanuzi bungeni, Waziri wa Fedha, Dkt. Mwigulu Nchemba, alieleza kuwa fedha zilizoongezwa zitaelekezwa katika sekta muhimu zinazogusa maisha ya wananchi moja kwa moja. Sekta hizo ni pamoja na elimu, afya, utalii, na mipango ya kukabiliana na changamoto za mabadiliko ya tabianchi.

1. Sekta ya Elimu: Kiasi cha Shilingi bilioni 131.4 kimetengwa kwa ajili ya kufanikisha mambo mbalimbali, ikiwa ni pamoja na kugharamia utekelezaji wa mtaala mpya wa elimu ya amali (ujuzi), ujenzi wa shule za sekondari zinazozingatia mafunzo ya amali, ukamilishaji wa ujenzi wa vyuo vya Ufundi Stadi (VETA), ujenzi wa maktaba katika Chuo Kishiriki cha Elimu Mkwawa (MUCE), pamoja na uendelezaji wa miundombinu ya Chuo cha Nelson Mandela kilichopo Arusha.
2. Sekta ya Afya: Shilingi bilioni 53.7 zitatumika kwa ajili ya ununuzi wa dawa muhimu, vifaa tiba vinavyohitajika, na vitendanishi vya maabara. Sehemu ya fedha hizo pia itatumika kwa ajili ya ujenzi wa vituo vya afya na hospitali za wilaya, ili kuwasogezea huduma za afya wananchi karibu zaidi.
3. TAMISEMI: Wizara ya Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa imepokea Shilingi bilioni 173.7 ambazo zitasaidia katika ukarabati wa barabara mbalimbali kupitia Wakala wa Barabara za Vijijini na Mijini (TARURA). Fedha hizo pia zitaelekezwa katika kukabiliana na madhara yanayosababishwa na mabadiliko ya tabianchi, kama vile mafuriko na ukame.
4. Maliasili na Utalii: Sekta hii muhimu imetengewa Shilingi bilioni 260.7 kwa ajili ya ukarabati wa barabara zinazopita ndani ya hifadhi za taifa zinazosimamiwa na TANAPA na NCAA. Aidha, fedha hizo zitaimarisha miundombinu ya sekta ya utalii kwa ujumla, ili kuvutia watalii wengi zaidi na kuongeza mapato ya taifa.

Chanzo cha Fedha za Nyongeza

Dkt. Mwigulu alieleza kuwa ongezeko hili la bajeti limepatikana kutokana na vyanzo mbalimbali vya fedha. Benki ya Maendeleo ya Afrika (AfDB) imetoa Shilingi bilioni 460, na Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF) limechangia Shilingi bilioni 130. Inatarajiwa kuwa IMF itatoa kiasi kingine cha Shilingi bilioni 356 katika nusu ya pili ya mwaka wa fedha. Fedha hizi hazikuwa zimejumuishwa katika bajeti ya awali ya 2024/25, na hivyo ilihitajika kupitishwa na Bunge kama nyongeza.

Tahadhari ya Matumizi ya Fedha

Kamati ya Bunge ya Bajeti ilitoa tahadhari kwa serikali kuhusu umuhimu wa matumizi sahihi na kwa uangalifu wa fedha hizi. Kamati ilisisitiza kuwa orodha ya miradi ya kimkakati inapaswa kuheshimiwa na kuepuka upendeleo kwa baadhi ya maeneo. Pia, ilishauri kufanyika kwa ufuatiliaji wa matumizi kwa wakati halisi (Real-Time Audit) ili kuzuia ubadhirifu wa fedha za umma. Zaidi ya hayo, Maofisa Masuuli wa bajeti walikumbushwa kuzingatia Sheria ya Bajeti na kuhakikisha kuwa fedha zinatumika kwa malengo yaliyokusudiwa.

Katika hatua nyingine, Bunge pia limepitisha muswada wa sheria ya kuidhinisha matumizi ya nyongeza ya serikali kwa mwaka wa fedha 2024/25, kuweka rasmi matumizi haya mapya. Ongezeko hili la bajeti linatoa fursa muhimu kwa makandarasi na wazabuni kulipwa madeni yao, huku sekta muhimu kama elimu, afya, na miundombinu zikiimarishwa kwa ajili ya maendeleo endelevu ya Taifa la Tanzania.